Кіріспе

Индонезиядағы түрме аралы Нуса Камбанган – Индонезияда орналасқан, Жава аралының оңтүстік жағалауынан тар бұғазбен бөлінген арал. Ең жақын порты – Орталық Ява провинциясындағы Силакап қаласы. Бұл арал жава тілінің ең жоғары әдеби тілінде "жеңіс гүлі" деп аударылатын аңызға толы вияякусума гүлінің өсетін жері ретінде танымал. Виджаякусума гүлін пайдаланып, өлген адамды қайта тірілтуге болады. Матарам сұлтандығының, содан кейін Суракарта сұлтандығының ханзадалары патша болу үшін осы гүлдерді алу үшін аралға жіберілген. Сондықтан бұл арал "көп гүлді арал" деп те аталады. Аралда орман қорығы бар. Басты мәдени шаралардың бірі – Суракарта сунанаты жава күнтізбесіндегі әрбір Satu Suro (жаңа жыл) күні өткізілетін Седека Лаут (теңіз құрбандығы) рәсімі. Голланд отарлау дәуірінен бері аралда бірнеше қатаң қауіпсіздік түрмелері салынған, олардың кейбіреулері әлі де жұмыс істеп тұр және Заң және Адам құқықтары министрлігінің басқаруында.

Тарих

1905 жылы голландтар аралға кіруге тыйым салды, оны голланд билігі тұсында түрме аралына айналдырды. Колониялық үкімет аралда қылмыскерлерге арналған түрмелер салды. Нюса-Камбангандағы түрме 1920-жылдардың ортасында Индонезияның голланд отаршыл билеушілерімен ашылды. Тәуелсіздік алғаннан кейін де оны түрме аралы ретінде пайдалану жалғасты. Бұрынғы президент Сухартоның тұсында жүздеген саяси қарсыластар аралда қамалды. Олардың көпшілігі саяси тұтқындар, Индонезияның тыйым салынған Коммунистік партиясының мүшелері немесе оларға қолдау білдіргендер еді. Бұл тұтқындар ешқашан сотқа тартылмады, олардың көпшілігі аштықтан немесе аурудан қайтыс болды. 1996 жылы арал туристік мақсаттар үшін жұртшылыққа ашылды. Арал босқындарды қабылдау ісіне де қатысты. 2001 жылдың 17 тамызында Австралияның Рождество аралына бет алған қайықта 140-қа жуық ауған босқыны дауылды теңізде сүңгіп кетті. Бірақ 2001 жылдың 19 қыркүйегінде олардың 90-нан астамы шағын балық аулау қайықтарымен қашып, Австралияға қарай бет алды деген болжам бар. 2006 жылы Батыс Ява жағалауында 7,7 балдық жер сілкінісі болған кезде арал Пангандаран жер сілкінісі мен цунамиден зардап шекті. Цунами нәтижесінде кем дегенде 11 ауыл тұрғыны жоғалып, 8 адам қаза тапты, олардың екеуі Пермисан түрмелерінің біріндегі тұтқындар еді. Нуса Камбангандағы кем дегенде он бес тұтқын да із-түссіз жоғалып кетті.

Демография

Аралдағы тұрғындардың саны 3000 адамды құрайды, түрмедегі тұтқындар мен қызметкерлерді есептемегенде; көпшілігі явандықтар. Олардың негізгі кәсібі балық аулау, ал кейбіреулері каучук және тик плантацияларында жұмыс істейді. Дегенмен, көбінесе сырттан келгендер жасаған заңсыз ағаш кесу аралдың табиғи ортасына қауіп келтіруде.

