Кіріспе
Филиппиндік баскетболшы Рамон Садая Фернандес (; 1953 жылдың 3 қазанында туған) – филиппиндік бұрынғы кәсіби баскетболшы және қазіргі Филиппин спорт комиссиясының комиссары. Фернандес төрт рет PBA ең құнды ойыншысы атағын жеңіп алды және PBA тарихында 19 титулдың иегері. Өзінің қарық болған кезінде Фернандес аяқ киімсіз 6'4 (193 см) бойға ие болды, бірақ жеңіл гигантизмге байланысты соңғы маусымдарында 6'5 (196 см) дейін өсті. Ол 18 996 ұпай жинап, PBA-ның барлық уақыттағы ең көп ұпай жинаған ойыншысы атанды. Сонымен қатар, ол PBA тарихындағы ең көп допты кері қайтарып алған, соққыны бұғаттаған және пенальти добын тиімді орындаған ойыншы, сондай-ақ ең көп ойын уақыты өткізген және екінші орында ассист жасаған, ойынға қатысқан және доп ұрлаған ойыншы. Фернандес PBA карьерасы бойында Toyota, Manila Beer, Tanduay, Purefoods және San Miguel командаларында ойнады. Ол филиппин баскетбол құрамасының құрамында көптеген халықаралық турнирлерге қатысты. Ол Филиппин баскетбол қауымдастығындағы ең ұлы ойыншылардың бірі саналады, тәжірибелі сарапшылар мен бұрынғы (назарына алынған) ойыншылар оны барлық уақыттағы ең ұлы ойыншы деп атайды.
Ramon Sadaya Fernandez (; born October 3, 1953) is a Filipino former professional basketball player and current commissioner of the Philippine Sports Commission. Fernandez won four PBA Most Valuable Player awards and a record of 19 PBA titles. Fernandez stood at 6'4 barefoot during his prime but due to mild gigantism, he grew to 6'5 during his final seasons. He scored 18,996 points to finish as the PBA's all time scoring leader. He is also the PBA's all time leader in rebounds, blocked shots, and free throws made, playing minutes and second all time in assists, games played and steals. He played for five teams in his entire PBA career starting with the Toyota, Manila Beer, Tanduay, Purefoods and San Miguel. Fernandez played in multiple International Tournaments as a member of the Philippine basketball team. He is regarded as one the greatest players to have ever played in the Philippine Basketball Association with tenured analysts and former (retired) players who had the chance to play with and against him citing him as arguably the greatest ever.
Баскетбол карьерасы
Фернандес Себудегі Сан-Карлос университетінің түлегі. 1972 жылы Манила өнеркәсіптік және коммерциялық атлетикалық қауымдастығында (MICAA) ойнаған «Сан-Мигель Бравз» командасына қосылды. Келесі жылы ол жаңа құрылған «Коматсу Кометс» (кейін «Тойота Кометс» деп аталды) командасына ауысты. Ол бірнеше ұлттық құрамалардың құрамында болды, олардың ішінде 1972 жылғы 18 жасқа дейінгі ABC чемпионаты, 1973 жылғы ABC чемпионаты, 1974 жылғы FIBA әлем чемпионаты, 1974 жылғы Азия ойындары және 1990 жылғы Азия ойындары бар. Фернандес 1975 жылы Филиппин баскетбол қауымдастығына (PBA) көшті, осы кезде «Тойота Кометс» лиганың тоғыз негізін қалаушы командасының бірі болды. Командаластары Роберт Жаворски, Фрэнсис Арнаиз, Арни Туадлес, Дэнни Флоренсио, Эмерито «Эмер» Легаспи және Абе Кингпен бірге «Тойота» 1975-1983 жылдары тоғыз титул жеңіп алды. Фернандес 1982 жылы PBA-ның ең құнды ойыншысы атанды, ол «Тойота» командасының құрамында ойнаған кезінде алған жалғыз марапат болды. 