Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Әскери қоныстар (Военные поселения) 1810–1857 жылдары Ресей әскерінің ерекше ұйымдасқан түрі болды, ол әскери қызмет пен шаруашылық қызметтің үйлесімді болуына мүмкіндік берді.
Military settlements (Военные поселения) represented a special organization of the Russian military forces in 1810–1857, which allowed the combination of military service and agricultural employment.
Реформаның басталуы
Ресей императоры Александр I (1801-1825 жылдары билеген) оқытылған әскери күштердің арзан резервін құру мақсатында әскери поселениелерді енгізді. Жоғары әскери және саяси лауазымдарды атқарған граф Алексей Аракчеев алғашқы әскери поселениені (1810-1812 жылдары) Могилев губерниясының (қазіргі Беларусь) Климовичский уезінде құрды. Әскери поселениелерді ұйымдастыру 1816 жылдан бастап ірі көлемде жүргізілді. 1817 жылы граф Аракчеев Ресейдегі барлық әскери поселениелердің (ланг ру) ресми басшысы аталды.
The Emperor Alexander I of Russia (reigned 1801 1825) introduced military settlements in order to set up an inexpensive reserve of trained military forces. Count Alexei Arakcheyev, who had held senior military and political appointments, established the first military settlement (1810 1812) in the Klimovichskiy Uyezd of the Mogilev Governorate (in present day Belarus). The organization of military settlements got under way on a large scale from 1816. In 1817 Count Arakcheyev officially became the head of all the military settlements (lang ru ) in Russia.
Ішкі ұйым
Төрт бөлінген әскери күштер үйленген, кемінде алты жыл қызмет өткен сарбаздар мен 18-ден 45 жасқа дейінгі жергіліктілер (көбінесе шаруалар) есебінен құрылып жатты. Екі санаттағы адамдар да "қоныс аударушы қожалар" (поселяне хозяева) деп аталды. Сол жастағы жергілікті тұрғындардың қалғаны, әскери қызметке жарамды болғанымен, таңдалмағандары, қожайындарының көмекшілері ретінде тіркелді және резервтік әскери бөлімдерге қосылды. Әскери қоныстардың балалары (18 жасқа дейін) мен әскери қоныстағы жергілікті шаруалар кантонистерге алынды, 7 (кейін 10) жастан бастап әскери білім алды. 18 жасқа келгенде олар әскери бөлімдерге жіберілді. Қоныс аударушылар 45 жасқа келгенде зейнетке шығып, ауруханалар мен басқа да мекемелерде қызметін жалғастырды. Әр әскери қоныс 60 бір-бірімен байланысты үйден (дома связи) тұрды, онда 228 адамнан тұратын полк орналасты. Әрбір үйде төрт қожа болды, олардың шаруашылықтары бөлінбеген. Әскери қоныстағы өмір қатаң бақылауда болды. Шындығында, әскери қоныстанушылар осы жайлы, арнайы салынған үйлерде (связ) тұрмады, себебі олар жоғары әскери шенеуніктерге императордың қалауы толық орындалғанын көрсету үшін ғана салынған. Әскери қоныстанушылар шағын үйлерде баспана тапты. Аракеевтің ішкі ережелері тұрғындардың үйге кіруіне қатаң тыйым салды. Егер біреу үйдің тұрғын бөлмесінде көрінсе, ол дереу қатаң дене жазасына ұшырады. Үйдің тұрғын бөлмелерінде ыдыс-аяқ және басқа да үй шаруашылығы заттарын қолдануға немесе тіпті оларға тиюге тыйым салынды. Аракчеевтің нұсқауларында әрбір ыдыс үй ішінде белгіленген орында тұруы керек екені айтылған. Егер ыдыс орнынан алынса, сол үйдің әскери тұрғыны жазаланды. Шаруалар әскери дайындықтан өтуге міндетті болды, бұл шаруашылық жұмыстарында кешігуге және маусымдылықты сақтамауға әкелді. Дене жазасы кең таралған. Әскери қоныстар мемлекеттік жерлерге (казённые земли) құрылды, бұл мемлекеттік шаруалардың (казённые крестьяне) арасында жиі көтерілістерге себеп болды, мысалы, 1817 жылы Новгород губерниясының Холинская және Высоцкая улустарында, ал 1817–1818 жылдары Буг казактары арасында. Бірақ Александр I өз ұстанымын сақтап, "Санкт-Петербургтен Чудовқа [қазіргі Чудовоға; Петербургтен шалқары орналасқан] дейін жолды мәйіттермен төсеуге тура келсе де, әскери қоныстар құрылады" деп мәлімдеді. 1825 жылға қарай Ресей Санкт-Петербург, Новгород (Волхов өзені бойында және Старая Русса маңында), Могилев, Слобода Украина, Херсон, Екатеринослав және басқа губернияларда әскери қоныстар салды. Олар Ресей армиясының шамамен төрттен бірін (кейбір мәліметтер бойынша үштен бірін) құрады және 32 миллион рубльге жуық жинақ жинады, бірақ армияның жарақтандыру қажеттіліктерін толыққанды қанағаттандыра алмады. Ауыл шаруашылығы мен егіншілік жұмыстарын ұйымдастыру өте нашар болды. Әскери қоныстанушылардың барлық қызметі Аракчеевтің нұсқауларымен қатаң регламенттелді. Бұл нұсқауларда кейбір жұмыстардың маусымдық сипатына немесе әскери қоныс пен егістік жерлер арасындағы қашықтыққа көңіл жеткіліксіз болды. Мысалы, кейде әскери қоныстан 7-10 шақырым қашықтықта шөп шабуға бұйырылуы мүмкін. Қоныс аударушылар жұмысқа барып-келуге көп уақыт жұмсады, сондықтан жұмыс уақытында аяқталмайтын. Егер нұсқау орындалмаса, себебіне қарамастан, барлық қоныстанушылар қатаң жазаланды. Кейде нұсқаулар белгілі бір жұмыс үшін нақты күнді көрсетіп, сол күні жаңбыр жауса, жұмыс істеу мүмкін болмайтын. Нұсқау орындалмағандықтан, қоныстанушылар қатаң жазаға тартылды. Мемлекеттік шенеуніктер, Аракчеевтің өзі де ауыл шаруашылығы туралы аз білді. Санкт-Петербург аймағында шаруалар ұзақ жылдар бойы аң аулау, балық аулау, шағын қолөнер өндірісі және саудамен айналысқан, себебі солтүстік топырағы егіншілікке қолайлы емес. Санкт-Петербург маңында әскери қоныстар құрылған кезде, барлық қоныстанушылар бидай және басқа да заңсыз егін өнімдерін өсіруге міндеттелді, бұл жергілікті халықтың кедейлігіне және азық-түлік тапшылығына әкелді. Осындай жағдайларға байланысты қоныстанушылардың әскери өнімділігі төмен болды. Жалпы, олар әскери немесе шаруашылық жұмысында тиімді болған жоқ.
