Украина Парламенттік сайлауы 2006

Кіріспе

Украинадағы парламент сайлауы 2006 жылғы 26 наурызда Украинада парламент сайлауы өтті. Сайлау науқаны ресми түрде 2005 жылдың 7 шілдесінде басталды. 2005 жылдың 26 қарашасы мен 31 желтоқсаны аралығында кандидаттардың партиялық тізімі жасалды. Украина парламенті, Жоғарғы Радаға сайлау партиялық тізімдер бойынша пропорционалды сайлау жүйесімен өтті – яғни, дауыстар жеке кандидаттарға емес, саяси партияларға немесе сайлау блогына бөлінді. Алдыңғы парламент сайлауларында парламент депутаттарының жартысы пропорционалдық негізде, ал қалған жартысы бір мандатты округтерде сайланды.

Пікірсауалдар

Алдыңғы сауалнамалар бойынша, 34% дауысқа ие болған Өңірлер партиясы, 24% дауысқа ие болған Юлия Тимошенко блогы және президент Ющенконың «Біздің Украина» халықтық одағы көш бастап тұрды. Александр Мороз басқаратын Украина Социалистік партиясы мен қазіргі Верховная Рада төрағасы Владимир Литвиннің блогы (оның бұрынғы Украина Аграрлық партиясы негізінде құрылған Халық партиясы) 3% бөгетін сенімді түрде басып өтетіні болжанып тұрды. Украина Коммунистік партиясы әр сайлауда дауыс жинау көрсеткіштерін төмендетіп келеді (1998 жылы 25%, 2002 жылы 20%), сайлаушылар қолдауының одан да азаятыны күтілуде. Кейбір партиялар 400-ден астам кандидатты тіркегенімен, бір партияның 200-ден астам депутатын сайлауы екіталай болды. Украина Конституциясына сәйкес, үкімет құру үшін партиялар сайлау нәтижесі жарияланғаннан кейінгі бір ай ішінде екі немесе одан көп сайлау блогымен коалиция құруға тиіс.

Разумков орталығы Сауалнама

Разумков орталығы екі апта сайын ұлттық сауалнама өткізді. 1-кестеде үш пайыздық шектен өтуге ықтимал партиялардың нәтижелері көрсетілген. 1-кесте: Украинадағы парламент сайлауы, 2006, Сауалнама Партия немесе сайлау блогы Қараша 2005 Қаңтар 2006 (1) Қаңтар 2006 (2) Өңірлер партиясы 17,5% 24,7% 27,4% "Біздің Украина" блогы 13,5% 15,4% 16,9% Юлия Тимошенко блогы 12,4% 12,0% 12,7% Украина Социалистік партиясы 5,6% 4,6% 6,3% Украина Коммунистік партиясы 5,8% 4,6% 6,2% Лытвиннің Халықтық блогы 3,3% 3,0% 3,4% Наталья Витренко блогы "Халық оппозициясы" 2,6% 2,5% 1,8% Басқалар 5,3% 7,7% 7,4% Барлығына қарсы 6,7% 3,9% 4,1% Дауыс бермейді 6,4% 2,5% 3,1% Білмеймін/пікір жоқ 20,9% 19,1% 10,5% Жауап бермеді 0,2% Барлығы 100,0% 100,0% 100,0% Респонденттер саны 1993 2290 2016 Нақтылық (қателік) 2,3% 2,1% 2,3%

Разумковтың соңғы сауалнамасы сайлаушылар пікірінің жинақталуын көрсетіп тұр. Егер сауалнама нәтижелері сайлаушылар ниетін дұрыс көрсетсе, сайлауға қатысу деңгейі тіркелген сайлаушылардың 90% жоғары болады. Украинада дауыс беру міндетті емес. 3% шектен төмен дауыс алған партиялардың дауыстары есепке алынбайды, бұл қалған партиялар мен блоктарға бөлінетін орын үлесін арттырады. Әлі де 10,5% сайлаушы шешімін қабылдамай отыр.

