Америкалық мүсінші Фредерик Харт өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Фредерик Эллиот Харт (3 қараша 1943 жыл – 13 тамыз 1999 жыл) – американдық мүсінші. Жүздеген қоғамдық ескерткіштердің, жеке тапсырыстардың, портреттердің және басқа да өнер туындыларының авторы болған Харт ең белгілісі – Вашингтон ұлттық соборындағы «Жаратылыс мүсіндері» тобына кіретін «Ex Nihilo» және Вашингтондағы Вьетнам соғысы ардагерлерінің ескерткішінде орналасқан «Үш әскери қызметкер» (кейде «Үш солдат» деп те аталады).

Америкалық Beaux Arts мүсіншілігінің дәстүрінде жұмыс істеген Харттың көзқарасы – шебердің көзқарасы болды. Формальды білімі аз болғандықтан, ол жұмыста өзінің шеберлігін жетілдірді, көне шеберлерден ежелгі техникаларды үйренді. Харттың стиліне Огюст Роденнің стилі де әсер етті, әсіресе ол қозғалысты беру, абстрактілі формалармен тәжірибе жасау және дәстүрлі бейнелеу өнерінің шекараларын кеңейту жолдары арқылы. Ұлттық өнер галереясының бұрынғы директоры Дж. Картер Браунның айтуынша: «Фредерик Харт сияқты техникалық қабілеті мен қолөнерге берілген суретшінің осы қабілеттерін шексіздікке дейін жеткізе білуі және сонымен бірге туындының ішкі, эмоционалдық, интеллектуалдық және рухани күшін басым етуі таң қалдырады». Том Вулфтың сөзімен айтқанда: «Рик – және мен мұны жеңіл ойламаймын – Американың ең ұлы мүсіншісі».

Ерте өмір

Фредерик "Рик" Харт Атланта қаласында, Джорджия штатында Джоанна Эллиотт пен Фредерик Уильям Харттың отбасында дүниеге келді. Харттың ағасы, сондай-ақ Фредерик Уильям, нәресте кезінде қайтыс болды. Өсе келе, әкесімен қарым-қатынасы нашарлаған Харт тәртіпсіз мінезді болып танылды және Оңтүстік Каролина штатының Хорри округіне анасының әжесі мен әпкесімен бірге тұруға жіберілді. Харттың әкесі Атлантада газет тілшісі болып жұмыс істей бастады және 1947 жылы Мыртис Милдред Хейлиге үйленді. 1949 жылы туған қарындасы Чесли Харт дүниеге келді. 1956 жылы олар Вашингтонға жақын орналасқан Виргиния штатына көшіп барды, ал Харт отбасына қайта қосылды. Әкесімен қарым-қатынасы нашарлай бергенімен, Харт пен оның жартылай қарындасы Чесли жақын дос болды. Харт жақын оқырман болғанмен, оқуда қиындықтарға тап болды. Тоғызыншы сыныпты бітіре алмағаннан кейін, ол Оңтүстік Каролинаға Есси әпкесімен бірге тұруға және оқу жылын қайталауға жіберілді. Мұғалімдер оның мектептен шығып қалуы мүмкін деп алаңдады. Директор оның осылай болатынына көз жеткізді. Ол Хартқа А.К.Т. емтиханын тапсырып, оның не білмейтінін көрсетуге шақырып еді. Харт өте жақсы нәтиже көрсеткен кезде директор таң қалды. 1959 жылы ол он алты жасар Хартқа Оңтүстік Каролина университетінің Колумбия қаласындағы кампусына ертерек қабылдануына көмектесті. Сонымен қатар, Азаматтық құқықтар қозғалысы күшейді және Оңтүстік Каролинаның мектеп жүйесіндегі сегрегацияны жою науқаны басталды. 1961 жылы Колумбияда афроамерикандық студенттер 250 адамнан тұратын шеруді басқарып, нәсілдік сегрегацияға қарсылық білдірді. Харт Оңтүстік Каролина университетінен қуылды, түрмеге қамалды, содан кейін Ку-Клукс-Клан оны қаладан қуды. Ол былай деді: «Өнер қараңғылыққа үміт сыйлауы керек, ол өмірдің бір бөлігі болуы керек. Ол байытушы, абыройлы және маңызды серік болуы керек. Ол күнделікті өмірде керемет болуы керек». Джорджио Джанеттидің сәулеттік мүсін студиясында жұмыс істеген кезде ол Феликс де Велдон, Карл Мозе, Дон Турано және Хайнц Варнеке сияқты мүсіншілерге көмектесті. Мориги – собордың аңызға айналған шебер ойып жасаушысы, АҚШ Жоғарғы сотының ғимаратындағы әйгілі фризді жасаған итальяндық иммигрант. «Ол өте беделді, мінезді перфекционист еді, ол немқұрайлылыққа төзбеді және өз пікірін білдіруден тартынбады». Харт Моригидің оны шәкірттікке алуын қалады. Біраз уақыттан кейін ол оның тілегі орындалды: Мориги оның ұстазы болды. Одан да артық, ол ұзақ уақыт бойы өз ата-анасынан алыс болған Харт үшін әкелік фигураға айналды. Собор құрылысы комитеті ірі конкурс жариялаған кезде, ол өзі де шебер ойып жасаушы болуға айналуға жақын еді.

