Кіріспе

Цитокин түрі Интерлейкин 5 (IL 5) – 2-типті Т көмекші жасушалар және маст жасушаларымен өндірілетін интерлейкин.

Функция

Интерлейкин 5 рецепторына байланысу арқылы В-жасушаларының өсуін күшейтеді және иммуноглобулин бөлінуін арттырады, көбінесе IgA. Бұл эозинофилдердің белсендірілуінің маңызды медиаторы болып табылады.

Құрылымы

IL 5 – гематопоэтикалық отбасыға жататын, 115 аминқышқылдық (адамда, егеуқұйрықта – 133) Th2 цитокині. Бұл цитокин отбасының басқа мүшелерінен (атап айтқанда интерлейкин 3 және GM-CSF) ерекшелігі, бұл гликопротеин белсенді күйінде гомодимер болып келеді.

Тіндердің экспрессиялары

IL 5 гені тышқанда 11-хромосомада, ал адамда 5-хромосомада орналасқан. Бұл ген IL 3, IL 4 және гранулоцит-макрофаг колониясын стимуляциялайтын фактор (GM CSF) гендеріне жақын орналасқан, олар көбінесе Th2 жасушаларында бірге экспрессияланады. IL 5 эозинофилдермен де экспрессияланады және иммуногистохимиялық зерттеулерде астмалық тыныс жолдарының маст жасушаларында анықталды. IL 5 экспрессиясы бірнеше транскрипция факторларымен реттеледі, оның ішінде GATA3 бар.

Клиникалық маңызы

IL 5 ұзақ жылдар бойы аллергиялық ринит және астма сияқты бірнеше аллергиялық аурулардың себебімен байланысты болды, онда қан айналымындағы, тыныс жолдары тіндеріндегі және туындаған қақырықтағы эозинофилдердің санының күрт өсуі байқалды. Эозинофильдердің, әсіресе аллергиялық астма патологиясымен үлкен сәйкестігін ескере отырып, эозинофильдердің осы аурудың патологиясында маңызды рөл атқаратыны жөнінде кеңінен пікір қалыптасты. 2019 жылға дейін IL 5-ті тежеуге арналған екі FDA мақұлдаған моноклональды антидене бар: меполизумаб және реслизумаб. Сонымен қатар, бенрализумаб антиденесі интерлейкин 5 рецепторын бұғаттайды. Бұл үш препарат та ауыр еозинофильді астма және полиангиитпен (ЕГПА) еозинофильді грануломатозды емдеу үшін қолданылады. GSK3511294 аталатын тағы бір антидене әзірлену үстінде. Кейбір гидроксиэтиламинометилбензимидазол аналогтары in vitro жағдайында IL 5-ті тежеу қабілетін көрсетті.

Эозинофильдерге әсер ету

Эозинофилдер – көптеген сүтқоректілерде кездесетін, толық жетілген гранулоциттер. Бұл жасушалардың басты міндеті – дені сау организмде цитотоксикалық гранула ақуыздарын бөліп, антиденеге байланысқан паразиттерді жою. Эозинофилдер IL-5Rα экспрессиялайтын негізгі жасушалар болғандықтан, олардың IL-5-ке жауап беруі заңды. Шындығында, IL-5 алғашқыда эозинофилдер колониясын стимуляциялайтын фактор ретінде табылды, ол тіндерде эозинофилдердің жиналуын бақылайды және олардың жетілуінен бастап өмір сүруіне дейінгі барлық кезеңдердегі қызметін өзгерте алады. Меполизумаб – IL-5 моноклоналды антиденесінің антагонисті, ол эозинофилияның жоғарылауын төмендетуге көмектеседі. Ходжкин лимфомасында байқалатын эозинофилияның себебі IL-5 өндірісінің артуы деп саналады.

Өзара әрекеттесулер

IL 5 интерлейкин 5 рецепторының альфа-бөлігімен өзара әрекеттеседі.

Қабылдағыштар

IL 5 рецепторы α және βc тізбектерінен құралған. α-бөлігі IL 5 молекуласына ғана тән, ал βc-бөлігі интерлейкин 3 (IL 3) және гранулоциттер-макрофагтар колониясын стимуляциялайтын фактор (GM CSF) арқылы да танылады. Rα суббірлігінің Asn196 қалдығының гликозилденуі IL 5 байланысуы үшін қажетті болып көрінеді.