Кіріспе

Қытайдың материктегі скаутинг және гидтік қызметінің шолуы. Тайвань, Гонконг және Макаодағы скаутинг және гидтік қызметі. 1949 жылдан бастап Қытай Халық Республикасының (ҚХР) құрылуымен Қытай материгіндегі скаутинг және гидтік қызмет тоқтатылған (немесе тыйым салынған) деп хабарланды. Оның орнына, Коммунистік партия басшылығымен Қытайдың Жас пионерлері және Коммунистік жастар лигасы Қытай материгіндегі жас және үлкен жастар үшін басым жастар ұйымдарына айналды. Алайда, Қытайдың қазіргі шекарасында бірнеше, бастапқыда бөлек скаутингтік іс-шаралар бар. 2004 жылы Хайнань провинциясында Хайнань Скаут клубы (海南童子军俱乐部) құрылды, ол эмблемалар, форма және іс-шаралар тұрғысынан скаутингтен көптеген элементтерді қабылдады. Алайда, ол әлемдік скаутингпен байланысты емес. 2004 жылы Ухань қаласында жалпыұлттық скаутингтік ұйымды құруға жасалған әрекет үкімет тарапынан тоқтатылды. 2008 жылы құрылған Қытай Халық Республикасының Скауттар қауымдастығы (中华人民共和国童军总会) 15-20 жас аралығындағы Venture Scouts-тарға (екеуіне де) және 18-25 жас аралығындағы Rover Scouts-тарға қызмет көрсетеді. "Ровер-эксплорер" сервистік қауымдастығы Қытайда топтарды ұйымдастырады.

Қытайдағы скаутинг 1950 жылға дейін

Қытай Республикасы құрылғаннан кейін, алғашқы скаут отрядын пастор Йен Чья Лин 1912 жылғы 25 ақпанда Учан қаласында ұйымдастырды және скауттық қозғалыс ел бойынша жылдам тарады. Қытай скауттарының бас бірлестігі 1934 жылы Нанкин қаласында ресми түрде құрылды және 1937 жылы Халықаралық скаут бюросының мүшесі атанды. Көптеген скауттар 1937-1945 жылдардағы Екінші Қытай-Жапон соғысына белсенді қатысты. 1941 жылы 570 000 тіркелген мүшесі болды. Жапон әскери билігі оккупацияланған аумақтарда скауттық қозғалысты үнемі қолдамады. Жергілікті жағдайлар қолайлы болған жағдайда, билік жергілікті скаутингке рұқсат берді немесе жапон үлгісіндегі скаутингті немесе Шонданды енгізді, кейде тіпті оны міндетті етті. Ал, жағдайлар қолайсыз болған және скауттық арқылы жапонға қарсы сезімдер тудыру ықтималдығы болған жағдайда, билік оны толығымен тыйым салды. 1937 жылы Екінші Қытай-Жапон соғысы басталғаннан кейін, жапон үлгісіндегі скаутинг кейде оккупацияланған Қытайдың кейбір аймақтарында енгізілді. 1938 жылғы мамыр айында Жапон армиясы мен қуыршақ қытай үкіметі қытай скауттарының үлгісімен Циньдао қытай жігіттері корпусын құрды.

