Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сьерра-Леонелік көтерілісші (1963–2003)
Sierra Leonean rebel (1963–2003)
Сэмюэл Сэм Бокари, көбінесе Москито деп танылған (2 қазан 1964 – 5 мамыр 2003), Сьерра-Леоне саясаткері және армия командирі, Революциялық Біріккен Фронттың (RUF) жетекшісі болған. Бокари Сьерра-Леоне азамат соғысы кезінде аяқ-қол кесу, мүшелерді қию және зорлау сияқты қатыгездік тактикасымен танымал болды. Ол жауының күшін білмейтін сәтте, әсіресе түнде шабуылдай алу қабілеті үшін "Москито" деген лақап атқа ие болды. RUF-те қызмет еткен кезінде ол болашақ Либерия президенті Чарльз Тейлормен және RUF командирі Фодэй Санкохпен дос болды. Санко 1997 жылдың наурыз айынан 1999 жылдың сәуір айына дейін түрмеде отырғанда, Бокари оның орнына RUF командирі болды.
Samuel Sam Bockarie, widely known as Mosquito (2 October 1964 – 5 May 2003), was a Sierra Leonean politician and army commander who served as a leader of the Revolutionary United Front (RUF). Bockarie was infamous during the Sierra Leone Civil War for his brutal tactics, which included amputation, mutilation, and rape. He earned the nickname "Mosquito" for his ability to attack when his enemies were off guard, mainly during the night. During his service in the RUF, he befriended future Liberian president Charles Taylor, and RUF commander Foday Sankoh. When Sankoh was imprisoned from March 1997 until April 1999, Bockarie served as commander of the RUF in his place.
Жастық шақ
Сэм Бокари 1964 жылдың 2 қазанында Сьерра-Леоне елiнiң шығыс провинциясындағы Коно ауданының Койду қаласында дүниеге келген. Бокари алмаз кеншiсiнiң ұлы болғандықтан, туған қаласы Койдуда өскен. Әкесiнiң жолын қуған Бокари алмаз кеншiсi болу үшiн орта мектептi тастап кеттi. 1985 жылы ол кендердi тастап, ел аралап кәсiби дискотека бишiсi ретiнде мансабын бастады. Соңынан Либерияға, одан кейiн Кот-д'Ивуардың Абиджан қаласына көшiп, шаштараз, электрик және официант болып жұмыс iстедi.
Sam Bockarie was born on 2 October 1964 in Koidu Town, Kono District in the Eastern Province of Sierra Leone. Bockarie was the son of a diamond miner and he was raised in his hometown of Koidu Town. Following in his father's footsteps, Bockarie dropped out of secondary school to become a diamond miner. In 1985, he left the mines and started a career as a professional disco dancer, touring the countryside. He eventually moved to Liberia, and then to Abidjan, Côte d'Ivoire where he worked as a barber, electrician, and waiter.
Әскери мансап
1989 жылы Чарльз Тейлордың Либерияның Ұлттық патриоттық фронты (NPFL) Либерияға Кот-д’Ивуардан шабуыл жасады, сол кезде Бокари сол жерде тұрып жатқан еді. Алайда, Бокари сол жылдың соңында ғана, Сьерра-Леонеде әрекет ету туралы әңгімелесіп жатқан жалдамалы сарбаздармен кездескеннен кейін, олардың қатарына қосылды. Ол топпен бірге Сьерра-Леоне мен Либерия шекарасында өткізілген партизандық оқу-жаттығуларына қатысты. 1990 жылы ол ресми түрде жаңа құрылған RUF-қа қосылды және 1991 жылы Сьерра-Леонеге жасалған алғашқы шабуылға қатысты. 1992 жылы Бокари RUF-тың жоғарғы басшылығына өтіп, ұрыс тобының командирі болды, ол тек майдан командиріне және RUF жетекшісі Фодэй Санкохқа жауапты болды. 1997 жылдың наурыз айында Санкох Нигерияға қашып кетті, онда ол үй қамауына алынып, кейін түрмеге қамалды. Санкох 1999 жылы босатылғанға дейін Бокари RUF-тың әскери операциялар директоры қызметін атқарды, Чарльз Тейлордың кеңестерімен жұмыс істеді деген күдік болды. Осы кезеңде Санкох 1997 жылдың 25 мамырында президент Ахмет Тежан Кабаны құлатып, 1998 жылдың ақпанына дейін президенттік лауазымды атқарған Сьерра-Леоне армиясының офицерлерінен құралған Қарулы Күштердің Революциялық Кеңесімен (AFRC) бірлесіп жұмыс істеді. Бокари RUF/AFRC басқарған әскери хунта үкіметінде қорғаныс штабының бастығы лауазымын иеленді. 