Frederick "Rick" Hart was born in Atlanta, Georgia, to Joanna Elliott, and Frederick William Hart, a heavy drinker who had served in the United States Navy during World War II. Hart's older brother, also named Frederick William, died as an infant. Hart's mother contracted scarlet fever and died in 1945, when Hart was two. As he grew up, and his relationship with his father suffered, Hart became known as a troublemaker, and he was sent to live with his maternal grandmother and aunt in Horry County, South Carolina. Hart's father began working as a newspaper reporter in Atlanta, and married Myrtis Mildred Hailey in 1947. Half sister Chesley Hart was born in 1949. In 1956, they moved to Virginia, near Washington, D. C., and Hart rejoined his family. Although his relationship with his father continued to deteriorate, Hart and his half sister Chesley became good friends. Hart was an avid reader, but a troubled student. After failing ninth grade, he was sent back to South Carolina to live with his Aunt Essie, and to repeat the school year. Teachers were worried he would fail out of high school. The principal was almost certain that he would. He challenged Hart to take the A. C. T. to show how little he knew. When Hart achieved a near perfect score, the principal was stunned. In 1959, he helped sixteen year old Hart gain early admission to the University of South Carolina in Columbia, South Carolina. At the same time, the Civil Rights Movement was gathering strength, and the campaign to desegregate South Carolina's school system began. In Columbia, in 1961, African American students led 250 in a protest march against racial segregation. Hart was expelled from the University of South Carolina, thrown in jail, and then chased out of town by the Ku Klux Klan. As he said: Art must ”give hope to the darkness.” It ”must be a part of life. It must be an enriching, ennobling and vital partner It should be a majestic presence in everyday life." While working at Giorgio Gianetti Studio of Architectural Sculpture, he assisted sculptors Felix de Weldon, Carl Mose, Don Turano, and Heinz Warnecke. Morigi was the Cathedral's legendary master carver, an Italian immigrant who had carved the iconic frieze of the United States Supreme Court Building. "Highly respected, [Morigi] was a temperamental perfectionist who didn't tolerate incompetence and wasn't shy about sharing his opinions." Hart wanted Morigi to take him on as an apprentice. In time, it worked: Morigi became his mentor. Not only that, he became a father figure to Hart, who had long been estranged from his own parents. He was on his way to becoming a master carver himself when the Cathedral Building Committee announced a major competition.

