Регентлов, Христиан Дильтев Фредерик: Дания азаматы және реформаторы

Кіріспе

Даниялық ақсүйек және саясаткер (1748–1827)

Кристиан Дитлев Фредерик, Ревентлоу графы (11 наурыз 1748 – 11 қазан 1827) – Дания мемлекет қайраткері және реформаторы, Тай кеңесшісі Кристиан Дитлев Ревентлоудың (1710–1775) бірінші әйелі, баронесса Иоханна Софи Фредерике фон Ботмерден туған ұлы. Оның Дания халқының өміріне, әсіресе шаруалардың жағдайына тигізген әсері оны өте танымал етті. Ол 1700 жылдардың соңында оның әріптесі болған Йохан Людвиг Ревентлоудың ағасы; салон иесі Луиза Столберг, оның зияткерлік серіктесі және қарсыласы болды. С.Д.Ф. Ревентлоу 18 мен 36 жас аралығындағы ер адамдарды туған жерлерінде өмір сүруге міндеттеген, құлдыққа ұқсас институт – ставнсбандты таратудың бастамашыларының бірі болды. Бұл тарату Ревентлоу мен оның екі жақын досы және әріптесі Андреас Петер Бернсторф пен Кристиан Колбьорнсеннің еңбегі деп есептеледі. 1789 жылдан бастап Ревентлоу 1814 жылғы Дания мектеп заңын дайындаған мектеп комиссиясының жетекші мүшесі болды және мұғалімдер семинариясын құруға белсенді қатысты. Орман шаруашылығы саласында Ревентлоу 1805 жылғы Fredsskovforordning-тің авторы болды, ол ағаш кесу кезінде жаңа ағаштардың стратегиялық түрде отырғызылуын қамтамасыз етті. Өзінің иеліктерінде ол саяси идеяларын заңға айналдырудан бұрын тәжірибелік тұрғыда жүзеге асырды, сонымен қатар мектептер ашты және Даниядағы жеке шаруалық жұмысына (hoveri) баламаны жойды. 1797 жылы ол мемлекеттік министр – statsminister болып тағайындалды. Ревентлоудың король Фредериктің сыртқы және экономикалық саясатын сынауы, кейін Англиямен соғысқа және мемлекеттік банкротқа әкелді, бұл корольмен арадағы қашықтықты арттырды. 1813 жылы ол мемлекеттік банкроттық жарлығына наразылық білдіре отырып, 29 жыл бойы Дания қазынасының президенті болғаннан кейін саяси лауазымдарынан бас тартты. Ол ресми түрде Мемлекеттік кеңес – konseil мүшесі болды, бірақ кеңестің отырыстарына қатыспады. Ревентлоу Лолланд иеліктеріне қайтып келді, онда ол, мүмкін, өзінің сәулетшісі болғандықтан, Педерструптың бас ғимаратын салды және бейбіт өмір сүрді, бірақ әлі де иеліктерін дамытумен айналысты. 1827 жылы осы ескі мемлекет қайраткері қайтыс болғанда, оған азаматтық бостандық пен қарапайым халықтың құқықтары үшін күрескені және аграрлық реформаларды бастағаны үшін зор құрмет көрсетілді.

Christian Ditlev Frederik, Count of Reventlow (11 March 1748 – 11 October 1827) was a Danish statesman and reformer, the son of Privy Councillor Christian Ditlev Reventlow (1710–1775) by his first wife, baroness Johanne Sophie Frederikke von Bothmer. His influence on the life of the Danish people and, particularly, the conditions of the peasantry, made him very popular. He was the brother of Johan Ludvig Reventlow, who in the late 1700s served as his colleague; salonist Louise Stolberg, who was his intellectual partner and opponent through their extensive mail correspondence; and Commodore Conrad Georg Reventlow. C. D. F. Reventlow was one of the politicians behind the dissolution of the stavnsbånd, which was a serfdom like institution, bonding men between the ages of 18 and 36 to live on the estate where they were born. This dissolution is widely regarded as having been the work of Reventlow and his two good friends and colleagues Andreas Peter Bernstorff and Christian Colbjørnsen. From 1789, Reventlow was a leading member of the school commission which prepared the Danish School Law of 1814, and he actively contributed to the establishment of teacher seminars. Within the field of forestry, Reventlow was the pioneer behind the Fredsskovforordning of 1805, which ensured that new trees was strategically planted as logging was carried out. On his own estates, he practiced his political ideas long before they were made laws – moreover, he founded schools and abolished the Danish version of corvée – hoveri. In 1797, he was appointed Minister of the State – statsminister. Reventlow's criticism of king Frederik's foreign and economic politics, which later led to war with England and state bankruptcy, increased the distance between him and the king. In 1813, he left his political offices – after having been President of the Danish Exchequer for 29 years – as a protest against the Decree of the State Bankruptcy. He was formally a member of the Council of State, the konseil, but he did not participate in the council's meetings. Reventlow retreated to his Lolland estates, where he, probably being his own architect, erected the main building of Pederstrup and lived a peaceful life, although still actively working with the development of his estates. When the old statesman died in 1827, he was greatly honoured for having fought for civil liberty and the rights of the common people, and for having commenced the agrarian reforms.

