Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік-шығыс Африкадағы қазба сулы жер асты су жүйесі
Fossil water aquifer system in northeastern Africa
Нубия құмтасты сулы жер асты су жүйесі (NSAS) – әлемдегі ең ірі белгілі қазба сулы жер асты су жүйесі. Ол Сахара шөлінің шығыс жағында жер астында орналасқан және Солтүстік-Шығыс Африкадағы төрт елдің саяси шекарасын қамтиды. NSAS шамамен екі миллион шаршы километрден аса аумақты алып жатыр, оның ішінде Солтүстік-Батыс Судан, Солтүстік-Шығыс Чад, Оңтүстік-Шығыс Ливия және Мысырдың көп бөлігі кіреді. Шамамен 150 000 км³ жер асты суы бар NSAS осы елдердегі болашақ даму бағдарламалары үшін маңызды су ресурсы болып табылады. Ливиядағы «Ұлы жасалма өзен» (GMMR) жобасы осы жүйені пайдаланады, осы сулы жер асты судан судың көп мөлшерін шығарып, жылына тұтыну және ауыл шаруашылығы үшін шамамен 2,4 км³ тұщы суды алады.
The Nubian Sandstone Aquifer System (NSAS) is the world's largest known fossil water aquifer system. It is located underground in the Eastern end of the Sahara desert and spans the political boundaries of four countries in north eastern Africa. NSAS covers a land area spanning just over two million km2, including north western Sudan, north eastern Chad, south eastern Libya, and most of Egypt. Containing an estimated 150,000 km3 of groundwater, the significance of the NSAS as a potential water resource for future development programs in these countries is large. The Great Man Made River (GMMR) project in Libya makes use of the system, extracting substantial amounts of water from this aquifer, removing an estimated 2.4 km3 of fresh water for consumption and agriculture per year.
Сипаттамалары
2001 жылдан бері Мысырдың Тошка және Абу-Симбел аймақтары арасында орналасқан Нубия құмтасты ағымдық суы жерді мелиорациялау жобасының аясында қарқынды бұрғылау және игеруге түсті. Бұрғылаудан алынған мәліметтер аймақтың ағымдық суының гидрогеологиялық ерекшеліктерін зерттеу үшін пайдаланылды. Зерттеулер нәтижесінде литологиялық қасиеттер мен тектоникалық жағдайлар жер асты суларының ағыс жолдарына және аймақтың жалпы су қоймасының мүмкіндіктеріне маңызды әсер ететіні анықталды. Бұл мүмкіндіктер Шығыс Овейнат және Дахла аймақтарымен салыстырғанда салыстырмалы түрде төмен деп есептеледі.
Since 2001, the Nubian Sandstone aquifer situated between the Toshka and Abu Simbel areas of Egypt has undergone intensive drilling and development as part of a land reclamation project. Drilling information was used to conduct a variety of studies regarding the hydrogeological setting of the area's aquifer. Results indicated that lithological characteristics and tectonic settings are having a substantial effect on groundwater flow patterns and the area's overall aquifer potentiality, which is considered relatively low when compared to neighboring areas in eastern Oweinat or Dakhla.
Геология
Суқойма негізінен қатты темірлі құмтастан құралған, арасында көп мөлшерде тақтатас және саз қабаттары бар, қалыңдығы 140-ден 230 метрге дейін жетеді. Жер асты суларының түрі тұщыдан сәл тұздыға дейін өзгереді (тұздылығы 240-ден 1300 ppm аралығында). Иондық басымдық реті натрий катионының кальций мен магнийге қарағанда көбінесе басым екенін, ал хлоридтің сульфат және бикарбонатқа қарағанда басым екенін көрсетеді. Жер асты сулары метеорлық текті (метеорлық су термині жауын-шашын түрінде пайда болған суды білдіреді; жер асты суларының көп бөлігі метеорлық текті). Натрий, хлорид және сульфаттардың жоғары концентрациясы гипс және сазды тақтатастардың ыдырау және еріу процестерінен, сондай-ақ судың ұзақ уақыт бойы тоқталуынан туындайды. Екі толықтыру орны анықталды, біреуі 38 000 жыл бұрын Жерорта теңізінен, ал екіншісі шамамен 361 000 жыл бұрын тропикалық Атлантикадан пайда болған.
The aquifer is largely composed of hard ferruginous sandstone with great shale and clay intercalation, having a thickness that ranges between 140 and 230 meters. Groundwater type varies from fresh to slightly brackish (salinity ranges from 240 to 1300 ppm). The ion dominance ordering shows that sodium cation is most commonly predominating over calcium and magnesium – whereas chloride is predominant over sulfate and bicarbonate. The groundwater is of meteoric origin (the term meteoric water refers to water that originated as precipitation; most groundwater is meteoric in origin). High concentrations of sodium, chloride, and sulfates reflect the leaching and dissolution processes of gypsiferous shales and clay, in addition to a lengthy duration of water residence. Two recharge locations have been identified, one dated at 38,000 years ago originated from the Mediterranean, and the second dated at around 361,000 years ago originated from the tropical Atlantic.
Халықаралық даму жобалары
2006 жылдан бері Халықаралық атом энергиясы агенттігі төрт NSAS елімен бірлесіп, МАГАТЭ БҰҰ ЖДБ GEF Нубия жобасы арқылы жер асты суының күрделілігін түсінуге көмектесу үшін жұмыс істеп келеді. Жобаның серіктестері – БҰҰ Даму бағдарламасы (БҰҰДП)/Дүниежүзілік қоршаған ортаны қорғау қоры (ЖДБ), МАГАТЭ, БҰҰ Білім, ғылым және мәдениет ұйымы (ЮНЕСКО) және NSAS елдерінің үкімет өкілдері. Жобаның ұзақ мерзімді мақсаты – аймақтың әлеуметтік-экономикалық дамуын дамыту және биологиялық әртүрлілік пен жер ресурстарын қорғау үшін NSAS-ты ұтымды және теңдікті басқаруды қамтамасыз ету.
Since 2006, the International Atomic Energy Agency has been working in cooperation with the four NSAS countries to help increase understanding of the aquifer's complexities through the IAEA UNDP GEF Nubian Project. Project partners include the United Nations Development Programme (UNDP)/Global Environment Facility (GEF), IAEA, United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO) and government representatives from the NSAS countries. The project's long term goal is establishing rational and equitable management of the NSAS as a productive way of advancing socio economic development in the region and protecting biodiversity and land resources.