Жаратылыс мүсіндері

1971 жылы Вашингтон ұлттық соборының құрылыс комитеті собордың батыс қасбеті – негізгі кіреберісінің сыртқы келбетін анықтау үшін конкурс өткізді. Бұл тек маңызды тапсырма ғана емес, дәстүрден радикалды үзіліс болды. Бұрын христиан соборларының батыс қасбетінде әдетте Соңғы Сот суреті бейнеленген, бірақ Собор құрылыс комитеті Вашингтон ұлттық соборын ерекше жағдай деп санады. Олар сот пен құрып жоюдың дәстүрлі бейнесін емес, махаббат пен құптау туралы хабарламаны жеткізуді қалады, сондықтан суретшілерден Жаратылыс тақырыбына назар аударуын сұрады. Оның бастапқы тимпан дизайны (1974 жылдың басында) әйел беті көрінетін кең, бос кеңістік болды. Собор құрылыс комитеті бұл ұсынысты, сондай-ақ басқа барлық суретшілердің ұсыныстарын қабылдамады. Жаңа ұсыныстарды ұсыну үшін тек үш мүсінші шақырылды. Харт солардың қатарында болған жоқ. Ex Nihilo – орталық мүсінді, топтағы ең ірісін жасау барысында Харт Роденнің «Тозақ қақпалары» атты алып мүсініндегі бейнелі және абстрактілі формалардың үйлесімін зерттеді. Ex Nihilo-ның толық өлшемді соңғы нұсқасы 21 футқа созылып, екі қабатқа дейін биік. «Харттың Ex Nihilo мүсінінде қайталап келетін спиральді пішіндер табиғатта кездесетін спиральдарды – күнбағыс гүлдерінде, наутилустарда, дауылдарда және галактикаларда көрсетеді». Харт бұл атауды Аристотельге («ештеңеден ештеңе жасалмайды») және Киелі кітапқа («барлығы ештеңеден жасалған») жасалған қос мағыналы сілтеме ретінде қарастырды. Орталық тромэу үшін Харт Адам бейнесін, ал екі жақтағы тимпанға – күн мен түн бейнесін жасады. Жаратылыс мүсіндерінің толық жиынтығы «ХХ ғасырдағы АҚШ-тағы діни мүсіндерге жасалған ең монументалды тапсырма» болып табылады. Собор құрылыс комитетіне өткізілген конкурс сияқты, Харттың бастапқы жоспары да қабылданбады. Оның командасы үшінші орын алды. Харт үш сарбаздың мүсінін «бастапқыда жоспарланғандай [қабырғаның] ең жоғарғы нүктесінде емес, қабырғадан 400 фут қашықтықта, өздерінің есімдерін іздегендей» деп ойлады. Харт 1974 жылы шебер ойымшы болды, және ол тек ойымшы ретінде жұмыс істеуді жалғастырудың орнына, ұлттық ескерткіштерді жасау бойынша алған табысын арттыруды үміттенеді.

In 1971, the Washington National Cathedral Building Committee held a competition to determine the appearance of the west façade, the main entrance of the Cathedral. This was not just an important commission, it was a radical break with tradition. In the past, the west façade of a Christian cathedral typically featured a depiction of the Last Judgment; however, the Cathedral Building Committee wanted Washington National Cathedral to be the exception. Instead of the traditional image of judgment and destruction, they wanted to emphasize a message of love and affirmation, and so they specifically asked artists to focus on the theme of Creation. His original tympanum design (from early 1974) was a wide, bare space, from which a woman's face emerges. The Cathedral Building Committee rejected this submission, as well as those of all the other artists. Only three sculptors were invited to submit new proposals. Hart was not one of them. In developing Ex Nihilo—the central sculpture, by far the largest of the group—Hart studied the combination of figurative and abstract forms in Rodin’s massive sculpture, The Gates of Hell. The final, full size version of Ex Nihilo spans 21 feet, and stands two stories high. "The spiraling forms that recur throughout Hart's Ex Nihilo suggest the spirals that are found in nature—in sunflower heads, nautiluses, hurricanes, and galaxies." Hart intended the title as a double reference to Aristotle ("out of nothing nothing can be made") and the Bible ("everything is made out of nothing"). For the central trumeau, Hart sculpted an image of Adam, and for the tympana on either side, day and night. As a complete sculptural ensemble, the Creation Sculptures constitute "the most monumental commission for religious sculpture in the United States in the twentieth century." Just as in the competition for the Cathedral Building Committee, Hart's initial plan was not accepted. His team placed third. Hart conceived a sculpture of three soldiers "not at the apex [of the wall], as originally planned[,] but 400 feet away from the wall as if looking for their own names." Hart had become a master carver in 1974, and instead of continuing to work exclusively as a carver, he hoped to build on the success he had already won with more commissions sculpting national monuments.

