Кіріспе

Американдық ақын Джеймс Морис Томпсон (9 қыркүйек 1844 – 15 ақпан 1901) – американдық романист, ақын, эссеші, мерген және табиғатты зерттеуші.

Өмірбаян

Джеймс Морис Томпсон 1844 жылы Индиана штатының бұрынғы Фэрфилд қаласында, Юнион округінде баптист пасторы мен оның әйелінің отбасында дүниеге келді. Онжылдықтың соңында отбасы Солтүстік Грузияға көшіп кетті. Ол классикалық тілдер, әдебиет, француз тілі және математика пәндерін жеке оқытушылардан оқыды; математикалық білімін азаматтық инженер болу арқылы тиімді пайдаланды. Азамат соғысы кезінде Морис Томпсон және оның інісі Уилл Генри Томпсон (1848 жылы туған) Конфедерация армиясында қарапайым сарбаз ретінде соғысты. Соғыстан кейін Томпсон Джорджия штатының Калхун қаласына қоныстанды, онда геодезия, инженерлік және құқық тағылымдарын оқыды. Ол Калхунда екі жыл өмір сүрді және сол жерде тұрып, алғашқы мақалаларын жариялай бастады. 1867 жылы Томпсон Флоридадағы Окичоби көлінің ботаникалық және орнитологиялық зерттеуін бастады. Бұл жұмысты аяқтағаннан кейін Томпсон және оның інісі Индиана штатының Кроуфордсвилл қаласына көшіп келді. Морис аймақта салынып жатқан темір жолда инженер болып жұмыс істеді, ал Томпсон ағайындылары екі қарындасқа үйленді. 1871 жылы ағайындылар бірлесіп заң кеңсесін ашты. 1873 жылы Морис жариялануға мақалаларын қайтадан жіберді («Atlantic Monthly» журналы оның алғашқы мақаласын жариялады), содан кейін ол садақ ату тақырыбында бірнеше мақала жазды. Оның мақалалары «New York Tribune», «Atlantic Monthly» және «Harper's Monthly» журналдарында жарияланды. Оның алғашқы кітабы 1875 жылы жарық көрді, ал келесі жылдары ол романдар мен поэзияны қоса алғанда, әртүрлі жанрларда шығармалар жазды. Томпсон 1879 жылы Индиана штатының заң шығарушы жиналысына сайланды. Оның інісі Уилл Вашингтон штатының Сиэтл қаласына көшіп, «Great Northern Railroad» компаниясының Батыс кеңесшісі болды, сонымен қатар Конфедерация істеріне де белсенді қатысты және «Геттисбургтегі толқын» атты өлең жариялады.

Жазу

Томпсон жергілікті тарихтан бастап, жебе атуға дейінгі әртүрлі салаларда жергілікті суретші ретінде танымал болды. Оның алғашқы кітабы, 1875 жылы жарық көрген «Хузиер мозаикасы» – Индиана штатының шағын қалаларындағы адамдар мен атмосфераны бейнелейтін әңгімелер жинағы. Одан кейін ол жариялаған эсселерінен құралған «Жебе атудың сиқыры» атты жинағын шығарды, ол өткірлігімен және қарапайым тіл қолдануымен жақсы қабылданды. Сол кезде Томпсон табиғатқа арналған өлеңдердің бірнеше жинағын жариялады, бірақ олар сол уақытта кең танылмады. Томпсон «Оңтүстікке» деген өлеңін жазды, ол 1885 жылы Джордж Вашингтон Кейблдің ықпалды және даулы «Азат етілгендердің әділеттілік алдындағы жағдайы» атты мақаласында қайта басылды. Бұл өлең Томпсонның құлдардың босатылуына деген реакциясын көрсетеді және кейбір оңтүстік азаматтарының сол институттың жойылуына солтүстік азаматтары сияқты наразы болмағанын білдіреді. 1892 жылы Рутерфорд Б. Хейс Томпсонның «Конфедерацияның бұрынғы солдатының Республика армиясына арналған сөзінен» сегіз жолды оқып, оны «Конфедерацияның ең көрнекті ақыны» деп атады. 1880-ші жылдары Томпсон көркем әдебиет саласына қадам басты. Оның алғашқы туындыларында Томпсонның бала кезінен алынған қарапайым оңтүстік өмірінің ортақ тақырыбы көрінеді. 1886 жылы жартылай автобиографиялық романы «Банкерсвилл банкирі» арқылы ол Индиана тамырларына оралды. Оның ең сәтті және танымал романы – «Ескі Винсенстің Алисасы». Роман Индиананың Азаттық соғысы кезіндегі өмірін жанды түрде суреттейді.

Өлім

Томпсон "Элис Олд Винсенс" романы жарық көргеннен кейін аз уақыттан соң, 1901 жылдың 15 ақпанында 56 жасында пневмониядан қайтыс болды.