Кіріспе
Түрік ғалымы, саясаткер және дипломат Экмеледдин Мехмет Ишанұлы (; 26 желтоқсан 1943 жылы туған) – түрік химиясы мен ғылым тарихының профессоры, академик, дипломат және саясаткер, 2004-2014 жылдар аралығында Ислам ынтымақтастық ұйымының (ИЫҰ) Бас хатшысы болды. Ол сонымен қатар академиялық журналдардың авторы және редакторы, мәдениеттер аралық диалогты қолдайтын адам. Ишанұлы ғылымды Айн Шамс университетінде оқыды, 1966 жылы бакалавр дәрежесін алды. 1970 жылы әл-Азхар университетінен магистр дәрежесін алып, Каирде қалды. Ишанұлы 1974 жылы Анкара университетінің Ғылым факультетінен докторлық дәрежесін алды. Ишанұлының ғылыми еңбектері исламдағы ғылыми қызмет пен білім беру институттарының тарихы, ислам мен Батыс арасындағы мәдени алмасу, ғылым мен дін арасындағы қарым-қатынас және оның әлеуметтік-мәдени ортасындағы ғылымның дамуына арналған. Ишанұлы Стамбул университетінің әдебиет факультетінде Ғылым тарихы кафедрасын құрды және 1984-2003 жылдар аралығында осы кафедраның меңгерушісі болды. Ол сондай-ақ Анкара университеті, Ұлыбританияның Эксетер университеті (1975-1977), Инону университеті (1970-1980), Малатия университеті (1978-1980) және Германияның Мюнхен қаласындағы Людвиг Максимилиан университетінде оқытушы және қонақ профессор болып жұмыс істеді (2003). 2005 жылдың қаңтар айында ИЫҰ-ның тоғызыншы Бас хатшысы лауазымына тағайындалғаннан кейін, Ишанұлы 57 мүше ұйымның тиімділігі мен нәтижелілігін арттыруға бағытталған ИЫҰ реформасының жобасын әзірлеуді және іске асыруды үйлестірді. Реформа жобасының құрамдас бөліктеріне «Жыйырма бірінші ғасырдың сын-қатерлеріне қарсы әрекет етудің он жылдық бағдарламасы» (кейін 2005 жылы өткен үшінші төтенше Ислам саммитінде іске асырылды) және 2008 жылы он бірінші Ислам саммитінде қабылданған ИЫҰ-ның жаңартылған хартасы кірді. Ишанұлы ислам ғалымдарының христиан басшыларына жолдаған «Ортақ сөз» атты ашық хатқа қол қойғандардың бірі болды, онда бейбітшілік пен түсіністікке шақырылды. 2014 жылғы президенттік сайлауда Ишанұлы Түркия парламентінің екі оппозициялық партиясы – Республикалық халық партиясы (CHP) және Ұлттық қозғалыс партиясы (MHP) тарапынан бірлескен кандидат ретінде ұсынылды. Оған тағы 11 кіші оппозициялық партия да қолдау көрсетті. Ол бірінші турда дауыстардың 38,44%-ын алып жеңіліске ұшырады. 2015 жылғы маусымдағы жалпы сайлауда Ишанұлы МHP депутаты болып сайланды. Содан кейін ол Еуропа Кеңесі Парламенттік Ассамблеясының мүшесі болды.