Ерте өмір және білім

Кристиан Дитлев Фредерик Ревентлоу ежелгі дания-неміс ақсүйек отбасында дүниеге келді. Оның әкесінің әкесінің әкесі шын мәнінде Данияның алғашқы премьер-министрі, Конрад Ревентлоу (кейін ресми түрде Ұлы канцлер атанды), ал әкесінің әкесі белгілі әскери қолбасшы және дипломат Кристиан Дитлев Ревентлоу болды. Кристиан Дитлев Фредерик Ревентлоудың отбасының ықпалы оның туған кезінде бірте-бірте төмендеді. Осыдан шамамен 30 жыл бұрын оның әкесі Кристиан Дитлев мансабының шыңында болды – Дания королі Фредерик IV оны жаяу әскерінің генералы етіп тағайындады, бұл Фредерик корольдің ең жоғары берген атағы еді. Бірнеше жыл өткен соң, 1721 жылы оның жарты әпкесі Анна София – Кристиан Дитлев Фредериктің үлкен әпкесі – Дания патшайымы болды, ол шамамен он жыл бойы Фредерик корольдің сүйіктісі болған еді. Анна София мен оның туыстарының ықпалына куәлік ретінде сол кезде "Ревентлоулардың тобы" деген әңгімелер тарады – Ревентлоу және фон Холштейн отбасыларының сол кездегі күшінің белгісі. Алайда, Фредерик IV қайтыс болғаннан және оның бірінші некесінен туған заңды ұлы Кристиан VI Дания королі болып таққа отырғаннан кейін, Ревентлоулардың тобының алтын дәуірі аяқталды. Кристиан король әкесінің жаңа патшайымын жек көріп, оны Копенгагеннен оның туған жері – Клаусхольм сарайына қуды, онда ол өмірінің соңына дейін, дерлік үй қамауында өтті. К.Д.Ф. Ревентлоудың әкесі, сондай-ақ Кристиан Дитлев (1710–1775) символдық саяси лауазымдарды атқарды, бірақ, әдетте, сарай өміріне немесе 18 ғасырдың Дания аристократиясының өмір салтына қызығушылық танытпады. Оның өмірінің үлкен бөлігі иеліктерін басқаруға және оның игілігіне, ең бастысы төрт баласын тәрбиелеуге арналды. Оның белгілі ұлдары мен қызы кейіннен олардың идеалды ауылдық балалық шағының маңыздылығын және әкелерінің иеліктің халқының игілігі үшін жұмыс істегеніне толық қанағаттанғанын атап өтті. Кристиан Дитлев Ревентлоу 1735 жылы палата қызметкері, ал 1745 жылы мемлекеттік кеңесші болып тағайындалды және екі құрметті награда алды, ол ақ және көк рыцарь атанды. Соро академиясында және Лейпцигте білім алғаннан кейін, К.Д.Ф. Ревентлоу кіші інісі Йохан Людвигпен және танымал саксон экономисі Карл Вендтпен (1731–1815) бірге Германия, Швейцария, Франция және Англия арқылы өркениетті Еуропаның әлеуметтік, экономикалық және ауыл шаруашылығы жағдайларын зерттеу үшін саяхаттады. Швеция мен Норвегияға тау-кен және металлургияны зерттеуге бару оқу бағдарламасын толықтырды, ал 1770 жылы Ревентлоу Данияға оралғанда ол сол кездегі барлық экономикалық мәселелер бойынша сарапшы саналды.

