Кіріспе

M1819 Холл мылтығы – Джон Хэнкок Холлдың 1811 жылғы 21 мамырда патенттеген және 1819 жылы АҚШ армиясы қабылдаған, бір реттік оқ атар тұтқалы винтовка (сонымен қатар тұтқалы және тегіл оқ атар конструкцияның гибриді саналады). Одан бұрын Harpers Ferry M1803 мылтығы қолданылды. Ол айналмалы камералы тұтқалы жүйемен жасалған және кремнийлі немесе перкуссиялық қақпақпен оқ жақпалы жүйелермен шығарылды. Өндіріс жылдары 1820-ші жылдардан 1840-шы жылдарға дейін Харперс Ферри Арсеналында болды. Бұл кез келген елдің армиясы көптеп қабылдаған алғашқы тұтқалы винтовка болды, бірақ тұтқалы әскери винтовканың алғашқысы емес – Фергюсон мылтығы британдық армия тарапынан Американдық революциялық соғыста қысқа мерзімге қолданылды. Холл мылтығы Азамат соғысына дейін кеңінен таралған қарапайым мылтықтар мен тегіл оқ атар винтовкалардың артында қалып қойды. Алғашқы кремнийлі мылтықтар көбінесе перкуссиялық оқ жақпалы жүйеге ауыстырылды.

Өндіріс тарихы

Холл мылтығының бастапқы флинтлокты моделінде 16 "сағат тілімен" (оң жақты) жолақтары бар, толық айналым жасайтын ствол болған. Оқ шығару тесігі тереңделіп, қарудың ішін қарағанда тегіс стволдай көрінетіндей етілген. Жалпы ұзындығы , ал штыксыз салмағы болған. Мылтық, (бір жарты унция) салмақты оқпен, қара ұнтақ зарядымен және ұсақ ұнтақ праймерімен (тек флинтлокты нұсқаларында) атылған. 1833 жылы карбин конструкциясы өндіріле бастады, оның ствол ұзындығы болған. Оның жалпы ұзындығы , салмағы болған және ол АҚШ армиясы қабылдаған алғашқы каплок атыс қаруы болды. Келесі жылы драгун полкі үшін калибрлі карбин енгізілді, 1836–1837 жылдары одан да жасалды. 1840 жылы ствол ұзындығы қысқартылды, сондай-ақ АҚШ армиясының капитаны Джеймс Хугерге тиесілі "балық құйрығы" артқы тетік дизайны келесі 7000 карбинге, соның ішінде M1842 карбиніне, серияның соңғы "үлгілік дизайнына" енгізілді. 1843 жылы Hall North карбині, M1843 және "жаңартылған 1840" деп әр түрлі аталатын, Генри Норт Эдвард Савидждің бүйірлік артқы тетігімен жабдықталды. 11 000 Hall North карбині, калибрлі стволмен жасалды. Харперс-Ферридегі Холл өндіріс желісі 1844 жылы жабылды, бірақ 1843 және 1846 жылдар аралығында Симеон Норт 3000 M1843 карбинін де өндірді.