1984 жылы «Тойота» тарағаннан кейін Фернандес және бірнеше бұрынғы «Тойота» команда мүшелері «Beer Hausen» командасына қосылды. «Тойотаның» тарауы Фернандес пен Жаворски арасындағы ашық қақтығысқа әкелді. Фернандес Лусио Танға тиесілі франшизамен алғашқы маусымында 1984 жылғы MVP сыйлығын жеңіп алды, бірақ 1985 жылғы маусымның ортасында Абет Гуадабен үшін «Тандуай» командасына жіберілгенге дейін команданы чемпиондыққа жеткізе алмады. 1986-1987 жылдары Фернандес бұрынғы «Криспа» командасының қарсыластары Фредди Хубальде және Падим Израиль, Дж. Б. Янго, Вилли Генералао, Ончи дела Круз және импорттық Роб Уильямс, Андре Маккой және кейін Дэвид Тёрдкиллмен бірге «Рум Мастерс» командасын үш PBA титулына жеткізді. Фернандес 1986 жылы үшінші MVP сыйлығын жеңіп алды. «Тандуай» 1988 жылғы маусымға дейін тарады, бірақ франшизалық құқықтар «Purefoods» командасы сатып алды. Фернандес жас команданың жаттықтырушысы болды, ол Джерри Кодиньера, Жохо Ластимоса, Аль Солис, Гленн Капасио және кейін Альвин Патримониодан тұрды. 1988 жылғы ашық турнирде ол жаңа командасын «Сан-Мигель Бир» командасына қарсы екінші орынға жеткізді. Алайда, «All-Filipino» турнирінің ортасында ол жаттықтырушылық міндеттерін көмекшісі Крис Калиланға тапсырып, ойынға көңіл бөлді. Бірақ Фернандес «Añejo Rum» командасына қарсы финалда алаңға шығуға тыйым салынды. Бұл оқиға оның екінші рет Абет Гуадабенге алмасу үшін «Сан-Мигель Бир» командасына ауысуына әкелді. Фернандес кейін «Beermen» командасын 1988 жылғы күшейтілген турнирде жеңіске жеткізді және төртінші MVP сыйлығын жеңіп алды, төрт командамен төрт MVP сыйлығын жеңіп алған бірінші және жалғыз ойыншы болды. Фернандес 1989 жылы «Сан-Мигельдің» тарихи «Grand Slam» жеңісіне үлкен үлес қосты, сонымен қатар сол маусымдағы «All-Star» ойынында бәсекелесі Жаворскимен кешірім жасады, ол кезде «El Presidente» Жаворскинің кіретін пасынан соққы берді, бұл ардагерлерді жаңадан келгендерге қарсы 132:130 есебімен жеңіске жеткізді. Легендарлық жаттықтырушы Бэби Далупан, ол кезде «Ветерандар» командасын жаттықтырды, екі ойыншыны да орталық алаңға шақырып, олардың ұзақ жылдар бойғы қақтығысының аяқталғанын білдірді. Алайда, сол маусымда командасын «үштік тәжге» жеткізгеніне қарамастан, Фернандес MVP дауыс беруде жаңадан келген Бенджи Параске аздап жеңіліп, сол кездегі 36 жастағы ардагерге бесінші MVP сыйлығынан айырылды. 1990 жылы Фернандес Пекиндегі Азия ойындарында күміс медаль жеңіп алған Филиппин баскетбол құрамасының мүшесі болды. Ол 1994 жылғы Азия ойындарына қатысуға тиіс болған, бірақ жарақат алғандықтан қатыса алмады. Сол жылы Фернандес PBA мансабын аяқтады және зейнетке шығуын жариялады. 1984 жылы Фернандес маусым бойы үш еселенген көрсеткішке жақын болды. Ол PBA мансабын барлық уақыттағы ең көп ұпай жинаған ойыншы ретінде аяқтады – 18,996 ұпай, 5,220 көмекпен екінші орында, 6,435 қорғаныс кері саппен бірінші орында, 2,217 шабуылдық кері саппен екінші орында, 8,652 жалпы кері саппен бірінші орында, 36624:30 ойналған минутпен бірінші орында, 1,853 блокпен бірінші орында және 1,302 ұрлаумен екінші орында (1994 жылы зейнетке шыққан кезде бірінші орында). Ол 1074 ойындағы карьерасында орташа есеппен ойын басына 17,7 ұпай, 8,1 кері сап, 4,9 көмек, 1,2 ұрлау және 1,7 блок көрсетті.
