Кіріспе
Бактерияның түрі Haemophilus influenzae биотобы aegyptius (Hae) – жіті және көбінесе іріңді конъюнктивиттің, әдетте қызғылт көз деп аталатын, қоздырғышы. Оны 1880 жылдары Кох және Уикс дербес түрде ашқан. 1980 жылдардың ортасынан 1990 жылдардың басына дейін Бразилияның Сан-Паулу штатында және оның төңірегінде орналасқан Haemophilus aegyptius-тың жоғары вирулентті клоналдық тобы, балаларға әсер ететін жедел септикалық, күшті қызба – бразилиялық геморрагиялық қызбаға себеп болады деп анықталды.
Haemophilus influenzae biogroup aegyptius (Hae) is a causative agent of acute and often purulent conjunctivitis, more commonly known as pink eye. It was discovered independently by Koch and Weeks in the 1880s. During the mid 1980s to early 1990s, a highly virulent clonal group of Haemophilus aegyptius, localized in and around the São Paulo state of Brazil, was found to be responsible for Brazilian purpuric fever, an acute septicemic fulminant illness affecting children.
Кох пен Уикстің ашылуы мен анықтауы
Haemophilus aegyptius тұңғыш рет 1883 жылы Кох байқаған. Египеттегі неміс холера комиссиясының құрамында Кох Египетте египеттік көз ауруынан зардап шеккен 50 науқасты зерттеді. Ол бұл аурудың екі бактерияның қоздырғышынан пайда болатынын анықтады. Бірінші, және ауыррақ штамм "гонококкқа" ұқсас организммен шақырылды. H. aegyptius одан жағымдырақ нұсқасы болды, алайда сол кезде оған есім қойылмаған еді. Үш жыл өткен соң Уикс H. aegyptius-тің маңызды ерекшеліктерін толық сипаттайтын мақала жариялады (төмендегі «Сипаттамалар» бөлімін қараңыз).
Таксономия
Кох та, Уикс та бұл бактерияға есім қоймады, оның орнына оны тудыратын аурумен байланыстыруды жөн көрді; Уикс мақаласында оны "жедел конъюнктивальдық қабынудың бацилласы" деп атады. 1889 жылы латынша есімдеу жүйесі бойынша бактерияларды жіктеудің алғашқы еңбегінде Тревисан оны "Bacillus aegyptius" деп тіркеді. АҚШ-та 1923 жылы ол Бергейдің анықтамалық бактериологиялық анықтамалығында "Hemophilus conjuntivitidis" деп тіркелді. Питтман мен Дэвис бұл бактерия мен H. influenzae арасындағы ерекшеліктерді зерттеп, сипаттағаннан кейін, Бергейдің анықтамалығының жетінші басылымында ол алғаш рет "Hemophilus aegyptius" деп тіркелді. Басқалар, мысалы, Бреннер және авторлар екі түрдің де бір екенін, H. influenzae ескірек аты болғандықтан және осылайша басымдыққа ие екенін тарихи тұрғыдан жақтауды жалғастыруда. Бұл бактериялар филогенетикалық тұрғыдан бір түрге жатады, бірақ фенотиптік тұрғыдан ерекшеленеді; олардың тарихи үлгісі бірдей, бірақ клиникалық айырмашылықтары бар. Бүгінгі күні мәселе әлі де шешілмеген, бірақ ғалымдар бұл бактерияны жіктеуге көп күш жұмсады. Әзірге ешбір жеке тест осы екі бактерияны ажырата алмады; алайда, әртүрлі ғалымдардың бірлескен күш-жігері мен әртүрлі сынақтар арқылы осы екі бактерия арасындағы қарым-қатынасты жақсырақ түсінуге қол жеткізілді. Ұқсастықтар мен айырмашылықтарды ескере отырып, H. aegyptius H. influenzae-нің биотобы ретінде жіктелді. БПФ анықталғаннан бері науқастардың жалпы өлім-жітімі шамамен 70% құрайды.
Тарату
H. aegyptius-тың тарихи таралуы бүкіл әлемде кездеседі. Уэкстер Египет, Франция және Англияда жіті конъюнктивит байқалғанын атап өтті. 1941 жылы Монтейро Сальс Бразилияның Сан-Паулу штатындағы Кампинас қаласында H. aegyptius конъюнктивитінің эпидемиясы туралы хабарлады.
Маусымдық әсерлер
H. aegyptius ұзақ жылдар бойы маусымдық жіті іріңді конъюнктивит (көк көздің жеңіл жағдайлары) эпидемияларын тудыратыны белгілі. Гемофилус эгипцидің әдетте Бразилиялық геморрагиялық қызба кезінде байқалатын күшті әсерлері көбінесе жаз айларында кездеседі, ал қыс айларында осы қызбаның жағдайлары сирек тіркеледі. Бенгсон Грузияда H. aegyptius-ті зерттеген кезде, жіті конъюнктивит жағдайларының көп бөлігі Hippelates pusio көз кенесінің көбею маусымымен сәйкес келетінін хабарлады.