1999 жылдың қаңтарында Бокари және AFRC командирі Джонни Пол Корома Сьерра-Леоне астанасы Фритаунға шабуыл жасауды жоспарлап, оны іске асырды. 1999 жылдың 7 шілдесінде президент Кабах және RUF/AFRC жетекшісі Санкох, Санкох өзінің майдан командирлерінен, соның ішінде Бокариден рұқсат алғаннан кейін, Ломе бейбіт келісіміне қол қойды. Алайда, Сьерра-Леонедегі жағдай шиеленісіп, әсіресе «Вест-Сайд Бойз» деп аталатын жаңа көтерілісшіл топтың пайда болуына байланысты, 2000 жылдың мамырында Фритаун мен оның айналасында шабуылдар қайталанды. Бокари жаңа шиеленіс кезінде әскерін қарусыздандыруға келіспеді, нәтижесінде ол мен Санкох 2000 жылдың көктемінде араздасып қалды. Фритаунда қайтадан зорлық-зомбылық орын алған кезде Бокари Либерияның астанасы Монровияға қашып кетті. Көтерілісші күштер 2001 жылға дейін қарусыздануға кіріспеді.
In 1989, Charles Taylor's National Patriotic Front of Liberia (NPFL) invaded Liberia from Côte d'Ivoire, where Bockarie was living at the time. However, Bockarie did not join until later that year, when he met recruits who were talking about taking action in Sierra Leone. He went with the group to join guerrilla training exercises held along the border of Sierra Leone and Liberia. He was officially a part of the newly formed RUF in 1990, and was a part of the initial incursion into Sierra Leone in 1991. In 1992, Bockarie made the move into the upper leadership of the RUF, becoming Battle Group Commander, answerable only to the Battle Field Commander and Foday Sankoh, the leader of the RUF. In March 1997, Sankoh fled to Nigeria, where he was put under house arrest, and then imprisoned. From this time until Sankoh's release in 1999, Bockarie performed the task of director of military operations of the RUF, with alleged advice from Charles Taylor. During this time, Sankoh worked with the Armed Forces Revolutionary Council (AFRC), the group of Sierra Leone Army (SLA) officers which had overthrown President Ahmed Tejan Kabbah on 25 May 1997, and held the presidency until February 1998. Bockarie held the position of Chief of Defence Staff in the RUF/AFRC led junta government. In January 1999, Bockarie along with AFRC commander Johnny Paul Koroma planned and made a devastating attack on Freetown, the capital of Sierra Leone. On 7 July 1999, the Lomé Peace Accord was signed by president Kabbah and RUF/AFRC leader Sankoh, after Sankoh had gotten the consent of his field commanders, including Bockarie. However, tension continued in Sierra Leone, especially due to a new rebel faction called the West Side Boys, leading to more attacks in and around Freetown in May 2000. Bockarie was reluctant to ask his forces to disarm amidst the new tension, and he and Sankoh had a falling out in the early spring of 2000. By the time Freetown was again embroiled in violence, Bockarie had fled to Liberia's capital, Monrovia. Rebel forces did not begin to disarm until 2001.
Адамзаттыққа қарсы қылмыстар үшін айыптау
2003 жылдың 3 наурызында Сэм Бокариге адамзатқа қарсы қылмыстар жасағаны, Женева конвенциясын бұзғаны және халықаралық гуманитарлық құқықтың қағидаларын сақсамағаны үшін айып тағылды. Ол Сьерра-Леонедегі арнайы сотта (SCSL) сотталуға тиіс болды. Бокариге АФРК/РУФ коалициясымен бірігіп, Сьерра-Леоненің көп бөлігін, әсіресе Кенэма және Коно аудандары сияқты алмазға бай аймақтарды басып алуға қатысқаны айыпталды. Осы кезеңде Бокари өз әскерлеріне Ахмад Тежан Кабах үкіметін қолдайтындай сезімтал болған бейбіт тұрғындарға шабуыл жасауға, оның ішінде мүшелерді кесіп тастау және сексуалдық зорлық-зомбылық қолдануға бұйрық берді. Бұл шабуылдар әлемге қол-аяқтары жоқ балалардың қорқынышты суреттерін жеткізді. Ол сонымен қатар балаларды әскерге алуға, онымен бірге соғысу үшін адамдарды ұрлауға және UNAMSIL міндетінде жұмыс істейтін БҰҰ бейбітшілік сақшыларына шабуыл жасағаны үшін де айыпталды.