PBA-дан кейінгі мансап
Фернандес ойыншылық карьерасын аяқтағаннан кейін 1995 жылы Ұлттық халықтық коалициясынан сенаторлыққа кандидат болды, бірақ жеңіліске ұшырады. 1998 жылы ол құрылған кәсіби лига – Метрополитен баскетбол қауымдастығының (Metropolitan Basketball Association) алғашқы комиссары болды. 2000 жылы PBA-ның 25 ең үздік ойыншысы тізіміне еніп, 2000 жылдың 9 сәуірінде лиганың мерейтойында марапатталды. 2003 жылы Фернандес Колледж чемпиондары лигасы турнирінің комиссары болып тағайындалды. Оған бірнеше ай бұрын Фернандес "Crispa Toyota Reunion Game" ойынында "Toyota Tamaraws" командасының құрамында болды. Ойынның жарқын сәті – Фернандестің Жаворскиге жасаған пас болды, ол үш ұпайлық лақтыру арқылы "Тамрауз" командасының "Редманизерлерге" қарсы 65:61 есебімен жеңісін қамтамасыз етті. Сондай-ақ ол 2004 жылы бір рет өткізілген, қазіргі уақытта тоқтатылған Біріккен өңірлік баскетбол лигасының комиссары болды. Фернандес PBA Даңқ залына енгізілді және 2005 жылдың 30 мамырында лиганың 25 ең үздік ойыншысының бірнеше өкілі қатысқан "Ең ұлы ойынға" қатысты, онда олар "TM Greats" командасына 96:92 есебімен жеңіліске ұшырады. Ол сонымен қатар бірнеше бизнес мүмкіндіктерін пайдаланды және қазіргі уақытта Себуде тұрып, өзінің сәтті дамып келе жатқан "Suka ni El Presidente" брендімен дәмді сірке суын шығарып саудамен айналысады. 2016 жылы Фернандес Филиппин спорт комиссиясының төрт комиссарының бірі болып тағайындалды. 2018 жылы Фернандес UGE International компаниясының еншілес компаниясы, коммерциялық және өнеркәсіптік сектор үшін күн энергиясы шешімдерін ұсынатын UGE Philippines директорлар кеңесіне мүше болып кірді. Ол 2015 жылы жаңартылатын энергияны қолдау қозғалысына қызығушылық танытқандықтан UGE компаниясымен байланыс жасады. Фернандес Филиппин спорт комиссиясының төрағасы Буч Рамирес ауру жатқан әйеліне көмектесу үшін 20 шілдеге дейін демалысқа кеткендіктен, оның міндеттерін уақытша атқарушы болып тағайындалды.
Гигантизм
2015 жылдың қыркүйек айында берген сұхбатында Фернандес жақында 6'7"-ге жеткенін анықтағаннан кейін, ол жеңіл гигантизммен ауыратынын мәлімдеді. PBA карьерасы кезінде оның биіктігі 6'4" және 6'5" аралығында көрсетілген.
Мұра
Фернандес – PBA-ның алтын жылдарындағы ең танымал ойыншылардың бірі ретінде есте қалады және филиппин баскетболындағы ең белгілі тұлғалардың бірі болып саналады. Ол елдегі және шетелдегі көптеген PBA Legends Reunion ойындарының символы болып қала береді. Фернандес баскетбол алаңындағы бес позицияның барлығында ойнай білді, ол ойыншы, қорғаушы, шабуылшы, күшті шабуылшы және орталық ретінде қажетті дағдыларды меңгерген. Ол дриблинг шеберлігімен (өз дәуірінде орталық үшін ерекше), керемет пас беру қабілетімен, периметрлік лақтыруларымен және жоғары немесе төменгі посттағы тоқтаусыз қимылдарымен танымал. Ашық алаңдағы ойында, оның допты кері қағып, алаңның бойымен жүгіріп, жылдам шабуылды ортадан немесе қанаттан әдемі паспен аяқтағанын көру сирек емес еді. Ол допты жақсы дриблингке қабілетті болған, себебі орта мектепте қорғаушы болып ойнаған, сол кезде орталық позициясына ойнауға жеткіліксіз биіктігі болмаған. Ол сондай-ақ "элегантты лақтыру" деп аталатын бір қолмен жүгіріп лақтыруымен де танымал. Ол себетке қарап тұрып немесе арқасымен тұрып ойнай білді. Оның ойынының ерекшеліктері, филиппин баскетболында бұрынғысы мен кейінгісінде теңдесі жоқ шеберлік деңгейін көрсетті: допты импровизациялау, ойын үшін қажетті кеңістікті жасау және жарты алаңдағы ойында қалауынша себетке қарай жүру қабілеті. Бұл таңғаларлық еді, өйткені орталықтар мен күшті шабуылшылар тіпті бүгінгі баскетболда да көбінесе себеттің жанында немесе астында ойнайды және көбінесе өздерінің командаластарына қатысты арнайы