Джеймс Эрл Картердің президенттік мүсіні

1981 жылы Картер президенттік кітапханасын жобалау конкурсында Харт, Jova, Daniels, and Busby Architects (Атланта, Джорджия) және EDAW Landscape Design Firm (Александрия, Вирджиния) компанияларынан құралған жеңімпаз команданың басшысы болды. Картер бұл бейнені ұнағанын айтты: "Осы бейне мені Ақ үйге және губернатор кеңсесіне жеткізді, мен болашақта да (осындай) қалып қоя аламын деп үміттенемін", - деді ол.

Акрилден жасалған бұйымдар

1972 жылы Харт жеке мүсін шеберханасын ашып, түпнұсқа туындылар жасады және тапсырыспен жұмыстар орындады. «Elegy» (1990) мүсінінде Харт акрил мүсінді екіншісіне қадаудың ерекше әдісін ойлап тапты. Папаның дін қызметінде 50 жыл толуына орай, 1997 жылы Харт Ватикан қаласында өткен салтанатта Папа Иоанн Павел II-ге «Мыңжылдық айқасы» атты акрил туындысын сыйға берді. Оны таныстырған кезде Папа Иоанн Павел II бұл мүсінді «қазіргі заман үшін терең теологиялық мәлімдеме» деп атады. Бүгінде ол акрилден жасаған көптеген мүсіндері жеке жинақтарда сақтаулы. Осы туындылардың ішінде Харттың кейінгі жұмыстары «бейнелеуден гөрі, ишаралы сипатымен ерекшеленеді». Ол СПИДқа қарсы күресетін «Дизайн индустриясы қоры» мен «Operation Smile» қайырымдылық ұйымына мүсіндерін сыйлады. 1995 жылы Харт Оңтүстік Каролина штатындағы шағын қалада, өзі өскен жерде, өмірін бір бөлмелі мектепте оқытуға арнаған афроамерикандық педагог Руби Миддлтон Форсайтқа арналған естелік портрет жасап, сыйлады. «Жаратылыс мүсіндерін» зерттеу барысында Харт «Жаратылыс кітабын» оқып, Рим католигіне айналды. Дегенмен, Харт сақ болды, себебі 1990-шы жылдары ірі корпорацияларға қарсы соттасқан талапкерлер кейде корпорациялардың қаржыландырған жарнамалық науқандарының аясында БАҚ-та қорланды. «Осы қыста АҚШ Федералды сотында өткен сот отырыстары кезінде Хартқа тиген күшті күйзеліс көзге анық көрінді». Стресс пен адвокаттардың өтеу ақысының артуы Харттың денсаулығына кері әсер етті. 1998 жылы ол инсульт алды. Федералды судья егер тараптар келісімге келмесе, фильмнің бейнежазбасы сотқа дейін кешіктіріледі деп шешті; кинокомпания болашақтағы көрсетулер үшін сахнаны өңдеуге және өңделмеген бейнетаспаларға мүсін мен Харттың жұмысының арасында ешқандай байланыс жоқ екенін көрсететін жапсырмалар қоюға келісті. Инсульттің салдарынан Харт сол қолын қалпына келтіру үшін қатаң физиотерапиядан өтті. Ол денсаулығын жақсарту үшін, өзі жасаған кез келген туындысындай көп күш жұмсады. Толық жазылып кетеді деп үміттеніп, ол күнделікті мүсін жасауды жалғастырды. Алайда, оның денесінде қатерлі ісік пайда болып жатқанын ол білмеді. Өліміне үш апта қалғанда пневмониядан әлсіреп қалды. Өліміне бірнеше күн қалғанда ғана тез тараған қатерлі ісік анықталды. (1986) Брукгрин Гарденс мүсін коллекциясының қамқорлар кеңесіне мүше болып тағайындалды. (1987) архитектуралық ортадағы мүсіні үшін Ұлттық мүсін қоғамынан Генри Херинг сыйлығын алды, осы сыйлықты сәулетші Филип Фроманмен бөлісті (Вашингтон Ұлттық соборындағы жұмысы үшін). Жаңа технологиялардың арқасында жаңа материалдармен жұмыс істеген Харт қолөнерді және натурализмді қолдады, сонымен қатар жаңа тақырыптарды зерттеді. Ол «жанды композицияларымен» және «детальдерге назар аударуымен» танымал. Мансабы бойы Харт мүсінші Джей Холл Карпентермен бірлесіп жұмыс істеді. Бұрын Харттың шәкірті болған Карпентер қазір өзі де марапатталған суретші, ол Мемлекеттік департамент, Смитсонов институты және Кентербери соборы үшін мүсіндер жасады. Оның соңғы жұмыстарының бірі Джим Хенсонның портреті. 1996 жылдан 1999 жылға дейін Харттың шәкірті ресейлік мүсінші Микаэль Ф. Согоян болды. Өмірінің соңғы жылдарында Харт 20-ғасырдың модернизмі мен постмодернизмінен асып түсуге ұмтылған, бірдей ойлы суретшілер, ақындар мен философтардың орталығына айналды. 2005 жылы «Грейс әндері» Санкт-Петербургтегі Мемлекеттік Эрмитаж мұражайына қосылды. 2008 жылы Луисвилл университеті мен Луисвилл балеті, Луисвилл, Кентукки штаты, «Ex Nihilo» мүсінінен шабыдаланған «Тыныштық арасында» балетін көрсетті. Сол жылдың қыркүйек айында Флорида штатының Сент-Огастин қаласындағы Лайтнер мұражайында «Ex Nihilo, Fragment No.8» мүсіні орнатылды. 2019 жылдың мамыр айында Теннесси штатының Нэшвилл қаласында Фредерик Харт студиясының мұражайы ашылды.