Christian Ditlev Frederik was born into the Reventlow family, an ancient Danish German family of high nobility. His paternal great grandfather was in reality the first Danish Prime Minister, Conrad Reventlow (then officially titled Grand Chancellor), and his paternal grandfather was the renowned military leader and diplomat Christian Ditlev Reventlow. The influence of Christian Ditlev Frederik Reventlow's family was in slow decline at the time of his birth. No more than around 30 years earlier, his grandfather Christian Ditlev was at the top of his career – being appointed General of the Infantry by king Frederick IV of Denmark – the highest title king Frederick ever gave anyone. A few years later, in 1721, his half sister Anne Sophie – Christian Ditlev Frederik's great aunt – was crowned Queen of Denmark, having been king Frederick's mistress for almost a decade. There was even talk of the "Reventlow gang" as Anna Sophie and her relatives were called – a testament to the influence of the Reventlow and von Holstein families during the time. When Frederik IV died and the legitimate son of his first marriage was crowned King Christian VI of Denmark, however, the golden days of the Reventlow gang were over. King Christian detested his fathers new queen and banished her from Copenhagen to Clausholm manor – her birthplace – where she spent the rest of her life, practically under house arrest. C. D. F. Reventlow's father, also named Christian Ditlev (1710–1775) held symbolical political offices, but most likely never took any interest in life at court or in the lifestyle of 18th century Danish aristocracy. A large part of his life was dedicated to the administration and welfare of his estates, and most of all the upbringing of his four children. His famous sons as well as his daughter later emphasised the importance of their ideally rural childhood – and of their father's full satisfaction in working for the benefit of the subjects of the estate. Christian Ditlev Reventlow was appointed Chamberlain in 1735 and Councillor of the State in 1745 and received two honorary awards, as he was made a hvid ridder and blå ridder – white and blue knight. After having been educated at the academy of Sorø and at Leipzig, C. D. F. Reventlow, in company with his younger brother Johan Ludwig and the distinguished Saxon economist Carl Wendt (1731–1815), the best of cicerones on such a tour, travelled through Germany, Switzerland, France and England, to examine the social, economical and agricultural conditions of civilized Europe. A visit to Sweden and Norway to study mining and metallurgy completed the curriculum, and when Reventlow in the course of 1770 returned to Denmark he was an authority on all the economic questions of the day.

Ерте мансап

Ревентлоу мен оның ағасы Йохан Людвигтің кең саяхаты аяқталғанда, Ревентлоу мемлекеттік қызметте мансабын бастаған кезде, Ревентлоудың білімі мен тәжірибесімен тең келетін ақсүйектердің саны азады болған шығар; оның жоғарылауына ыңғайлы байланыстары мен ақсүйек тегі себеп болды. 1774 жылы, үйленген жылы, ол Сауда кеңесінде (Коммерция коллегиясында) жоғары лауазымды қызмет атқарды; екі жылдан кейін ол кен өндіру бөліміне кірді, ал 1781 жылы ол Жоғары салық басқармасының (Overskattedirectionen) мүшесі болды.