жасалған ойындарға сенеді. Фернандес, Карлос Лойзагадан кейін осы ойынды ойнаған ең екі қолды ойыншы болса керек. Ол әрқашан қорғаныс ребонын алғанда "қорғаушы орталық" рөлін орындап, жылдам шабуылды бастап (өз қорғаушы күндеріне оралу), ол кәсіпқойлар арасында бұза алмаған әдет екенін мойындады. Фернандес допты алаңның ортасымен жүгіріп, екі қанаттың біріндегі ашық ойыншыны немесе екі қолымен лақтыруды аяқтайтын. Ол допты оңнан солға ауыстырып, көбінесе фол алатын немесе үш ұпайлық ойынға мүмкіндік жасайтын. Оның ең танымал қимылдарының бірі – "қолтық асты" лақтыруы, ол оң жақтан келіп, алаңның ортасымен жүгіріп, оң қолмен лақтыруды жасап, қорғаушы өзін ұстағанда соңғы секундта допты сол қолына ауыстырып, қолтық астынан лақтыратын. Оның екі қолмен жасалатын ілмек лақтыруы тоқтату мүмкін емес еді және себеттен "қайырылып" орындалатын ерекше лақтыруы да қызықты болды. Оның "элегантты лақтыруы" көбінесе оң қолмен дриблинг жасағаннан кейін және қорғаушыдан алыстағанда жасалатын. Ол айналу қимылдары, жалған лақтырулар, көзбен шолу немесе көзсіз пас берулер, иілген лақтырулар, қайырылулар және себетке жақын немесе астында орындалатын түрлі амалдық лақтыруларды жетік орындады. Ол мұны Кевин МакХейл NBA-ның ойын кітабында жазылғандай қимылдар жасамас бұрын жасап жүрді. Фернандес филиппин ағаш алаңында жасалған ең ақымақ көзге көрінбейтін пасқа ие болды: допты артқа лақтыру арқылы басталып, алушы пас алуға дайын болған сәтте кері бағытта жүретін пас. Ол мұны 2003 жылдың 30 мамырында Smart Araneta Coliseum-де Crispa Redmanizers vs. Toyota Super Corollas Reunion ойынында көпшілік алдында жасады. Тойота 37:29 есебімен алға шығып, Фернандес Берни Фабиозадан Crispa себетінің астынан өткен пасты ұстап алды, сол қолымен дриблинг жасады, қорғаныстағы Atoy Co-ны асып өтті, допты оң қолымен алаңның бойымен алып келді және Тойотаның көлеңкелі аймағына кіргеннен кейін оң жақтағы командаласы Роли Марселоға көзге көрінбейтін пас берді. Сол күні кешке ойынды Эми Арчилламен бірге хабарлаған диктор Дик Ильдефонсо оны эфирде "алушыдан басқа ешкім көрмеген пас" деп сипаттады. Оның дәлдікпен пас беру қабілеті қарсыластарға өте зиянды болды, өйткені ол ойынның маңызды сәттерінде оң немесе сол қолынан оларды өткізді. Фернандеске қорғаушылар тобына қарсы ашық ойыншыны соқты ма, әлде артқы алаңнан "Асыл Мария" пасын берді ме, бәрібір еді. Филипп Сезар мен Эбби Кинг, жергілікті және шетелдік ойыншылардың екі басты қорғаушысы, теледидар сұхбаттарында әрқашан Фернандес оларға ең қиын тапсырма екенін айтқан. Фернандес сонымен қатар PBA тарихында кроссовка киген ең еңкейген ойыншылардың бірі болды. Ол әдеттегіден мықты және жылдам болатын импорттық ойыншыларға қарсы күресуге мәжбүр болған орталық үшін тым жұқа еді. Әрине, оның заманында одан да мықты ойыншылар көп болған. Сонымен қатар, ол биік секіру қабілетіне ие емес еді, шамамен жиырма жылдық мансабында сирек нығыздап секірген. Бірақ бұл шектеулер оның таңғажайып дағдыларымен, ең жоғары баскетболдық интеллектісімен және қарсыластарына қарсы өз ықпалын жүзеге асыруға мүмкіндік берген психикалық күшімен өтеуге алынды. Мысалы, Фернандес тіпті жаман күнінде де, оларды мағынасыз фолға итерген немесе оларды спорттық емес мінез-құлыққа итерген арқылы қарсыласын жеңе алатын. Бір газет оны зейнеткерлікке шыққанда "ойынның барлық айнымалыларын басқара алатын адам" деп атады. Оның 1984 жылғы PBA маусымындағы MVP көрсеткіштері, ол ұпайлар, доптар, пас берулер сияқты негізгі статистикалық санаттардың барлығында қос таңбалы көрсеткіштерді көрсетті (27 ұпай, 15 доп, 9.9 пас – дерлік трипл-дабл маусым), филиппин кәсіби баскетболы тарихындағы ең үлкен жекелеген көрсеткіш ретінде сақталатын көрсеткіштерді ешкім қайталай алмауы мүмкін.