География, өсімдіктер мен жануарлар дүниесі

Нусакамбанган Жавадан тар Сегара Анакан бұғазымен бөлінеді. Жава материгінен оқшауланғандықтан, арал салыстырмалы түрде дамымаған және сирек қоныстанған, ал жабайы табиғаты жақсы сақталған. Бұғаздың шығыс жағында Карангбандунг жағажайында ежелгі голландтық бекінісі орналасқан табиғи қорық аймағы бар. Нұсакамбанган – төменгі жазықтықтағы тропикалық жаңбырлы орман, биологиялық түрлерге бай. Аралда 71-нен астам түрлі құс, 14 түрлі бауырымен жорғалаушы және әртүрлі сүтқоректілер кездеседі. 23 құс түрі қорғалатын түрлерге жатқызылған, оның ішінде Тынық мұхитының риф бақасы (Egretta sacra), жүнді мойынды лелек (Ciconia episcopus), кіші адьютант (Leptoptilos javanicus), аққұрсақты теңіз бүркіті (Haliaeetus leucogaster), брахманиялық бүркіт (Haliastur indus) және қыранбас жылан бүркіті (Spilornis cheela). Қорғалатын сүтқоректілердің ішінде жолбарыс (Panthera pardus), үнді мунтягі (Muntiacus muntjak) және жаван шевротейні (Tragulus javanicus) бар. Явадағы алты туаған приматтың төртеуі, атап айтқанда, яван лутунгы (Trachypithecus auratus), шабақ жейтін макака (Macaca fascicularis), яван сурилисі (Presbytis comata) және баяу лорилер (Nycticebus sp.), аралда мекендейтіні хабарланды. Тұзды су крокодилі (Crocodylus porosus) айналасындағы мангр тоғайларына тән және бұрын кең таралған, бірақ олардың қазіргі жағдайы белгісіз. 2019 жылдың мамыр айындағы байқаулар, олардың саны аз болғанымен, басқа жерден келген болуы мүмкін екенін көрсетеді. 2015 жылы Нуса-Камбанганның 40 пайызы заңсыз ағаш кесу және плантациялар үшін жерді тазалау салдарынан зардап шекті. Оның көп бөлігі Селокеро, Бантапаңжаң, Калижати, Женгколан, Жонгорасу және Карангленада болды.

Туризм

1990 жылдардың ортасынан бастап арал жергілікті билік тарапынан туристік бағыт ретінде үзіліс-үзіліспен насихатталды, негізінен оның үңгірлері, жағажайлары және Явада жойылған ерекше жануарлар дүниесі үшін. Көрікті жерлерге Пермисан жағажайы (Pantai Permisan) және оған жақын орналасқан Пермисан түрмесінің маяғы, аралдың батыс жағалауындағы Ранка Бабакан, Ақ құм жағажайы (Pantai Pasir Putih) және бірнеше үңгірлер, мысалы, Королева үңгірі (Goa Ratu) жатады. Cilacap туризм басқармасының мәліметінше, Нусакамбанган 1996 жылы Орталық Ява губернаторы мен Әділет министрлігі арасындағы келісімге сәйкес туристік бағыт ретінде ашылған. Содан кейін Cilacap үкіметі аралды ашуға дайындық жұмыстарына шамамен 1,7 миллиард Rp (шамамен 200 000 доллар) инвестициялады, оның көп бөлігі туризмге қатысты инфрақұрылымды салуға жұмсалды. Аралдағы туризмді басқару үшін арнайы агенттік құрылды, оның басшысы Нусакамбанган түрмесінің бастығы, ал орынбасары – Cilacap туризм басқармасының бастығы болып тағайындалды. Жеке туристерге жол жоқ, тек туристік агенттік ұйымдастырған кемінде 15 адамдық топтағы туристер ғана кешкі сағат 18:00-ге дейін қауіпсіздік қызметкерлерінің сүйемелдеуімен жүреді, түнде қалуға рұқсат жоқ.

Өлім жазалары

2008 жылдың 9 қарашасында 2002 жылғы Балидегі жарылысқа қатысы бар деп танылған Амрози, Имам Самудра және Али Гуфрон үш адам, кешірім сұрап берген өтініштері қабылданбағаннан кейін Нуса Камбанган қаласында атылып өлім жазасына кесілді. 2014 жылдың соңында жаңа президент Джоко Видодо үкіметі есірткі құралдарына қатысты қылмыстар үшін сотталғандарды өлім жазасына кесу тәжірибесі қайта басталатынын жариялады. Алты есірткі сатушының кешірім сұрап берген өтініштері қабылданбады. Өлім жазасын қайта бастау халықаралық деңгейде кеңінен талқыланды. 2015 жылдың 18 қаңтарында, жексенбі күні түн ортасынан кейін Нұсакамбанган аралында бес адам ату арқылы өлім жазасына кесілді, ал тағы бір есірткі сатушы Орталық Явадағы Бойолали түрмесінде бір уақытта өлім жазасына кесілді. Осы тұтқындардың екеуі – «Бали 9» тобының мүшелері Эндрю Чан мен Майран Сукумаран. Голландия және Бразилия үкіметтері Индонезиядағы елшілерін уақытша елге қайта шақыратынын мәлімдеді, себебі жазаланғандардың арасында Голландия және Бразилия азаматтары болды.