Ekmeleddin Mehmet İhsanoğlu (; born 26 December 1943) is a Turkish chemistry and science history professor, academician, diplomat and politician who was Secretary General of the Organisation of Islamic Cooperation (OIC) from 2004 to 2014. He is also an author and editor of academic journals and advocate of intercultural dialogue. İhsanoğlu studied science at the Ain Shams University, where he received his BSc in 1966. He remained in Cairo and obtained his MSc in 1970 from Al Azhar University. İhsanoğlu received his PhD from the Faculty of Science at the Ankara University in 1974. İhsanoğlu's academic work has focused on the history of scientific activity and institutions of learning within Islam, cultural exchanges between Islam and the West, the relationship between science and religion, and the development of science in its socio cultural environment. İhsanoğlu was the founder of the Department of History of Science at the Faculty of Letters of Istanbul University, and he remained the chairman of that department between 1984 and 2003. He was also a lecturer and a visiting professor at various universities, including Ankara University, the university of Exeter, United Kingdom (1975–1977), Inönü University (1970–1980), the university of Malatya (1978–1980), and Ludwig Maximilians University of Munich, Germany (2003). After taking the office as the ninth Secretary General of the OIC in January 2005, İhsanoğlu coordinated the drafting and implementation of a reform program for the OIC aiming to increase the efficiency and effectiveness of the 57 member Organisation. The reform program's components included the "Ten Year Programme of Action to Face the Challenges of Twenty first Century" (later implemented by the Third Extraordinary Islamic Summit Conference in 2005) and a revised OIC Charter which was adopted by the OIC at the Eleventh Islamic Summit Conference in 2008. İhsanoğlu was one of the signatories of A Common Word, an open letter by Islamic scholars to Christian leaders, that called for peace and understanding. İhsanoğlu was announced as the joint candidate of the two opposition parties in the Turkish parliament, Republican People's Party (CHP) and Nationalist Movement Party (MHP) for the 2014 presidential election. He was also supported by 11 other smaller opposition parties. He lost in the first round with 38.44% of the votes. In the June 2015 general election, İhsanoğlu was elected as a MHP Member of Parliament for İstanbul's 2nd electoral district. And then he became the member of Parliamentary Assembly of the Council of Europe.
Ерте өмір
Иһсаноғлы Йозғаттан шыққан медресе профессоры Ысан Эфенди мен Сение Ханымның ұлы, Екмелеттин Мухаммет Иһсан болып дүниеге келді. Сение Ханым – Родос түріктерінің қызы. Иһсаноғлы Мысырдың Каир қаласында туды.
Дипломатиялық мансап
1970 жылдары Ихсаноглу Түркияның түрлі дипломатиялық және мәдени миссияларына, сондай-ақ екіжақты және көпжақты деңгейде халықаралық консультациялар мен келіссөздер жүргізу үшін құрылған комитеттерге қатысты. Ихсаноглу Ислам тарихы, өнері және мәдениеті жөніндегі ғылыми-зерттеу орталығының (IRCICA) алғашқы директоры болды – бұл үкіметаралық ғылыми-зерттеу орталығы және Ислам ынтымақтастық ұйымының (ИЫҰ) қосалқы органы. IRCICA 1980 жылы қызметін бастағанда, Стамбулда құрылған тұңғыш халықаралық ұйым болды. Ихсаноглу осы ұйымда дипломатиялық миссия басшысы және мәдени дипломат ретінде мәдениеттер аралық диалогты, қарым-қатынастарды, төзімділікті және өзара түсіністікті насихаттауда жиырмадан астам жыл қызмет етті. Ихсаноглу ЮНЕСКО-ның түрлі жобаларына, іс-шараларына және комитеттеріне қатысты, 1988 жылы жасалған және 2004 жылы жарық көрген Ислам мәдениетінің түрлі аспектілеріне арналған ЮНЕСКО жұмысының жоба жетекшісі және редакторы болды. 1997 жылы Босния және Герцеговинаға қызметтері үшін Ихсаноглуды Босния және Герцеговинаның бірінші президенті Алия Изетбегович «Ерекше елші» деп тағайындады. Сондай-ақ, 1990 жылдан бері Гамбияның құрметті консулы болып табылады. Ихсаноглуның дипломатиялық мансабындағы ең маңызды қадам 2004 жылы болды, ол үш үміткердің ішінде ИЫҰ Бас хатшысы лауазымына сайлауда жеңіске жетті. Ол ИЫҰ-ның дауыс беру арқылы сайланған тұңғыш Бас хатшысы атанды. 2005 жылдың қаңтарынан бастап 57 мүшелі ұйымның, БҰҰ-дан кейінгі екінші ірі ұйымның Бас хатшысы ретінде профессор Ихсаноглу түсіністік, төзімділік, адам құқықтары, демократия принциптерін ілгерілету және ИЫҰ-ға мүше мемлекеттер мен әлемнің басқа елдері мен қауымдастықтары арасында диалог орнату мақсатында халықаралық ынтымақтастықтың жаңа схемалары мен стратегияларын бастады. ИЫҰ-ға мүше мемлекеттердің Мемлекет және Үкімет басшылары 11-ші Ислам саммитінде (Дакар, Сенегал, 2008 жылғы наурыз) Ихсаноглуның өкілеттігін тағы бір мерзімге ұзарту туралы бірауыздан шешім қабылдады.