Британдық және халықаралық скаутинг Шанхайда

1909 жылы құрылған және 1910 жылы тіркелген 1-ші Аждаһа әскері Қиыр Шығыстағы ең алғашқы скаут әскері болды. Ол соңынан, соның ішінде қырықтан астам елден келген ұлт өкілдерінен тұратын, ағылшын және ағылшын тілінде сөйлейтін, Шанхайдың «Халықаралық қонысында» тұратын толық уақытты тұрғындардан құралған, британдық және ағылшын тілінде сөйлейтін скауттардың өмір сүруді қамтамасыз ететін Британдық қауымдастығына айналды. Бұл қоныс 1842 жылдан бері Қытайдың келісім шарты бойынша порты болып табылды. 1909 жылы сол кездегі (британдық) «Бойс Бригадасының» бір бөлімі ретінде «Бойскауттар» әскері құрылды, ол Шанхай скаутының алғы күші болды және қаланың космополиттік, бірақ мәдени тұрғыдан батыстық халқының өкілдерінен тұрды. 1910 жылдың 6 қазанында «Бойс Бригадасы» скауттарынан жиырма бес жігіт «Шанхай бойскауттарын» құру үшін іріктелді, бұл әскер Лондондағы штаб-пәтерінен тәуелсіз, және «Бойс Бригадасынан» бөліну мақсатымен арнайы құрылды. Бұл жігіттердің арасында әртүрлі ұлт өкілдері, соның ішінде британдық азаматтар мен бірнеше түрлі дін өкілдері болды. 1911 жылдың көктемінде «Шанхай бойскауттары» «Бойс Бригадасынан» толығымен шығып, үш әскерге бөлінді: А, В және С, олардың құрамында шамамен қырық екі мүше болды және әрқайсысы үш түрлі түсті шарф тақты. Алты скаут шебері болды, бас скаут шебері – британиялық Г. Р. Уэлч. Олар Лондондағы штаб-пәтерінде тіркелмеді және көп ұзамай Шанхай қалалық кеңесінің басшылығымен тәуелсіз қауымдастыққа айналды, ол Шанхайдың «Халықаралық қонысының» басқару органы болды. 1911 жылғы Империя күніне дейін жетілген, тәуелсіз Аждаһа әскері, Қасиетті Троица соборының хор ұлдарының бір бөлігімен және «Бойс Бригадасынан» келген тәжірибелі британдық скауттармен бірікті, оларға 1911 жылдың 24 мамырында жаңа жарлық берілді, ол толығымен британдық әскер екенін растады. Бірігуге Англиядан келген уәкілетті скаут шебері Х. Р. Герцлет үлкен үлес қосты. Үштік соборының шіркеу үйі мен кешені келесі 30 жыл бойы 1-ші Шанхай Баден Пауэлл тобының бас кеңсесі болды. 1912 жылдың 12 сәуірінде Шанхайға сапары барысында екі скаут қауымдастығын тексерген генерал-лейтенант сэр Роберт Баден Пауэллдің құрметіне Британдық консулдығының алаңында бірлескен парад өтті. Әрине, қоныстағы барлық скауттар оған қатысқан болар еді. Парадқа 35 Баден Пауэлл скауты, 70 Шанхай бойскауты, 15 Баден Пауэлл қыз скауты және барлығы 11 скаут шебері қатысты, жалпы саны 131 адамды құрады. «Бойс Бригадасы» скауттары қатыспады. «Бойс Бригадасы» сол кезде