Гулдберг кезеңінен кейінгі мансап

1774 жылы ол Фредерика Шарлотта фон Бюльвицке үйленді, ол оған он үш бала дүниеге әкелді. 1775 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін Лааландтағы отбасылық иелікті мұрагерлік етті. Ревентлоу, әсіресе ауыл шаруашылығы саласында, прогрессивті идеяларға толы болды және өзін меншігін жақсартуға, сондай-ақ крепостной шаруалардың жағдайын өзгертуге толыққанды берді. Ең бақытымызға орай, елдегі мүмкіндіктерден гөрі кең ауқымда пайдалы қызмет атқаруға деген ниеті соңында жеңіске жетті. Оның сәті келгенде, өте консервативті Ове Хог Гулдберг министрлігі қызметтен босатылды (1784 жылғы 14 сәуірде), ал Ревентлоудың ең жоғары бағалаған Андреас Петер Бернсторф қайтадан билікке оралды. Ревентлоу көптеген салаларда жақсы білім алған маман болды және өзі жетілдірген мәселелерде әрқашан нық және сенімді болды. Сонымен қатар, ол терең діншіл, жылы жүректі және сезімтал адам еді. Оны ең қызықтырған нәрсе – шаруалардың жағдайы еді. Ол еркін еңбектің жерге көбірек пайда әкелетініне және шаруаның құлдықтан азат болғанда жақсырақ болатынына сенді. 1784 жылғы 6 тамызда ол Ренткемерет, яки Қазынашылықтың басшысы болып тағайындалғанда, оның сүйікті еңбек саласы ашылды. Оның алғашқы қадамы – корольдік крепостной шаруалардың жағдайын жақсарту үшін кіші комиссия құру және оларға жалға алынған жерлерін еркін меншікке айналдыруға мүмкіндік беру болды. Фредерик VI шаруалардың жағдайын жақсартуға ықылас танытқанын ескеріп, Ревентлоу 1786 жылғы шілдеде оны патшалықтағы барлық шаруалардың жағдайын тексеру үшін комиссия құруға көндірді. Бұл танымал ауыл шаруашылығы комиссиясы көп жылдар бойы жұмыс істеді және бірқатар маңызды реформаларды енгізді. Мысалы, 1787 жылғы 8 маусымдағы жарлық шаруалардың пайдасына қолданыстағы жалға берілген жерлерді өзгертті; 1788 жылғы 20 маусымдағы тағы бір жарлықпен ауылдық құлдық жойылды және феодалдық шаруаның өз иесінің жерін де, өз жерін де өңдеуге міндетті болған ховери жүйесі толығымен өзгертілді; ал 1799 жылғы 6 желтоқсандағы жарлық ховери жүйесін толығымен жойды. Ревентлоу сондай-ақ шағын шаруаларға тиімді шарттармен қарыз алуға мүмкіндік берген мемлекеттік несие банктерін құруға белсенді қатысты. Досы Генрих Эрнст Шиммельманмен (1747–1831) бірлесіп, Дания мен Норвегия арасындағы еркін саудаға рұқсат беретін жарлықтарды қабылдауға, астыққа импорттық баж салығын жоюға және Исландия саудасының зиянды монополиясын жоюға ықпал етті. Бірақ Данияның қаржылық қиындықтары, герцогтіктердің қызғанышы, Наполеон дәуірінің саяси салдары және, ең бастысы, тәж мұрагері Фредериктің өзінің ресми кеңесшілеріне деген өсетін қызғанышы, оның Мемлекеттік кеңесінің қатысуынсыз жылдар бойы билеуіне немесе дұрыс басқаруға әкелді – барлық бұл апаттар соңында Ревентлоу үшін де тым ауыр болды. 1813 жылғы 7 желтоқсанда ол қызметтен босатылып, өзінің иеліктеріне зейнеткерлікке кетті, онда ол шаруаларының арасында соңғы күндеріне дейін ынтамен жұмыс істегеннен кейін 1827 жылы қайтыс болды.

In 1774 he married Frederica Charlotte von Beulwitz, who bore him thirteen children, and on his father's death in 1775 inherited the family estate in Laaland. Reventlow overflowed with progressive ideas, especially as regards agriculture, and he devoted himself, heart and soul, to the improvement of his property and the amelioration of his serfs. Fortunately, the ambition to play a useful part in a wider field of activity than he could find in the country ultimately prevailed. His time came when the ultra conservative ministry of Ove Høegh Guldberg was dismissed (14 April 1784) and Andreas Peter Bernstorff, the statesman for whom Reventlow had the highest admiration, returned to power. Reventlow was an excellently trained specialist in many departments, and was always firm and confident in those subjects which he had made his own. Moreover, he was a man of strong and warm feelings, and deeply religious. The condition of the peasantry especially interested him. He was convinced that free labor would be far more profitable to the land, and that the peasant himself would be better if released from subjugation. His favorite field of labor was thrown open to him when, on 6 August 1784, he was appointed head of the Rentekammeret, or Exchequer. His first step was to appoint a small commission to improve the condition of the crown serfs, and among other things enable them to turn their leaseholds into freeholds. Noting that Frederick VI was sympathetic towards the improvement of conditions for the peasantry, Reventlow persuaded him, in July 1786, to appoint a commission to examine the condition of all the peasantry in the kingdom. This celebrated agricultural commission continued its work for many years, and introduced a series of major reforms. For example, an ordinance of 8 June 1787 modified the existing leaseholds greatly to the benefit of the peasantry; another on 20 June 1788 abolished villenage and completely transformed the much abused hoveri system whereby the feudal tenant was required to cultivate his lord's land as well as his own; and an ordinance of 6 December 1799 abolished the hoveri system altogether. Reventlow was also instrumental in founding the public credit banks, which enabled small cultivators to borrow money on favorable terms. In conjunction with his friend, Heinrich Ernst Schimmelmann (1747–1831), he was also instrumental in the passing of ordinances permitting free trade between Denmark and Norway, the abolition of import duty for corn, and the abolition of the mischievous monopoly of the Iceland trade. But the financial distress of Denmark, the jealousy of the duchies, the ruinous political complications of the Napoleonic period, and, above all, the Crown Prince Frederick's growing jealousy of his official advisers, which led him to rule, or rather misrule, for years without the co operation of his Council of State—all these calamities were at last too much even for Reventlow. On 7 December 1813 he was dismissed and retired to his estates, where, after working cheerfully among his peasantry to the last, he died in 1827.