The quartered military forces were being formed from among married soldiers, who had already served in the army for no less than six years, and local men (mainly, peasants) between 18 and 45 years of age. Both of these categories were called master settlers (поселяне хозяева). The rest of the locals of the same age, who had been fit for military service, but had not been chosen, were being enlisted as assistants to their masters and were a part of reserve military subdivisions. The children (under age of 18) of the military settlers and the indigenous peasant population within the military settlement were enlisted in the cantonists, with military schooling starting at the age of 7 (later changed to 10). Upon reaching the age of 18, they were transferred to the military units. The settlers would retire at the age of 45 and continue to serve in hospitals and other establishments. Each military settlement consisted of 60 interconnected houses (дома связи) with a regiment of 228 men. Each such house had four masters with indivisible household economy. The life in a military settlement was strictly controlled. In fact military settlers did not live in these rather comfortable specially built interconnected houses (svyaz), because they were built only to be shown to higher military officials as a proof that the Emperor’s wish had been fully accomplished. Military settlers found shelter in small side houses. The internal regulations enforced by Arakcheyev strictly prohibited any residents to be inside of these houses. If someone had been seen inside a living apartment of the house, he was subject to immediate severe corporal punishment. It was restricted to use or even touch pots and similar household things inside living parts of the houses. The Arakcheyev’s instructions strictly prescribed that each pot must be placed on the specified place inside the house. If a pot was removed from its place, military resident of the respective house was punished. The peasants had to undergo military training, which caused tardiness and unseasonableness in agricultural activities. Corporal punishment was common. Military settlements were being created on fiscal lands (казённые земли), which would often provoke riots among the state owned peasants (казённые крестьяне), like the ones in Kholynskaya and Vysotskaya volosts of the Novgorod guberniya in 1817 and among the Bug Cossacks in 1817–1818. Alexander I, however, stood his ground and announced that "military settlements will be created, even if we have to pave the road from Saint Petersburg to Chudov [today’s Chudovo; some away from Petersburg] with dead bodies". By 1825, Russia had already built military settlements in Petersburg, Novgorod (along the Volkhov River and near Staraya Russa), Mogilev, Sloboda Ukraine, Kherson, Ekaterinoslav and other guberniyas. They made up for almost one fourth of the Russian army (one third, according to other accounts) and accumulated some 32 million rubles worth of savings, but still were not able to satisfy the army’s recruiting needs. Organization of rural and agriculture activities was extremely bad. All the activities of military settlers were strictly specified by Arakcheyev’s instructions. These instructions paid little attention to season character of certain works or distance between military settlement and fields to be plowed. For example, sometimes it may be prescribed to make hay 7–10 miles away from the military settlement. Settlers had to spend a lot of time to get to their job and then back, so the work could not be done in time. If an instruction was not complied with, all the settlers had been severely punished no matter what reason they had for not to do the job in time. Sometimes the instruction strictly specified a certain day for a certain job, and if it was rainy at such day, the job could not be done. Since the instruction was not complied again, settlers got severe punishment. State officials including Arakcheyev knew little about agriculture. In Saint Petersburg area peasants had been practicing hunting, fishing, small artisan production, trade activities for a long time, because northern soil did not fit for agriculture. When military settlements had been implemented near Saint Petersburg, all the settlers had been prescribed to grow wheat and other activities out of law, this led to impoverishment of local population and malnourishment. Due to such circumstances the military performance of settlers was low. Overall, they were not effective as soldiers or agriculture workers.