In 1972, Hart opened his own sculpture studio, to create original artwork, and execute commissioned pieces. As seen in Elegy (1990), Hart developed an original process for embedding one acrylic sculpture in another. In honor of the Pope's fifty years of priesthood, Hart presented an acrylic work titled The Cross of the Millennium to Pope John Paul II in a ceremony at the Vatican in 1997. When it was unveiled, Pope John Paul II called the sculpture “a profound theological statement for our day.” Today, much of what he sculpted in acrylic remains in private collections. Among these pieces, Hart's later works tend to be "distinguished by an allusive rather than representational nature." He donated sculpture to benefit the Design Industries Foundation Fighting AIDS and Operation Smile. In 1995 he created and donated a memorial portrait of African American educator Ruby Middleton Forsythe, to honor the local hero who devoted her life to teaching in a one room schoolhouse in a small town in South Carolina, where Hart had grown up. While researching the Creation Sculptures, Hart studied the Book of Genesis, and became a Roman Catholic. However, Hart was cautious because in the 1990s plaintiffs in suits against major corporations were sometimes ridiculed in the media as part of public relations campaigns funded by the corporations themselves. "During sessions at US Federal Court over the case that winter, the strain on Hart was wincingly visible." As stress and mounting legal fees took a toll on Hart's health, in 1998, he suffered a stroke. A federal judge ruled that unless a settlement could be reached the film's video release would be delayed until the case went to trial; the motion picture company then agreed to edit the scene for future releases, and to attach stickers to unedited videotapes to indicate they intended no relation between the sculpture in the film and Hart's work. After his stroke, “Hart had pursued a rigorous regimen of physical therapy to regain the use of his left arm. He worked as arduously on his rehabilitation as he had on any work he ever created. Expecting to recover fully, he continued to sculpt almost every day He was unaware that cancer was invading his body. Three weeks before he died, he became debilitated by pneumonia. It wasn't until a couple of days before the end that the rapidly spreading cancer was discovered.”
(1986) appointed to the Board of Trustees, Brookgreen Gardens Sculpture Collection. (1987) received the Henry Hering Award from the National Sculpture Society for sculpture in an architectural setting, shared with architect Philip Frohman (for Washington National Cathedral work). While working with new materials made possible by modern technology, Hart championed craftsmanship and naturalism, and explored new themes. He is admired for his "animated compositions" and "attention to detail." Throughout his career, Hart collaborated with sculptor Jay Hall Carpenter. Once Hart's assistant, now an award winning artist in his own right, Carpenter has produced sculpture for the State Department, the Smithsonian Institution, and Canterbury Cathedral. His recent work includes a portrait of Jim Henson. From 1996 to 1999, Hart’s assistant was the Russian born sculptor Mikael F. Sogoian. In his later years, Hart became the center of a group of like minded artists, poets, and philosophers striving to move beyond the Modernist and Post Modernist categories which dominated the 20th century. Also in 2005, Songs of Grace was acquired by the State Hermitage Museum in St. Petersburg, Russia. In 2008, the University of Louisville and the Louisville Ballet, Louisville, Kentucky, premiered the ballet, Between Stillness, inspired by the sculpture, Ex Nihilo. In September of the same year, Ex Nihilo, Fragment No.8 was installed at the Lightner Museum in Saint Augustine, Florida. In May 2019 The Frederick Hart Studio Museum opened in Nashville, Tennessee.

