Кіріспе

2007-2008 жылдар аралығында Жапонияның премьер-министрі қызметін атқарған Ясуо Фукуда (福田 康夫) – жапон саясаткері. Бұған дейін ол Жапония тарихында ең ұзақ қызмет еткен Бас министрлік хатшысы болды, 2000 жылдан 2004 жылға дейін Йоширо Мори мен Джуничиро Койдзуми премьер-министрлердің кезінде осы лауазымда қызмет етті. Оның рекордын Йосихиде Суга басып өтті, ол одан шамамен екі есе ұзақ қызмет етті. Премьер-министр Синдзо Абэ отставкаға кеткеннен кейін Фукуда Либералды-демократиялық партияның президенті болып сайланды және 2007 жылдың қыркүйегінде премьер-министр болды. Фукуда – бұрынғы Жапония премьер-министрі (Такео Фукуда) ұлының біріншісі, осы лауазымды иеленген. 2008 жылдың 1 қыркүйегінде Фукуда партия басшысы лауазымынан кететінін жариялады, оның орнын Таро Асо басты. Фукуданың өкіметтігі кезінде Жапония G8 саммитін сәтті өткізгеніне қарамастан, ол қарапайым жапон халқының құрметіне ие болмады және отставкаға кеткен кезде G8 көшбасшыларының арасында қызметінен алғашқы болып кетті.

Ерте өмір

Фукуда Гунма префектурасының Такасаки қаласында, саясаткер (кейін 67-ші премьер-министр) Такео Фукуданың үлкен ұлы ретінде дүниеге келді.

Саяси мансап

Фукуда 1990 жылы Өкілдер палатасына сайлауға түсіп, депутат болды.

Премьер-министр болып сайлануы

2007 жылдың қыркүйегінде Абэ отставкаға кеткеннен кейін Фукуда Либералды-демократиялық партияның төрағалыққа сайлауына қатысатынын мәлімдеді, бұл сайлауда Премьер-министр де анықталатын болды, себебі Өкілдер палатасында LDP көпшілік дауысқа ие еді. Фукуда өзінің үміткерлігіне зор қолдау тапты, соның ішінде LDP-ның ең ірі фракциясы, Сыртқы істер министрі Нобутака Мачимура басқарған, және Фукуда да оның мүшесі болды. Фукуданың төрағалыққа жалғыз қарсыласы Таро Асо сайлауға бір апта қалғанда өзінің жеңіліске ұшырау мүмкіндігін ашық мойындады. 23 қыркүйекте өткен сайлауда ол Асоны жеңіп, 330 дауыс жинады, ал Асо 197 дауыс алды. Фукуда 25 қыркүйекте Жапонияның 91-ші Премьер-министрі ретінде ресми түрде сайланды. Ол Өкілдер палатасында көпшілікке қажетті дауыстан шамамен 100-ге жуық артық, 338 дауыс алды; алайда, Кеңесшілер палатасы (жоғарғы палата), оппозициялық Демократиялық партия басшылығымен, Фукудадан 133-106 есебімен Ичиро Озаваны сайлады. Бұл бейімділік Конституцияның 67-бабына сәйкес төменгі палатаның шешімімен реттелді. Фукуда мен оның кабинеті 26 қыркүйекте Император Акихитоның алдында ресми түрде ант берді.

Сензуралық ұсыныс

2008 жылдың 11 маусымында парламенттің оппозиция бақылауындағы Жоғарғы палатасы Ясуо Фукудаға қарсы міндетті емес айыптау резолюциясын қабылдады. Жапонияның Демократиялық партиясы және тағы екі партия ұсынған бұл резолюция, Жапонияның соғыстан кейінгі конституциясы бойынша премьер-министрге қарсы алғашқы сенімсіздік білдіру болып табылды. G8 саммиті алдында ол оның ішкі мәселелерді, оның ішінде танымал емес медициналық жоспарды шешу әдісіне сын жасап, мерзімінен бұрын сайлау өткізуді немесе оның отставкаға кетуін талап етті.

Сенім білдіру туралы ұсыныс

12 маусымда төменгі палатаның үкіметтік коалициясы сөкпеуге қарсы жауап ретінде сенім туралы резолюцияны қабылдады.