Әскери қоныстардағы тәртіпсіздіктер
Әскери қоныстар үкіметтің қолдарында қарсылық құралына айналмады, керісінше, олардың өзі қарсылық ошақтарына айналды. 1819 жылғы маусымда Слобода Украина әскери қонысының ортасында Чугуев полкінің көтерілісі болды, ол бір айдан кейін Таганрог полкі округіне тарады. Көтерілісшілер үкіметтен реформаға дейінгідей жағдайларын қайтаруды, тартып алынған жерлерін қайтаруды, басшыларын ұрып-соғуды және қызметтен шеттетуді талап етті. Аркчеев графы жазалау экспедициясын басқарды, нәтижесінде 2000-нан астам адам тұтқындалды. 313 адам әскери сотқа берілді, олардың 275-і (басқа мәліметтер бойынша 204-і) металл таяқшалармен 12000 соққыдан дене жазасына кесілді. Осы үкімді орындау кезінде 25 адам қаза болды, ал қалғандары Оренбургке жіберілді. 1831 жылғы шілдеде Старая Русса маңындағы әскери қоныста 19 ғасырдың бірінші жартысындағы Ресей армиясындағы ең ірі әскери бүліктердің бірі болды. Оның себебі холераның таралуы болды, ол өз кезегінде бірқатар "холералық тәртіпсіздіктерге" әкелді. Әскери қонысты бүлікшілер басып алды, содан кейін олар өздерінің жоғары шенді офицерлерін сотқа тартып, өлім жазасын орындады. Көтеріліс Новгород губерниясының көптеген әскери қоныстарына тарады. Көтерілісшілерді басу үшін үкімет жіберген батальон бүлікшілердің жағына қосылды. Бірақ, билік көп ұзамай көтерілісті басып, қатысушыларды қатаң жазалады. Көтеріліске қатысқан жергілікті шаруалардың үштен бірі қысымға ұшырап, Сібірге жер аударылды. Көптеген адамдар Кронштадт бекінісіне каторгаға жіберілді.
Military settlements never became an anti resistance tool in the hands of the government, on the contrary, they turned into resistance hotbeds themselves. In June 1819, the Chuguyev regiment uprising took place amidst the Sloboda Ukraine military settlement, which would then spread over to the Taganrog regiment okrug a month later. The rebels were demanding from the government to let them be what they had been before the reform, capturing their confiscated lands, beating, and ousting their superiors. Count Arakcheyev was put in charge of the punitive expedition, which would result in the arrest of more than 2,000 men. 313 people were subjected to military tribunal, 275 of which (204, according to other accounts) would be sentenced to corporal punishment by 12,000 strikes each with metal rods. 25 men are known to have died during the execution of this sentence; the rest were transferred to Orenburg. In July 1831, one of the largest military riots in the Russian army of the 1st half of the 19th century took place in a military settlement near Staraya Russa. It was caused by cholera outbreak, which would in turn provoke a number of "cholera riots". The military settlement was overrun by the rebels, who then court martialed their superiors and executed them. The rebellion spread over the majority of military settlements of the Novgorod guberniya. The battalion, sent by the government to pacify the rebels, took the side of the insurgents. Soon, the authorities suppressed the uprising and severely punished those who took part in it. A third of the local villagers who had participated in the rebellion were subjected to running the gauntlet and exiled to Siberia. Many people were sent to katorga to the fortress of Kronstadt.
Жою
1831 жылы көптеген әскери қоныстар егінші сарбаздар округі (округа пахотных солдат) деп қайта аталды, бұл әскери қоныстардың басым бөлігінің таратылуына себеп болды. 1857 жылы барлық әскери қоныстар мен егінші сарбаздар округтері жойылды.
In 1831, many military settlements were renamed to communities of plowing soldiers (округа пахотных солдат), which would lead to an actual elimination of most of the military settlements. In 1857, all of the military settlements and okrugs of the plowing soldiers were abolished.