1906-1910 жылдардағы Ұлыбританиядағы «Еркін саудагерлер» қозғалысы
Free Trader
1906-1910 ж. Ұлыбританиядағы «еркін саудагерлер» саяси қозғалысы. Жозеф Чемберленнің тарифтік реформасына қарсы оппозиция, консерваторлар мен либералдар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
"Еркін саудашыл" – Ұлыбританияда 1906 жылғы жалпы сайлауда және 1910 жылғы қаңтардағы жалпы сайлауда бірнеше кандидат қолданған саяси атау. Көптеген кандидаттар Консервативтік партиясының немесе Либералдық одақтастық партиясының саясаткерлері болды, олар Жозеф Чемберленнің тарифтік реформа науқанына қарсы шықты. Бастапқыда көптеген адамдар 1903 жылғы шілдеде Артур Балфурдың одақтастық үкіметіндегі Тарифтік реформа лигасының ықпалына қарсы тұру үшін құрылған Юнионисттік еркін азық-түлік лигасының мүшелері болды. Алайда, көптеген жергілікті консервативтік және либералдық-одақтастық ұйымдары Чемберленнің науқанын қолдағандықтан, тарифтік реформаға қарсылар өздерінің жағдайының осал екенін сезді. Олар ақырында үш топқа бөлінді: бірі – тарифтік реформа іштен жеңіледі деген үмітпен унионисттік коалицияда қалды, екіншілері – еркін сауданы жақтаған Либералдық партияға қосылды, ал үшіншілері – тәуелсіз "еркін саудашыл" ретінде сайлауға түсуді жөн көрді. "Еркін саудашыл" ретінде кандидаттар университет округтерінде жиналды, оларға Джон Элдон Горст жетекшілік етті. Ол бұрын Консервативтік партияның депутаты болып сайланған, бірақ 1902 жылы партиядан бөлініп, Чемберленге қарсы болды. Бұл топ бұрынғы Либералдық-одақтастық партиясының жетекшісі Спенсер Кавендиш, Девонширдің 8-ші герцогы және тарифтік реформаға қарсы басқа да унионисттерден жасырын (кейде белсенді) қолдау алды. Алайда, либералдармен еркін сауданы қолдайтын сайлау келісіміне келуге жасалған әрекеттер сәтсіз аяқталды. "Еркін саудашылдар" шектеулі әлеуметтік реформаларды, әсіресе еркін сауданы жақтады. Олардың бірнеше кандидаттары 1906 жылғы жалпы сайлауда көп дауыс жинаса да, ешқайсысы сайланбады. 1910 жылғы қаңтарда Горст либералдық партиядан кандидат ретінде түсті, бірақ жеңіліске ұшырады. Бұл сайлауда тағы бірнеше "еркін саудашыл" кандидаттар бақ сынады, бірақ сәттілікке жетпеді. Сол кезде партияларында қалған еркін сауданы қолдаған унионисттер де іс жүзінде партиядан қуылды. 1911 жылы Кембридж университетінің бір мандатын толықтыру сайлауында бұрынғы либералдық депутат Харольд Кокс ресми консервативтік және тәуелсіз консервативтік кандидаттарға қарсы "еркін саудашыл" ретінде түсті. Либералдық кандидат болмады, бірақ Кокс бәсекеде жеңіліп қалды.
Free Trader was a political label used in the United Kingdom by several candidates in the 1906 general election and January 1910 general election. Many were Conservative Party or Liberal Unionist politicians opposed to Joseph Chamberlain's campaign for tariff reform. Initially many belonged to the Unionist Free Food League created in July 1903 to counter the influence of the Tariff Reform League in the Unionist government of Arthur Balfour. However as many local Conservative and Liberal Unionist associations supported Chamberlain's campaign, those who opposed Tariff Reform found their position precarious. They eventually split three ways with some staying in the Unionist coalition in the hope Tariff Reform could be beaten internally, others joining the staunchly free trade Liberal Party and a few choosing to run as independent Free Traders. Those standing as Free Traders were concentrated in university constituencies, led by John Eldon Gorst, who had been previously elected as a Conservative Party M. P. but had split from the party in 1902 and was opposed to Chamberlain. The group did receive tacit (and sometimes active) support from former Liberal Unionist leader Spencer Cavendish, 8th Duke of Devonshire and other Unionists opposed to tariff reform. However attempts to form some sort of pro free trade electoral pact with the Liberals were unsuccessful. The Free Traders were in favour of limited social reforms, and in particular of free trade. While several of its candidates received substantial votes in the 1906 General Election, none were elected. In January 1910 Gorst stood instead as a Liberal candidate, though unsuccessfully. A few other Free Trader candidates stood in this election but without luck. By then also the remaining free trade supporting Unionists who had stuck with their party had also been effectively purged. In 1911 at the by election for one of the Cambridge University seats, former Liberal MP Harold Cox stood as a Free Trader against official Conservative and independent Conservative candidates. There was no Liberal candidate but Cox still lost the contest.