Ұлыбританияда ұқсас әрекеттерге сәйкес келетін скаутингтік бағдарламадан бас тартқан сияқты көрінеді. Бұл есте қаларлық парадтан кейін тоғыз аға жігіт 1-ші Баден Пауэлл әскерінен Англияда білім алуды жалғастыру немесе аяқтау үшін кетті. Осылайша, Баден Пауэлл скауттарының 1-ші Шанхай әскері 1913 жылдың шілдесінде Бірмингемдегі «Императорлық скауттар көрмесінде» 1909 жылғы қараңғы киімдерін киіп, Шанхайдың «Аждаһа әскері» ретінде өзін көрсетті. (1-ші Баден Пауэлл 1911 жылы хаки түсіне ауысты.) 1914 жылдың сәуірінде 1-ші Баден Пауэлл әскерінде Шанхай мемлекеттік мектебінің аға мүшелері қалмады, қалған Кафедралық мектеп скауттары 1-ші Шанхай Кафедралық мектеп әскері ретінде тіркелді, осылайша 1-ші Баден Пауэлл әскеріне айналды. Олардың алғашқы скаут шебері Л. Р. Уийн болды. (Лондон штаб-пәтерінде 1914 жылдың 7 сәуірінде уәкілеттік алды.) Тамыз айында Еуропадағы Ұлы соғыс Шанхайдың скаут топтарының құрамына күтпеген әсерін тигізді. Ф. С. Миллингтон, әлемдегі ең алғашқы уәкілетті скаут шеберлерінің бірі, 1914 жылдың соңында 1-ші Баден Пауэлл скауттарын басқарды. 1915 жылдың 30 қаңтарында ол және Rev. А. Дж. Уокер екі мектептен жиырма екі жаңа жігітті, соның ішінде Шанхайдың Шанхайлық скауттар тобының бірнеше аға британдық скауттарын қабылдады. 1914 жылдың соңында бес британдық скаут Батыс майданында сигнал беру үшін қызмет етуге кетті. 1915 жылдың 24 мамырында, әскердің төртінші мерейтойына орай, Лондон штабынан жеделхат келіп, 1-ші Баден Пауэллдің жеке бөлімі ретінде барлық мемлекеттік мектеп патрульдерін қосуды бекітті. Бұл басқа ұлттардың мүшелерін де қамтиды, және Шанхай қалалық кеңесінің «соңғы заманғы» мектеп ғимаратындағы үйден шығуға тура келмеді. Олар Британдық қауымдастықтың алғашқы халықаралық мүшелері болды. Жылдың соңында кем дегенде тағы он британдық скаут, соның ішінде Миллингтон, өз елдеріне қызмет етуге кетті. 1915 жылдың 26 маусымында үш қауымдастықтың бірлескен митингісі өтті. Қытайдың скауттар қауымдастығына 200-ге жуық, Шанхайдың скауттарына - 30-ға жуық, Баден Пауэлл скауттарына 60-қа жуық адам қатысты. 1-ші Баден Пауэллдің құрамында Кафедральдық мектеп патрульдері мен жаңадан бекітілген мемлекеттік мектеп патрульдері (бұрын Шанхай скауттары) болды. 1915 жылдың тамызында Фицрой Ллойд Сэмюэл Хоремен бірге скаут-бастығы қызметін атқарады. Ллойд пен Хоре жігіттер бригадасының скаутерлері ретінде пайда болғандығы және бірнеше жылдан кейін ғана Лондон штабының уәкілдіктері болмағандығы анық. К. А. Коннор, В. Р. Хаттон және Э. Джуда да Boys' Brigade-ден шыққан және білікті...

