Кіріспе
Кеңес және орыс тіл білімі маманы Андрей Анатольевич Зализняк (; 29 сәуір 1935 – 24 желтоқсан 2017) – кеңес және орыс тіл білімі маманы, тарихи тіл білімі, акцентология, диалектология және грамматика саласындағы сарапшы. Филология ғылымдарының докторы (1965, кандидаттық диссертациясын қорғағанда). Өмірінің соңғы жылдарында тіл білімін насихаттауға және жалған ғылыммен күреске көп мән берді.
Andrey Anatolyevich Zaliznyak (; 29 April 1935 – 24 December 2017) was a Soviet and Russian linguist, an expert in historical linguistics, accentology, dialectology and grammar. Doctor of Philological Sciences (1965, while defending his Candidate thesis). In his later years he paid much attention to the popularization of linguistics and the struggle against pseudoscience.
Өмірбаян
Зализняк Мәскеуде дүниеге келді және Андре Мартинетпен оқуын жалғастыру үшін Сорбоннаға ауысқанға дейін Мәскеу университетінде оқыды. Ол лингвист Елена В. Падучеваға үйленді, олар бірлесіп ғылыми жарияланымдар жазды. 1987 жылы Кеңес ғылым академиясының корреспондент мүшесі болып қабылданды. Он жылдан кейін толық академик болып сайланды. Зализняктың алғашқы монографиясы – «Орыс тіліндегі атау сөздердің өзгерісі» (1967) – осы саладағы маңызды зерттеу болып табылады. Он жыл өткен соң, ол орыс тілінің «Грамматикалық сөздігін» шығарды, ол бірнеше рет қайта басылып, орыс тілінің грамматикалық бағдарламалық құралдарының негізі болды. 1982 жылы Зализняк қызығушылығын 1950 жылдардан бері Новгородта табылған қайың қабығына жазылған хаттарға бұрды. 1986 жылдан бері ол жаңадан табылған қайың қабығынан жасалған хаттардың барлық жинағын редакциялап шығарды. Осы көне құжаттардың саны 700-ден асып кеткендіктен, Зализняк өз зерттеулерін «Ескі Новгород диалектісі» (1995) атты монографиясында жинақтады, онда табылған әрбір қайың қабығына жазылған хаттардың мәтіні мен түсіндірмелері келтірілген. Ол әсіресе қайың қабығына жазылған хаттардағы қателер арқылы ескі Новгород диалектісінің фонетикасын қалай қалпына келтіруге болатынын көрсетті. 2003 жылы Зализняк үш жыл бұрын табылған, шығыс славян тіліндегі ең көне кітап – Новгород кодексі туралы алғашқы толық зерттеуін жариялады. 2004 жылы ол «Игорь жорығы туралы айтылған аңыз» зерттеуін жариялады, онда оның нақтылығына қатысты барлық маңызды тіл білімі аргументтері қарастырылды. Зализняк 20 ғасырдағы (тіпті 18 ғасырдағы) ешбір жалғаншының 12 ғасырғы көне шығыс славян тілінің грамматикалық ерекшеліктерін қайта жасай алмайтынын айтады. Зализняк Мәскеу университетінде, Женева университетінде және Париж университетінде дәріс берді. Оның еңбектері туралы толық мәліметтерді «Ескі Новгород диалектісі», «Новгород кодексі» және «Игорь жорығы туралы айтылған аңыз» еңбектерінен таба аласыздар.
Негізгі жұмыстар
Андрей Зализняк. Орыс тіліндегі есім сөздердің өзгерісі. Мәскеу, 1967 жыл. Андрей Зализняк. Орыс тілінің грамматикалық сөздігі. Мәскеу, 1977 жыл (кейінгі басылымдары 1980, 1987, 2003 жылдар). Андрей Зализняк. Санскриттің грамматикалық очеркі. В. А. Кочергина редакциялаған "Орыс-санскрит сөздігіне" қосымша, Мәскеу, 1978 жыл. Андрей Зализняк. Древненовгород диалектісі. Славян мәдениетінің тілдері: Мәскеу. 2004 жыл. Андрей Зализняк. Жалған тіл білімі және квазитарих туралы.