Нәтижелер

10 сәуірде Орталық сайлау комиссиясы (ОСК) дауыс санаудың соңғы нәтижелерін жариялады. 45 партияның тек 5-і қажетті 3% сайлау шегінен өтті (төмендегі кестеге қараңыз). Алдын ала сауалнамалармен (бірақ 2005 жылғы сауалнамалармен емес) салыстырғанда күтпегендей, президент Виктор Ющенконың «Біздің Украина» партиясы ұлттық дауыс беруде 14%-дан аз дауыс алып, Өңірлер партиясы мен Юлия Тимошенко блогынан кейін үшінші орынға түсті. Алдын ала нәтижелерге сәйкес, Украина Коммунистік партиясы күйреп, 2002 жылғы сайлаудағы 20%-ға қарағанда 4%-дан аз дауыс алып, 21 депутатты ғана иеленді. Наталья Витренконың Халықтық оппозициялық блогы 2,93% дауыс жинап, қажетті 3% сайлау шегінен 0,07% кем қалды. Заңға сәйкес, шегі дауыс берген бюллетендердің жалпы саны бойынша есептеледі, соның ішінде барлық партияларға қарсы дауыс бергендердің бюллетеньдері және жарамсыз дауыстар (мысалы, сайлау заңында көзделмегендіктен, бір партиядан артық партияға дауыс беру). Егер мұндай дауыстар есептен шығарылса, Витренко партиясы ресми дауыс берудің 3%-дан астамын алады. Алдын ала нәтижелерге пікір білдірген Оппозициялық блок жетекшісі Наталья Витренко: «ОСК нақты дауыс берушілердің жалпы санын 25 250 мың деп көрсетуге қандай негіз бар? ОСК деректері бойынша, 2% дауыс жарамсыз, ал 1,8% «барлығына қарсы» болғандықтан, бұл сандарды есептен шығару керек. Есептеу базасы 24 500 мыңнан аспауы керек, ал біздің блок үшін ОСК есептеген дауыс санының 3% осы шамада болуы тиіс». Дегенмен, Сайлау туралы заңның 1.4-бабына сәйкес «мандаттар сайлауға қатысқан сайлаушылардың кемінде үш пайызын алған партияларға (блоктарға) бөлінеді». Жақында БАҚ-та тараған хабарларға сәйкес, Украина Президенті 26 наурыздағы сайлау бюллетенін қайта санау қажеттігін ұсынды. Дауыс санауда маңызды қателер орын алса, Наталья Витренконың Оппозициялық блогы заң бойынша талап етілетін 3% шегінен асып түсуі мүмкін. 3%-дан аз дауыс алған шағын кандидаттарды қолдаған сайлаушылардың 22%-дан астамы қолданған сайлау әдісіне (партиялық тізімдер бойынша пропорционалды өкілдік, сайлау шегімен) байланысты сайланған партиялармен өкілдік етілмейді.

On 10 April the Central Election Commission (CVK) announced the final results of vote counting. Out of 45 parties, only 5 passed the required 3% electoral threshold (see the table below). Comparing the results with early polls (but not with 2005 opinion polls), it was unexpected that President Viktor Yushchenko's party "Our Ukraine" received less than 14% of the national vote, coming third after the Party of Regions, and the Yulia Tymoshenko Bloc. As per preliminary results, the Ukrainian Communist Party was soundly trounced, getting less than 4% of the vote and 21 deputies as a result, as opposed to their 20% in the 2002 elections. The People's Opposition Bloc of Natalia Vitrenko did not pass the electoral threshold collecting only 2.93% of total votes recorded, 0.07% short of the required 3% electoral threshold. According to the law the threshold is calculated based on the total number of the voted ballots, including the general non confidence votes (i. e. ballots of those who voted against all parties listed) as well as invalid votes (e. g. votes for more than one party as such option is not provided by electoral law). If such votes were excluded from the total, then Vitrenko party would have received over 3% of the formal vote. Commenting the preliminary results the leader of the Opposition Bloc, Natalia Vitrenko expressed: "Based on what grounds CVK shows the total number of actual voters as 25,250 thousands? According to CVK data, 2% of votes are invalid, and 1.8% are "against all", therefore these numbers should be excluded. The base for calculations should not be more than 24,500 thousand; and that is 3% out of the votes that CVK counted for out Bloc." Nonetheless, according to the Law on Election, Article 1.4 "The mandates are distributed to the parties (blocs) that obtained no less than three percent of votes of voters that participated in the election"