Қытайдың басқа аймақтарындағы британдық скауттар

1930 жылы Шанхайда ғана емес, Тяньцзинде де британдық балалар скаут отряды болды.

Қытайдағы орыс скауттары 1922-1947

Большевизмнен қашқан орыс скауттары 1917 жылдан 1922 жылға дейін Владивосток арқылы шығысқа Маньчжурияға, ал оңтүстікке – Қытайдың орталық аймақтарына ақ орыс эмигранттарымен бірге жүріп, Харбин, Тяньцзинь және Шанхай сияқты қалаларда кең ауқымды орыс скауттар ұйымдары құрылды.

Қытайдың басқа аймақтарындағы американдық скауттар

1920 жылдары Қытайда, атап айтқанда Пекинде бірнеше американдық скаут отряды болды.

Соңғы өзгерістер

1997 жылы Гонконгтағы егемендік ҚХР-ға берілгеннен бері Гонконгтың скауттар қауымдастығы (SAHK) Қытайдың материктік бөлігінде алмасу бағдарламаларын белсенді ұйымдастырып келеді. 2004 жылы SAHK, Шэньчжэнь жастар федерациясы және Шэньчжэньдегі жас пионерлер жұмыс комитеті 490 Гонконг және 360 Шэньчжэнь қатысушысы бар алғашқы бірлескен лагерь ұйымдастырды. 2005 жылы SAHK Қытайдың материктік бөлігінде бес аймақтық лагерь өткізді: Синьцзян, Гансу, Цинхай, Цзилинь және Ішкі Моңғолияда. SAHK-ның Қытайдағы барлық іс-шаралары оның "Халықаралық және байланыс бөлімі" арқылы үйлестіріледі. Гонконг қыздар гидтер қауымдастығы да Қытайдың жасөспірімдер және әйелдер ұйымдарымен серіктестік орнатты. 1997 жылы Тяньцзинь муниципалитетінде мүсіркелікке зәру балаларға бағытталған алғашқы жергілікті скаут ұйымы құрылды. 2004 жылдың қаңтарында ол 40 жергілікті топпен және екі жынысты 4000-нан астам мүшесімен әрекет етіп тұрды, бірақ оның қазіргі нақты жағдайы белгісіз. 2004 жылдың ортасында Уханьда жалпыұлттық скаут ұйымын құруға жасалған әрекет үкімет тарапынан тоқтатылды, бірақ бұл тақырыпқа қызығушылардың белсенді қауымдастығы сақталды, алайда ұйым қайта құрылмады. Сонымен қатар 2004 жылдың ортасында Хайнань провинциясында Хайнань скаут клубы құрылды. Ол эмблемасы, идеалдары, формасы және іс-шаралары тұрғысынан халықаралық скаутингтен көптеген элементтерді алды және құрылғаннан бері жиі ашық лагерьлер ұйымдастырды. Бұл ұйым халықаралық скаут қозғалысына қатысты емес. 2006 жылдың желтоқсанында Шанхайда құрылған Шанхай скаут клубы 2007 және 2008 жылғы JOTI-ге қатысты. Ол да эмблемасы, идеалдары, формасы және іс-шаралары тұрғысынан халықаралық скаутингтен көптеген элементтерді алды. Бұл топ 2007 жылдың желтоқсанында Австрияның скаут журналы Telescout News-та радио скаут тобы ретінде еске алынды. Шанхай скаут клубы жаңадан құрылған Қытай Халық Республикасының скауттар қауымдастығына (中华人民共和国童军总会) қосылды және Шанхай скауты ретінде тіркелді. Бұл скауттар қауымдастығының басқа да бөлімшелері: Ровер Альфа Фуцзянь тобы, Гуандун Ровері, Ровер "А" Цзянсу тобы. Осы оқиғаларға арналған естелік заттар да шығарылды. Қытай Халық Республикасының скауттар қауымдастығымен тығыз байланыста Team Delta Rovers (中国三角洲成人童军队) тобы жұмыс істейді.

Қытайдағы халықаралық скаутингтік бөлімшелер

Сонымен қатар, британдық скауттардың Скаут қауымдастығының бөлімшелері Нанкин сияқты әртүрлі қалаларда бар. 2011 жылы Нанкинде бір бобёр тобы болды. Шанхайда британдық шетелдегі нұсқаушылармен қызмет көрсететін Ұлыбританияның Girlguiding ұйымының екі бөлімшесі бар. Қытай Халық Республикасындағы АҚШ-тың шетелдегі скауттары Нью-Йорктегі USAGSO штаб-пәтері арқылы қызмет көрсетеді, Пекин, Гуанчжоу, Куньмин, Нанкин, Шанхай, Шеку, Тяньцзинь және Чжухай қалаларында топтары бар. Сонымен қатар, Пекин мен Шанхайда американдық кішкентай скауттар тобы мен жас скауттар тобы, ал Уси мен Тяньцзинде американдық кішкентай скауттар тобы және Далиде американдық жас скауттар тобы бар.

Қытай скауттарының идеалдары

Қытай тіліндегі скауттық ұраны 准备, "Дайын бол" деп аударылады (айтылуы диалектіге қарай өзгеруі мүмкін). Ұйғыр тіліндегі скауттық ұран – "Тайяр Бол", "Дайын бол" деп аударылады.