Іс-қимыл

Барельдің артқы бөлігі (камерасы) – алдыңғы бөлігінен жоғары қарай иілiп ашылатын жеке бөлік, бұл тұжырымдама кейінірек жасалған швед-норвегиялық kammerlader-ге ұқсас. Қарудың өзі алдынан артқа зарядталды, бірақ оқты тұмсықтан түгелдей соғу қажеттілігі болмады, бұл ертедегі шапкалы револьвердің цилиндрін зарядтауға ұқсас. Оны қысқа ұңғылы, бір рет атылатын «атты пистолетін» зарядтаумен де салыстыруға болады, ол кейін баррелінің артындағы бірнеше метрге төмен иіліп, ұзын қоян таяғын оның астындағы сақиналардан алу қажеттілігінен құтылады, оны бұру арқылы соққы басы тұмсыққа қаратылады, зарядты түбірге соғып, таяқты алып тастап, қайта бұрып, содан кейін оны ұстау сақиналарына орналастырады. Ұзын камерасы болмағандықтан, оқты зарядқа орналастыру үшін қарапайым қол құралын пайдалануға болады. Ең маңыздысы, барлық артқы зарядтаушы қаруларда (және Мини шардың ойлап табылуына дейінгі тұмсық зарядтаушыларда) баррельдің бойымен зарядтау қажеттілігі болмағандықтан, стандартты жауынгерлік қаруда (мысалы, шабармандық атушыларға берілетін қарулардан өзгеше) рефлингті пайдалануға болады. Рефлинг жұмыс істеуі үшін оқ түбірге өте тығыз орналасуы керек, бұл оқты түбірге соғуды қиындатады және баяулатады. Атылғаннан кейін қара ұнтақ тез арада қалың қорықпаны құрайды, бұл қаруды жүктеуді одан да қиындатады. Әдеттегі мылтықты тазалауды талап етпестен бұрын 3-4 реттен артық атуға болмайды, әйтпесе оқты жүктеу кезінде түбірге соғу мүмкін болмайды, тіпті мылтықшыларға берілетін балғамен де. Сондықтан әскерлерге дөңгелек оқтарды атуға арналған тегіс ұңғылы мылтықтар беріліп келді, тіпті рефлингтің артықшылықтары белгілі болғаннан кейін де. Мылтықтарды ашық жердегі шайқаста қолдануға жеткілікті жылдам жүктеуге болмады, бірақ олар оқ ату тиімділігі жағынан әлдеқайда жоғары болды. Мылтық оғының бос орналасуы, қорықпа жиналғаннан кейін де жылдам жүктеуге мүмкіндік берді, бірақ рефлингті қосуды да пайдасыз етті, өйткені ол тығыз орналасатын оқсыз жұмыс істемейді. Артқы зарядтаушы қаруларда тығыз орналасатын оқты пайдалануға болады, өйткені оны түбірге күшпен соғудың қажеті жоқ, бұл рефлингті де, жылдам атыс жылдамдығын да пайдалануға мүмкіндік береді. Сондықтан, тіпті артқы зарядтаушы қару, егер ол тұмсықпен зарядталатын мылтықпен бірдей атыс жылдамдығына жетсе де, мылтықтан жоғары болар еді, өйткені артқы зарядтаушы қаруды рефлингпен жабдыруға болады, ал мылтықты болмайды. Шындығында, артқы зарядтаушы қарулардың атыс жылдамдығы көбінесе жоғары болды. Бұл әзірлеме негізінен Холлдың жұмысы болды, ол 19 ғасырдың алғашқы екі онжылдығында дизайнмен жұмыс істеп, сол кезде маңызды патенттер алды. Бұл жұмыс Армияның қызығушылығын тудырды, бұл соңғы онжылдықтың соңында келісімшартқа әкелді. Артқы жағынан зарядтау дизайны оның мұқият өңделген бөлшектерді тығыздау үшін пайдалануына назар аударуымен мүмкін болды, бірақ бұл артқы бөлікті оңай ашуға жеткілікті бос кеңістік қалдырды. Ол кездегі технологияға сәйкес дәлдікпен жасалған, бірақ толеранттылық қанағаттанарлық тығыздама жасауға жеткіліксіз болды, бұл кейінірек табысты револьвер жасаудың ең үлкен кедергілерінің бірі болды. Холл мылтығы