Кенеттен отставкаға кету

2008 жылдың 1 қыркүйегінде Фукуда саяси процестің ағынын жақсарту қажеттігіне байланысты отставкаға кететінін жариялады. Кенеттен жасалған бұл хабарлама кешкі сағат 6-да шұғыл баспасөз мәслихатын ұйымдастыру арқылы басталды, бірақ мәслихаттың мақсаты жоспарланған уақытына 10 минут қалғанда ғана жарияланды. Бұл отставка бір жыл бұрын Әбе тастаған орнына осыған ұқсас кенеттен кетумен салыстырылды. Фукуда Әбенің денсаулығына байланысты кеткенін, ал өзінің отставкасына себеп – оның партиясы мен оппозиция бақылауындағы Жоғарғы палата арасындағы келіспеушілік салдарынан заң шығару және саяси процестегі кедергілерді жоқтау ниеті екенін айтты. Бұл отставка LDP ішінде жаңа лидер сайлауға әкелді. Таро Асо Фукуданың орнын басуға ең мүмкін үміткер деп есептелді және бір аптадан кейін сайланды. Оның халыққа деген беделі қарт адамдарға арналған даулы медициналық жоспарға байланысты төмендеп, бір кезде 30%-дан асты. Ол былай деді: «Бүгін мен отставкаға кететін шешімге келдім. Парламенттің жаңа сессиясын өткізу үшін бізге жаңа құрам керек. Менің шешімім болашақтағы саяси ахуал қалай болуы керек деген ойымға негізделген. Демократиялық партия барлық заң жобаларын тоқтатуға тырысты, сондықтан қандай да бір саясатты іске асыру үшін көп уақыт кетіп жатыр. Жапон халқының мүддесі үшін мұндай жағдай қайталанбауы керек. Егер біз халықтың тұрмысын басты орынға қойсақ, саяси келіссөздер мен саясаттағы үзілістерден туындаған саяси бос орын болмауы керек. Бізге саясатты жүзеге асыру үшін жаңа команда қажет». Таро Асо 22 қыркүйекте Фукуданың орнын басып, LDP президенті болып сайланды. Фукуда мен оның кабинеті 2008 жылдың 24 қыркүйегінде Асо басқаратын жаңа кабинетке орын беру үшін толығымен отставкаға кетті. Асо сол күні Өкілдер палатасының шешімімен Премьер-министр болып сайланды.

Саясаттың артында

2012 жылы зейнеткерлікке шыққаннан кейін, ол қазір Жапония-Индонезия қауымдастығының президенті.

"Супер тегін" туралы мәлімдемелер

2003 жылы маусымда Фукуда бұрынғы премьер-министр Джуничиро Коидзумидің бас хатшысы болған кезде, "Васеда" университетінің "Супер Фри" клубының еркек мүшелері зорлаған қыз-келіншектерге қатысты 2003 жылғы маусымда журналистермен жасырын әңгімелесу кезінде өте даулы пікірлер айтқандығы туралы хабар тарады, деп жазады "Shukan Bunshun" апталық журналы. Журнал Фукуданың сөздерін былай келтіреді: "Кейбір әйелдер "Маған жасаңдар" деп айтып тұрғандай көрінеді. Осындай сыртқы түрі барлардың өзі кінәлі, себебі еркектер қара пантералар сияқты". Фукуда бұған жауап ретінде "Shukan Bunshun" оның сөздерін бұрмалап көрсеткенін, ол зорлауды қорғауға ешқашан ниеттенбегенін мәлімдеді және кейіннен парламенттік комиссияға зорлаудың "қылмыстық әрекет және қорқынышты қылмыс" екенін айтты.

Жағдайдың өзгеруі

Фукуданың премьер-министрлік қызметінің алғашқы айларындағы маңызды мәселелердің бірі – Жапонияның Үнді мұхитындағы жанармай құю миссиясының мәртебесі еді. 11 қыркүйектегі теракттерден және одан кейінгі Ауғанстанға басып кіруден кейін, Парламент (Diet) жапондық мұнай танкерлеріне әскери операцияларға қатысқан американдық кемелерге отын беруге рұқсат беретін заң қабылдады. Фукуда премьер-министр болғаннан кейін, ол бұл миссияны жалғастыруға уәде берді, тіпті DPJ партиясы, бұл заңға қарсы болған және қазір жоғарғы палатада көпшілікке ие болғанына қарамастан. Бірнеше айлық пікірталас пен келісімге келуге жасалған сәтсіз әрекеттерден кейін, жоғарғы палата миссияны жалғастыру туралы заң жобасын мақұлдамады. Дегенмен, Фукуда төменгі палатадағы Либерал-демократиялық партияның (LDP) 2/3 көпшілігін пайдаланып, заң жобасын қабылдауға қол жеткізді, нәтижесінде заң күшіне енді.

Жасалған әшекейлер

2008 жылдың наурыз айында Хорватия президенті Стьепан Месич Фукуданы Королева Еленаның лентасы бар Ұлы орденімен және Хорватияның таңғы жұлдызымен марапаттады. Бұл награда Фукудаға Жапония мен Хорватия арасындағы достық қарым-қатынасты ілгерілетудегі еңбегі үшін берілді.