A set of parties which did not pass the electoral threshold, notably People's Opposition Bloc of Natalia Vitrenko and the Opposition Bloc "Ne Tak" have made claims of the elections being highly falsified and asked for vote recount. Recent reports in the media have indicated that Ukraine's President has also suggested that if necessary a partial recount of the 26 March ballot should be made. If significant mistakes were made in the tally of votes there is a chance for Opposition Block of Natalia Vitrenko to exceed the 3% threshold required by law. Over 22% of voters who supported minor candidates (with less than the 3%) will not be represented by the parties elected due to the electoral method used (party list proportional representation with an election threshold).

Реакциялар

Араб тіліндегі Al Jazeera ақпарат агенттігінің хабарлауынша, Аймақтар партиясы жалпы сайлаудың бұрмалаушылықтар мен нашар ұйымдастырылумен өткенін алға тартты, алғашқы шығу сауалнамалары жарияланған кезде. Бірақ, кейбір ұйымдастыру мәселелерін мойындағанмен, көптеген басқа партиялар мен батыстық байқаушылар дауыс беруді көбінесе заңды деп бағалады. Ресейдің "Известия" газеті Украинада саяси тұрақсыздық пен экономикалық жағдайдың нашарлауын күтуге болады деп болжайды. "Газета.ru" онлайн газетінің мәліметінше, Тимошенко, Ющенко және социалистер коалиция құра алады. Юлия Тимошенко жаңа премьер-министр болатынына сенімді еді. Ющенко мен Грузия президенті Саакашвили оны жеңісімен құттықтады. Ресейдің "РИА Новости" агенттігінің хабарлауынша, Тимошенко Ресей-Украина газ келісімін қайта қарауға уәде берді. "The Washington Post" газеті Ющенконың партиясы парламенттік сайлауда 16 ай бұрын президенттік сайлауда жеңілген адамның, Ресейге жақын партиясы айқын жеңіске қадам басып, қорқынышты үшінші орынға түсіп қалғанын хабарлады. Бір сауалнама бойынша, 2004 жылы "Қызғылт революция" деп аталған жаппай көше наразылықтарынан кейін Ющенкодан жеңілген Виктор Янукович басқаратын Аймақтар партиясы 33,3 пайыз дауыс жинады. Екінші сауалнамада оның партиясы 27,5 пайызды иеленді. 27 наурызда араб тіліндегі "Al Jazeera" хабарлағандай, бұрынғы премьер-министр Юлия Тимошенко парламенттік сайлауда жеңіске жетті, оның блогы екінші орынды иеленді және оған коалициялық үкімет құруға мүмкіндік берді. Виктор Януковичтің Ресейге жақын "Аймақтар" партиясы ең көп мандатты жеңіп алды, бірақ Тимошенко қайта жаңарған саяси тұлға ретінде көзге түсті, "Қызғылт революция" либералдары Ресейге жақын партияны оппозицияда ұстау үшін біріге алатынын айтты. Бұл нәтиже президент Виктор Ющенко үшін қос қорлық болды, ол 2004 жылғы желтоқсандағы көше наразылықтарынан кейін президенттік сайлауды қайта өткізіп, Януковичті жеңіп, кейіннен өзінің бұрынғы "Қызғылт революция" серігі Тимошенкомен арасы суық болды. Forbes басылымының хабарлауынша, Тимошенко өзінің "Қызғылт революция" одақтастарын олардың бұрынғы Ресейге жақын қарсыластарына қарсы біріккен фронт құруға шақырды. Дүйсенбіде басталуы тиіс болған коалициялық келіссөздер мерзімсіз кешірілді. Ресейдің "Lenta.ru" онлайн газеті Витренко партиясының белсенділері шатырлар тігіп, Украинаның Орталық сайлау комиссиясы ғимаратына бойкот жариялап бастағанын хабарлады. Украинаның "Интерфакс Украина" және "Украинская правда" онлайн газеттерінің мәліметінше, шатырлар көбінесе бос.