мылтықтар мен мылтықтарға қарағанда атыс жылдамдығын айтарлықтай арттырды (негізінен, әр зарядталған сайын ұзын, ыңғайсыз қоян таяғын басқару қажеттілігі болмады). Алайда, дизайн бөлек камера мен түбірдің арасындағы газдың ағып кетуінен зардап шекті (револьвердің цилиндрі мен түбір арасындағы аралықтан газ шығатындай), нәтижесінде ауыр ұнтақ заряды қажет болды, ол әлі де оның тұмсықты жүктеу бәсекелесіне қарағанда әлдеқайда аз жылдамдықты өндірді. Газдың жоғалуын азайту үшін тығыздама жасауға ешқандай күш салынбады. Оның калибрлі шарының мылтықтың өткірлігі мылтықтың тұмсық шапқыштарының үштен бір бөлігі ғана болды, ал карабинінің тұмсық жылдамдығы Дженкс «Муле-Ур» карабиніне қарағанда 25 пайызға төмен болды, бірақ оның ұзындығы ұқсас және ұнтақ заряды бірдей болды. Әскерлер мен көптеген басшылар қарапайым және арзан қаруды ұнатса да, мыңдаған мылтық жасалды. Алайда, артықшылықтар айқын болды, ал артқы зарядтау дизайны Азаматтық соғыстан кейін мылтық сатып алуда үстемдік таба бастады. Холлдың алған көптеген сабақтары келесі буын артқы зарядтаушыларды жасаушыларға, мысалы, Шарпс мылтығына (1848), Спенсер карабиніне (1860), Генри мылтығына (1860) және басқаларға көмектесті. Холл мылтықтары Мексика-Америка соғысында, үндістерге қарсы және басқа, кішкентай қақтығыстарда қолданылды. Кейбіреулері Американдық Азаматтық соғыста да қолданылды, бірақ сол кезде көптеген мылтықтар 30 жылдан астам пайдаланудан тозып кеткен. Буэнос-Айрес штатының күштері (шамамен 1854 жылы, АҚШ кавалериясы оны Шарпспен алмастыра бастаған кезде) шамамен 50 данадай сатып алды, оларды Конфедерацияға және үндістерге қарсы күресте пайдаланды, 1881 жылға дейін Буэнос-Айрес күштерінің құрамында қалды. Олардың кейбіреулері Буэнос-Айрес эскорт отрядына, ал қалғандары жаяу әскерге берілген болуы мүмкін. Олардың бірін Museo de Armas de la Nación-да көруге болады (ол 1852 мен 1862 жылдар арасындағы Ұлттық Ұйым үшін соғыста қолданылғанын көрсетеді). 1812 жылы артиллерия паркінде Холл мылтығы болды, ол бірдей жүйе емес, 1811 жылғы кремнийлі модель болды, шамамен ондай мылтық елге кірген болуы мүмкін, содан кейін сол кезеңде парктен жоғалып кетті. Бұл процестің бөлігі ретінде Холл Харперс-Ферриде өзінің шеберханаларын және машиналарын салған, сонымен қатар бұл қаруды ойлап табумен қатар, көптеген машиналарын ойлап тапты, бұл қаруларды ауыстырылатын бөлшектермен біркелкі өндіруге жол ашты. Оның шеберханаларының қиратылған қалдықтары бүгінге дейін көрініп тұр.

Ұқсас қарулар

Sartoris карабині, бұрынғы Crespi артқы жүктегішінің негізінде жасалған, 1817–1825 жылдар аралығында британдық армияға шектеулі санда берілген, дерлік бірдей дизайн болды. Мыс құбыршасы (trigger guard) сонымен қатар, ұңғыны итеру үшін тұтқа ретінде де қызмет етті, ал артқы бөлігі заманауи мушкеттер сияқты оқ тиеуге мүмкіндік беру үшін жоғары қарай айналды. Sartoris-тің дизайны Бейкер мылтығы және ресми кавалериялық карабині сияқты көптеген кремнийлі қаруларда сынақтан өтті, сондай-ақ кем дегенде бір аңшылық мылтығы Александр Форсайт тарапынан каплокқа түрлендірілді. Осы сирек мылтықтардың бірі Лидстегі Корольдік қару-жарақ жинағында сақталады.