Кіріспе

GEH статистикасы – жол қозғалысын есептеу, болжау және модельдеуде екі жол қозғалысы көлемін салыстыру үшін қолданылатын формула. GEH формуласы 1970 жылдары Лондонда көлік жоспарлаушысы болып жұмыс істеген Джеффри Э. Хаверстің есімімен аталады. Оның математикалық түрі хи-квадраттық тестке ұқсас болғанымен, бұл нағыз статистикалық тест емес. Керісінше, ол жол қозғалысын талдаудың әртүрлі мақсаттары үшін пайдалы болған эмпирикалық формула. "GEH статистикасының" формуласы: М – трафик моделінен алынған сағаттық трафик көлемі (немесе жаңа есептеу), ал С – нақты әлемдегі сағаттық трафик көлемі (немесе ескі есептеу). GEH статистикасын пайдалану екі көлемді салыстыру үшін қарапайым пайыздық көрсеткіштерді қолданғанда туындайтын кейбір қиындықтарды болдырмайды. Бұл себебі, нақты көлік жүйелеріндегі трафик көлемі кең ауқымда өзгереді. Мысалы, автожолдың басты арнасы сағатына 5000 көлік тасымалдаса, ал автожолға қосылатын жолдардың бірі сағатына 50 ғана көлік тасымалдауы мүмкін (мұндай жағдайда екі көлем үшін де қанағаттанарлық бір пайыздық ауытқуды анықтау қиын). GEH статистикасы бұл мәселені азайтады, өйткені GEH статистикасы сызықтық емес болғандықтан, GEH негізіндегі бірыңғай қабылдау шегін трафик көлемінің кең ауқымында қолдануға болады. GEH-ті саяхат сұранысын болжау модельдері үшін қабылдау критерийі ретінде қолдану Ұлыбританиялық автомобиль жолдары агенттігінің "Жолдар мен көпірлерді жобалау нұсқаулығында", Висконсин микромодельдеу нұсқаулықтарында, Лондонның көлік моделілеу нұсқаулықтарында және басқа да анықтамалықтарда мойындалған. "Базалық" сценарийдегі трафик модельдеу жұмысында 5.0-ден төмен GEH көрсеткіші модельденген және байқалған сағаттық көлемдердің жақсы сәйкес келетінін көрсетеді (ұзақ немесе қысқа мерзімді ағындарды осы шекті мәндерді пайдалану үшін сағаттық шамаларға айналдыру қажет). DMRB мәліметтері бойынша, трафик моделіндегі көлемдердің 85%-ы 5.0-ден төмен GEH көрсеткішіне ие болуы керек. 5.0-ден 10.0-ге дейінгі GEH көрсеткіштері қосымша зерттеуді қажет етуі мүмкін. Егер GEH 10.0-ден жоғары болса, онда саяхат сұранысы моделінде немесе деректерде проблема бар болуы мүмкін (бұл деректерді енгізу қатесі сияқты қарапайым немесе модельді калибрлеудегі қиындықтар сияқты күрделі болуы мүмкін).

ГЭЖ статистикасына қатысты ортақ сын

GEH статистикасы мәндердің мөлшеріне байланысты. Сондықтан, әртүрлі ұзақтықтағы екі санаудың (мысалы, күндізгі және сағаттық мәндер) GEH статистикасын тікелей салыстыруға болмайды. Осы себепті GEH статистикасы басқа көрсеткіштерді бағалауға қолайлы емес, мысалы, сапардың қашықтығын. Ауытқулар жоғары және төмен бағытта әртүрлі бағаланады, сондықтан есептеу симметриялы емес. Сонымен қатар, GEH статистикасы бірліксіз емес, ол бірлікпен беріледі. GEH статистикасы 0 (сәйкестік жоқ) пен 1 (толық сәйкестік) арасындағы мәндер диапазонына жатпайды. Осылайша, мәндер диапазонын түсіну үшін жеткілікті тәжірибе қажет (= интуитивті емес). Бұған қоса, оның мәнінің дұрыс негізделген статистикалық есептелуі жоқ деп сынға ұшырайды.

SQV статистикасының дамуы

GEH статистикасына балама өлшем – жоғарыда айтылған мәселелерді шешетін Масштабталатын сапа көрсеткіші (SQV): ол әртүрлі индикаторларға қолданылады, симметриялы, өлшем бірліктері жоқ және 0 мен 1 арасындағы мәндер диапазонына ие. Бұған қоса, Фридрих және авторлар GEH статистикасы мен қалыпты үлестірілім арасындағы қатынасты, сондай-ақ SQV статистикасы мен қалыпты үлестірілім арасындағы қатынасты анықтайды. SQV статистикасы масштабтау коэффициенті бар эмпирикалық формула арқылы есептеледі:

Стандартты ауытқуды және іріктеме көлемін есепке алу

Қозғалыс көрсеткіштерін немесе көлік ағынының көлемін зерттеу жиі идеалды емес жағдайларда жүргізіледі, мысалы, үлкен стандарттық ауытқулар немесе кішкентай үлгі көлемі болғанда. Мұндай жағдайлар үшін Friedrich және авторлар SQV статистикасын есептеу кезінде осы екі жағдайды біріктіретін процедураны сипаттады.