On 3 March 2003, Sam Bockarie was indicted for crimes against humanity, violation of the Geneva Convention and violation of international humanitarian law. He was slated for trial by the Special Court for Sierra Leone (SCSL). Bockarie was accused of colluding with the AFRC/RUF coalition to take over much of Sierra Leone, particularly the diamond rich areas such as the Kenema and Kono districts. During this time, Bockarie commanded his troops to attack civilian populations who he felt were supporting the government of Ahmad Tejan Kabbah, including the use of mutilation and sexual violence. These attacks brought to the world the horrific images of children with missing arms and legs. He was also accused of recruiting child soldiers and abducting people to fight with him, and of attacking UN peacekeepers working under UNAMSIL.
Қалған жері
2000 жылы Сьерра-Леонеден қашқаннан кейін Бокари Либериядағы Тейлордың терроризмге қарсы тобына (ATU) қосылды. (Бокари Либерияға Сиерра-Леоне президентімен ECOWAS келісімі бойынша көшіп барды) соңында Кот-д’Ивуарға көшіп барды, онда ол Шарль Тейлор басқаратын Гбатала базасымен байланысты Гийом Соро бастаған бүлікке қатысты. Халықаралық қысымға ұшыраған Тейлор бұрынғы RUF басшыларымен байланысты үзілу саясатын бастады және Бокариді елден ресми түрде қуды, бірақ ол Либерия мен Кот-д’Ивуар арасында еркін саяхаттағаны туралы хабарлар тарады. Кот-д’Ивуар азамат соғысында бейбітшілікті қамтамасыз ету және президент Лоран Гбагбомен сауданы арттыру үшін Тейлор Бокариден 2003 жылдың сәуір айында қаза тапқан Кот-д’Ивуар бүлікшілерінің жетекшісі Феликс Дохты өлтіруді сұрады. 2003 жылдың 27 сәуірінде Бокаридің әрекеттері оны Либерия аумағына қайта әкелді, онда Чарльз Тейлор сол кезде президент болып отырды. БҰҰ Бокаридің елде екендігі туралы ақпарат алды және оны ұстап, SCSL-ге тапсыру үшін Тейлорға қысым жасады. 2003 жылдың 5 мамырында Бокари Либерия күштерімен болған атыс кезінде қаза тапты деп ресми түрде хабарланды. Бокаридің SCSL-дегі куәлігі Тейлорды кінәлі деп көрсетуі мүмкін болғандықтан, Тейлор оны тұтқындаудың орнына, Бокариді іздеп тауып өлтіру үшін әскер жіберді деген пікірлер бар (Перспектива, 2003). Дегенмен, Бокаридің өлімі туралы хабарлардың дұрыстығына қатысты қысқа уақытқа созылған шатасудан кейін, SCSL Бокариге қарсы қозғалған істі 2003 жылғы 8 желтоқсанда тоқтатты.
After fleeing Sierra Leone in 2000, Bockarie joined with Taylor's Anti Terrorist Unit (ATU) in Liberia, (Bockarie moved to Liberia under an ECOWAS agreement with the then Sierra Leonean President) eventually moving to the Ivory Coast, where he participated in the rebellion led by Guillaume Soro in connection with the Gbatala base headed by Charles Taylor. Under international pressure, Taylor initiated a policy of disengagement with regards to former RUF leaders, and officially expelled Bockarie from the country, although he was reported to have continued to travel freely between Liberia and Côte d'Ivoire. To secure peace in the Ivorian Civil War, and increase trade with president Laurent Gbagbo, Taylor was said to have asked Bockarie to assassinate Ivorian rebel leader Félix Doh, who was killed in April 2003. As early as 27 April 2003, Bockarie's actions had brought him back into Liberian territory, where Charles Taylor was now President. The UN received news of Bockarie's presence, and put pressure on Taylor to apprehend him and turn him over to the SCSL. Late in the day on Monday, 5 May 2003, Bockarie was killed in what was officially reported to be a shootout with Liberian forces. There is some controversy that, since Bockarie's testimony at the SCSL could have implicated Taylor, Taylor sent the troops to find and kill Bockarie, rather than to arrest the man (Perspective, 2003). In any case, after a short time of confusion over the veracity of reports on Bockarie's death, proceedings against Bockarie by the SCSL were terminated on 8 December 2003.