According to Arabic newsmedia Al Jazeera, Party of the regions had alleged that the general elections had been marred by irregularities and poor organisation as the first exit polls were published. But while acknowledging some organisational problems, most other parties and Western observers have given the vote a largely clean bill of health. Russian newspaper Izvestia predicts that Ukraine can expect more political instability and worsening economic situation. According to Russian online newspaper Gazeta. Ru, Tymoshenko, Yushchenko and the Socialists can form a coalition. Yulia Tymoshenko was sure she will become a new PM. Yushchenko and Georgian President Saakishvili already congratulated her with victory. , ,

According to Russian news agency RIA Novosti, Tymoshenko promised to reconsider the Russian Ukrainian gas deal. The Washington Post informed that Yushchenko's party was beaten into a humiliating third place in parliamentary elections as the pro Russian party of the man he defeated for the presidency 16 months ago appeared headed for a clear victory, according to exit polls. The Party of Regions, led by Viktor Yanukovych, who was defeated by Yushchenko in 2004 following massive street protests known as the Orange Revolution, secured a commanding 33.3 percent of the vote, according to one poll. A second exit poll gave his party 27.5 percent. On 27 March, Arabic Al Jazeera reported that Yulia Tymoshenko, the former PM, had scored a triumph in parliamentary elections with her own bloc coming second and placing her in a position to form a coalition government. Viktor Yanukovich's pro Russian Regions party won the most seats, but Tymoshenko emerged as a rejuvenated political figure, saying that "Orange Revolution" liberals could close ranks to keep the pro Russian party in opposition. The outcome was a double humiliation for Viktor Yushchenko, the president, who defeated Yanukovich in a presidential poll re run after December's 2004 street protests, and later fell out with Tymoshenko, his former Orange Revolution comrade. According to Forbes, Tymoshenko urged her estranged Orange Revolution allies to form a united front against their old pro Russian nemesis, who was leading in early results from a weekend parliamentary election. Proposed coalition talks, which were supposed to get under way Monday, were delayed indefinitely. Russian online newspaper Lenta. ru reported that activists of Vitrenko's party erected tents and started boycotting the premises of Ukrainian Central Election Commission in protest of alleged violations. According to Ukrainian news agency Interfax Ukraine and Ukrainian online newspaper Ukrainska Pravda the tents are mostly empty.

Үкімет құруы

2004 жылғы конституциялық түзетулерден кейін көпшілік үкіметінің бұрынғы түсінігінің орнына коалициялық үкімет ұғымы енгізілді. Коалициялық үкімет құру кешіктірілді және сайлаудан кейін саяси «келісімдер» жасала бастады. 2006 жылдың 22 маусымында Юлия Тимошенко блогы, «Біздің Украина» блогы және Украина Социалистік партиясы арасында коалициялық келісімге қол қойылды, осылайша Демократиялық күштер коалициясы құрылды. Бірақ саяси келісімдер жалғасып, жаңа үкіметті тағайындау тоқтап қалды. Кешігу салдарынан Социалистік партия коалициялық келісімнен бас тартып, 2006 жылдың 7 шілдесінде Өңірлер партиясымен және Украина Коммунистік партиясымен «Ұлттық бірлік одағы» деп аталатын жаңа коалициялық келісімге қол қойды. Бұл, 4 тамызда «Біздің Украина» блогының 30 депутатының қолдауымен Виктор Януковичтің премьер-министр болып қайта тағайындалуына әкелді, бұл ретте партиялар Ұлттық бірлік туралы Универсалда баяндалған мемлекеттік саясат қағидаттары бойынша келісімге келді. Саяси дау президент Виктор Ющенконың парламентті таратуына және мерзімінен бұрын парламент сайлауының өтуіне себеп болды.