Кіріспе

Сандро Боттичеллидің "Паллас пен кентавр" картинасы – итальяндық Ренессанс кезеңінің суретшісі Сандро Боттичеллидің шамамен 1482 жылы салған туындысы. Қазіргі таңда ол Флоренциядағы Уффици галереясында сақталуда. Бұл картина оның "Primavera" картинасына қосымша туынды ретінде қарастырылған, бірақ пішіні басқа. Сурет салу үшін холстқа темпера бояулары қолданылған, оның көлемі 207 x 148 см. Картина көп жерден ретушьталған, алайда осы ретушьтардың іздері жойылған. Нақты өлшемде бейнеленген тұлғалар классикалық мифологиядан алынған және олар, әлдебір аллегорияны құрайды деген болжам бар. Сол жақта кентавр, ал оң жақта күрделі бір қылыш ұстаған әйел бейнеленген. Ол садақтан оқ атуға дайындалып тұрған кентаврдың шашын қысып ұстап тұр. Артур Фротингем бұл әйелдің Флоренция қаласының символы екенін айтқан. Оның киімінің жоғары сапалы матасы Медичи әулетінің үш сақинадан тұратын белгісімен әсемделген. Сонымен қатар, оның кеудесі зәйтүн немесе лавр жапырақтарымен безендірілген, лавр жапырақтары көбінесе Медичи әулетімен байланыстырылады.

Тарих

Сурет әдетте стильдік негізде 1482 немесе 1483 жылдары, Боттичеллидің Римнен оралғаннан кейін, Сикстин капелласын суретке салу жобасының бір бөлігі болған кезде жасалған деп саналады. Кентаурдың сыртқы келбеті сол жердегі оның фрескаларының біріндегі Мұсаның сыртқы келбетіне ұқсас. Сурет көбінесе 1482 жылы Лоренцо ди Пьерфранческо де Медичи мен Семирамида Аппианоның некесімен байланысты, бәлкім Лоренцо де Медичи ("Лоренцо Ил Магнифико") тарапынан жасалған той сыйы ретінде. Палластың киіміндегі Медичи нышаны ескерілгенде, бұл картинаны, Ботичеллидің көптеген суреттері сияқты, Медичи отбасы тапсырыс берген болуы мүмкін, және олардың көптеген туындыларымен бірге Уффициге өткен. 1499 жылы жасалған инвентаризацияда ол Ботичеллидің "Примавера" картинасымен бір бөлмеде, Флоренциядағы Лоренцо ди Пьерфранческо де Медичи мен оның ағасы Джованни "Иль Пополаноның" қалалық сарайында тіркелген. Олар Флоренцияның де-факто билеушісі Лоренцо де Медичидің туыстары болды және әкелері ерте қайтыс болғаннан кейін оның қамқорлығында болды. 16 ғасырдың соңында ол Палаццо Веккиода ілінген. 1638 жылы ол Медичидің Кастелло вилласында, "Примаверамен" бірге болды, содан кейін шамамен 1830 жылы Питти сарайында тіркелген. Сурет 1922 жылдан бері Уффици галереясында сақталуда. Бәлкім, ол тақтадан холстқа көшірілген болуы мүмкін. Линда Прауд осы суреттің жасалуы және оның мүмкін болатын түсіндірмелері туралы әңгімелейтін аттас роман жазды.

Түсіндірме

Егер Лоренцо де Медичи оны өзінің туысының үйлену тойына тапсырған болса, екі тұлға басқа түсіндірулерден бөлек, осы жұпты бейнелейтін болуы мүмкін. Келіннің әкесі, Лигурия жағалауындағы Пьомбиноның иегері, және оған жақын орналасқан Эльба аралы Камилланың аң аулау алқабының бір бөлігі ретінде қарастырылуы мүмкін. Сонымен қатар, Паллас зәйтүн бұтақтарын (Паллас ағашы) немесе лаврдың шоғырларын киеді, олар оның басы, қолдары, кеудесі және жамбастарының айналасын алмаз сақиналармен орап тұр, бұл сақиналар Медичи таңбасын құрайтынға ұқсайды; лавр көбінесе Медичиге сілтеме ретінде, әсіресе Лоренцо де Медичиге жасалған есімдік ретінде қолданылған. Паллас – ақыл-ойымыздың символы, ол кентавр бейнеленген табиғатымыздың жабайы жағын шашынан ұстап, қорқынышсыз қарайды. Бұл Зигмунд Фрейдтің санасыздық теориясымен байланысты. Фротингем Боттичеллидің осы суретті салу идеясы Папа Дамасус I-нің хатшысы Фурий Дионисий Филокалус жазған 354 жылғы «Хронографиядан» алынған бейнеден туындаған болуы мүмкін деп болжады. Күнтізбеде Трир қаласының бейнесі – найза мен қалқан ұстаған әйел жауынгер, ал оның аяғында садақ пен жебесі бар ер адамның шашын ұстап тұр. Еркек бейнесі әйел бейнесінен кішірек көрінеді және оның қолынан шығуға тырысқандай сезім тудырады. Екі туынды өте ұқсас, сондықтан Боттичелли осы бейнені көріп, одан шабыттанған болуы мүмкін. Джон Ригби Хейл бұл туынды Лоренцо де Медичидің Неаполь королі Фердинанд I-мен дипломатиялық кездесуін және Флоренция Республикасында Лоренцоның билігін арттырған конституциялық өзгерістерді бекіту ретінде түсіндіреді. Хейл былай дейді: «Паллас кентаврды бағындыру» – 15 ғасыр Флоренциясы үшін варварды жеңген даналықты білдіреді, бұл олардың Лоренцо де Медичидің Неаполь короліне қарсы жеңісінің батылдығын және оның бейбіт келісімдерінің даналығын көрсетеді.

Сұлбалар

Ботичеллидің Палас стилінде үш сурет бар, олар картинаға жасалған алғашқы эскиздер болуы мүмкін, бірақ ешқайсысы да аяқталған түріне өте жақын емес, және барлығы да бір тік тұрған бейне үшін жасалған зерттеулер сияқты көрінеді. Екі суретте ол үлкен зәйтүн бұтағын алып жүр және қару ретінде шлем ұстап тұр. Олар Флоренциядағы Уффици галереясында, Оксфордтағы Эшмолеан мұражайында және Миландағы Амброзиана галереясында сақтаулы.