Гарольд Фридман: Австралиялық суретші және соғыс суретшісінің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Австралиялық суретші және ресми соғыс суретшісі, осы атқа ие басқалар

Гарольд Эмануэль Фридман O. A. M. (21 мамыр 1915 – 16 шілде 1999) – Австралияның Виктория штатынан шыққан суретші, иллюстратор және литограф ретінде, сондай-ақ ресми соғыс суретшісі және қоғамдық монументалды суреттердегі еңбектерімен танымал.

Ерте өмір

Гарольд Фридманның әкесі Джулиус Англияның Бристоль қаласында туды және төрт жасында ата-анасымен бірге Австралияға көшіп келді, онда олар Карлтон қаласында тұрды. Сол жерде Гарольд Фридманның әкесінің әкесі шағын сурет жақтау фабрикасын ашты. Джулиус Мириамға (туған тегі Хаймс) үйленді, ал Гарольд 1915 жылғы 21 мамырда Малверн қаласындағы Эварт көшесінде дүниеге келді.

Оқыту

Гарольд Фридман Каулфилд техникалық колледжінде оқыды және Напиер Уоллерден қосымша сабақтар алды, содан кейін 1929 жылдан 1935 жылға дейін Мельбурн техникалық колледжінде білімін жетілдірді. 1936 жылы ол Мельбурн апталықтары үшін тәуелсіз иллюстратор және карикатурист ретінде жұмыс істеді; Оның 1940 жылғы «Кальвакада Билли» атты чертпесі Виктория штатының кітапханасында сақталады, оны суретші өзі сыйға берген.

Соғыс суретшісі

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Фридман Австралия Корольдік әуе күштеріне қабылданып, Айвор Хеле, Эрик Тейк және Макс Ньютонмен бірге Австралия Корольдік әуе күштерінің тарихи соғыс жазбалары бөліміне бекітілген соғыс суретшісі болды. Ол ұшқыштар лейтенанты шеніне жетті. 1944 және 1945 жылдары Борнео, Ноемфур және Австралия төңірегінде соғыс суретшісі ретінде жұмыс істеді. Оның туындылары 1940 жылдары New Idea журналы сияқты журналдардың мұқабаларында да пайда болды.

Соғыстан кейінгі

1954 жылы Боронияда тұрғанда, оған Виктория штатының гербін салу тапсырылды. Бұл сурет Виктория патшайымы Елизавета II Австралияға келгендегі мемлекеттік кеш үшін фон ретінде пайдаланылды. 1972-1983 жылдар аралығында Виктория штатының суретшісі қызметін атқарып, ол көптеген қоғамдық ғимараттарда қабырға суреттері мен еден мозаикаларын жасады. Олардың көптегені үлкен масштабта: Канберрадағы Соғыс ескерткішіндегі Әскери авиация тарихына арналған қабырға суреті 60 × 4,5 м, Оңтүстік Крест станциясындағы (бұрын Спенсер көшесі теміржол станциясы) Австралиядағы көліктің тарихына арналған қабырға суреті 36 × 7,3 м, ал Мельбурндағы Метрополитен өрт сөндіру бригадасының сыртқы қабырғасын жабатын мозаиканың биіктігі 25 метрді құрайды. Ол және оның көмекшілері – суретшілер Джо Аттард пен Дэвид Джек, каллиграф Брюс Уокердің көмегімен 1984 жылы «Жарыс тарихы» атты жеті 10 × 6 м қабырға суретін салуға кірісті. Бұл суреттер Австралияның екі жүз жылдық мерейтойына орай аяқталды. Спенсер көшесі станциясы түбегейлі жаңартылып (2002–2006), Оңтүстік Крестке аталғанда, Фридманның «Австралиядағы көліктің тарихы» суреті жолаушылар күту залынан алынып тасталды. Бірақ CFMEU-нің келіссөздері нәтижесінде, Гарри Розенгравты және Фред Уильямс, Чарльз Блэкман, Тейт Адамс, Барбара Браш, Ян Армстронг, Кеннет Джек және Леонард Френч сияқты белсенді түрде шақырылған қатысушылар оның ресми емес «Мельбурн баспа тобына» (Melbourne Print Group) қосылды. Олар үшін ол литография тастары, металл пластиналар және бояу сияқты қажетті жабдықтарды «қамтамасыз етті», оларды олар еркін пайдалана алды. Фридман типография мен иллюстрация бойынша төрт жылдық кітап дизайны курсы – «Кітап өнері» курсын RMIT-де де жүргізді.