Ерекше еңбектері

Жаратылыс мүсіндері (Ex Nihilo-ны қоса алғанда) – Вашингтон ұлттық соборының батыс фасады. 1974 жылы тапсырыс берілді, ал 1978 мен 1984 жылдар аралығында ашылды. Джеймс Э. Вебб – Ұлттық аэронавтика және ғарыш басқармасының әкімшісі Джеймс Э. Веббтің қоладан жасалған бюсті, Смитсонов институтының Ұлттық әуе және ғарыш мұражайы үшін, 1982 жыл. Үш солдат – Вашингтон қаласындағы Вьетнам ардагерлерінің мемориалы. 1984 жылы ашылды. Фаукьер округі ардагерлерінің мемориалы – мүсінші Джей Холл Карпентермен бірлесіп жасалған 40 фунттік қоладан жасалған мүсін, 1991 жылы Вирджиния штатының Уоррентон қаласында. Джеймс Эрл Картердің президенттік мүсіні – Джорджия штатының Капитолийі, Атланта, Джорджия. 1994 жылы ашылды. Сенатор Ричард Б. Расселдің мүсіні – Вашингтондағы Рассел Сенаты кеңсе ғимаратының ротондасы. 1996 жылы ашылды. Мыңжылдықтың салбыры – 1997 жылы діни қызметінің 50 жылдығына орай папа Иоанн Павел II-ге тарту етілген акрилден жасалған мүсін. "Шыңқыр әндері" – 2005 жылы Санкт-Петербургтегі Мемлекеттік Эрмитаж мұражайының тұрақты коллекциясына қосылған акрилден жасалған мүсін. Үш солдат, Деталь – 2008 жылы орнатылған және Вьетнам ардагерлерінің мемориалдық қорының негізін қалаушы Ян С. Скраггспен бағышталған қоладан жасалған мүсін, Флорида штатының Апалачикола қаласындағы Ардагерлер мемориалдық алаңында.