Сыни қабылдау

Көрмеге келген көрермендер, «Маған тағы бояу жіберіңіздер!» көрмесі 1989 жылдың бірінші жартысында Австралия соғыс мемориалында, содан кейін аймақтық және астаналық қалаларда көрсетілді. Маркетингтік компания жүргізген сауалнама бойынша, Стела Боуэннің «Халифакс экипажынан» басқа, Уильям Добеллдің «Билли Бой» және Фридманның «Бьюфитер пилоты» ең көп танылған туындылар болды. 1993 жылы Австралияның Ұлттық галереясында көрсетілген «Австралиядағы плакат өнері» көрмесін талқылаған Саша Гришин, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Австралия плакат өнерінің гүлденгенін айта келе, былай деп жазады: «Туризм, қоғамдық көлік, коммерциялық жарнама және Екінші дүниежүзілік соғыс тудырған мәселелерге арналған плакаттардың коммерциялық дизайнының келесі 40 жылында бірқатар қабілетті, бірақ аса қызықты емес суретшілер басымдық танытты». Олардың ішінде Фридманды да атап, «Бұл плакаттар өнер нысаны ретінде емес, әлеуметтік құжаттар ретінде қызығушылық тудырады» деген қорытындыға келді. Суретшінің қайтыс болғаннан кейін 2017 жылы Ballarat көрмесі үшін жарық көрген «Гарольд Фридман: Үлкен сурет» кітабында былай делінген: «Сидни Нолан мен Альберт Таккер сияқты бірнеше замандастары коммерциялық студияларда жұмыс істегенімен, Фридман қиындыққа қуанды және оны жұмысының орталық бөлігіне айналдырды, оны жағымсыз міндет деп қарастырмады». Өнер тарихшысы Виктория Перин, бұрын Австралия соғыс мемориалында экскурсовод болғанын айта келе, 2017 жылғы көрмені талқылап, Фридманның ресми соғыс өнері туралы былай деп жазады: «Оның әскери модельдерінің бет-пішіндері әрқашан ойлы және ақылды болып келеді. Армиядағы әріптесі Ивор Хеле сияқты, Фридман да еркектердің портреттерін жасауда шеберлік танытты». Көрмеде болмаған, бірақ каталогта бар Фридманның сүйікті Виктория кресінің иегері, пилот офицері Роуддон Миддлтоннің портреті де көзге түседі. Италиядағы ұшағына оқ тигеннен кейін Миддлтон зақымданған бомбалаушысын Ла-Манш арқылы ұшырып, экипажының Англия жағалауына жақын жерде қауіпсіз жерге түсуіне мүмкіндік берді. Миддлтон ауыр жарақат алды – көзі ұясынан шығып, жақ сүйегі сынды – және Англияға қайту сапары төрт сағатқа созылды. Ұшақ қонуға жарамсыз болғандықтан, барлық адамдар эвакуацияланғаннан кейін, пилот оны теңізге құлатты. Өлімнен кейін жасалған портрет сәл әуелі суреттелген эскизден жасалғандықтан, көлеңкелі және анық емес. Бірақ ол да сол ақылды, сұлу көзқарасты бейнелейді. Фридман өзінің марапатталған модельдеріне әрқашан қадірлі жүз берді, бірақ олардың бәріне бірдей жүз сыйлады. 2015 жылы суретшінің ұлы Дэвид Фридман Алан Маршаллдың пастель суреті, басқа пастель, сия және қарындаш суреттері, гуашь суреті, плакаттар мен литографияларды қамтитын 31 туындыны Үкіметтің мәдени сыйлықтар бағдарламасы арқылы Ballarat өнер галереясына сыйға берді. 2017 жылы Ballarat Джо Уайт Бекестің қаражатымен Фридманның 45.5 × 61.4 см литографиялық плакатын «Тышқандарды жою. Тышқандар жояды» (1950-ші жылдар) сатып алды.

Audiences for the exhibition, Send Me Some More Paint! at the Australian War Memorial over the first half of 1989, and then touring regional and capital cities, were surveyed by a marketing company, and beside Stella Bowen's Hallifax Crew, William Dobell's Billy Boy, Freedman's Beaufighter Pilot proved to be the most popular. Reviewing Poster Art in Australla shown at the National Gallery of Australia in 1993, Sasha Grishin in noting a flowering of Australian poster art during WW I opines that; "The next 40 years of the commercial design of posters dealing with tourism, public transport, commercial advertising and issues thrown up by World War II were dominated by a number of competent, but not particularly exciting artists" amongst whom he includes Freedman, and concludes that "these posters are more of interest as social documents than as art objects. Harold Freedman: The Big Picture, published for the artist's posthumous Ballarat exhibition of 2017, records that "While some of his contemporaries, notably Sidney Nolan and Albert Tucker, were also grafting away in commercial studios, Freedman enjoyed the challenge and made it central to his work, rather than seeing it as some irksome task." Art historian Victoria Perin, who notes she was once a guide at the Australian War Memorial, and reviewing the same 2017 exhibition, writes of Freedman's official war art;<blockquote>His military sitters invariably exhibit a furrowed and intelligent seriousness. Like Ivor Hele, his colleague in the Army, Freedman was an exceptional flatterer of male faces. Absent from the exhibition, although in the catalogue, is Freedman portrait of a favourite Victoria Cross recipient, Pilot Officer Rawdon Middleton. After his cock pit was fired upon over Italy, Middleton flew his damaged bomber over the Channel so that his crew could safely bail out close to the English shore. Middleton was grievously injured – his eye was hanging from its socket, his jaw was shattered – and the journey back to England took four agonising hours. As the plane could not land, once everyone else evacuated the pilot crashed it into the sea. The posthumous portrait is appropriately ghostly, painted from a second hand sketch it is hazy and undefined. Yet again it features that intelligent, handsome stare. The face Freedman gave his decorated sitters was always intensely dignified, but he always gave them the same face. In 2015 the artist's son David Freedman donated to the Art Gallery of Ballarat 31 works including a pastel portrait of Alan Marshall, other pastel, ink and pencil drawings, a gouache painting, posters and lithographs under the Government's Cultural Gifts Program. Ballarat in 2017 also acquired with funds from the Joe White Bequest Freedman's 45.5 × 61.4 cm lithographic poster Destroy Rats. Rats Destroy (1950s).