Кіріспе

Леова ауданы – Молдованың орталық бөлігінде орналасқан, Румыниямен шектесетін аудан (район), әкімшілік орталығы Леова қаласы. 2014 жылғы мәлімет бойынша, халқы 44 702 адамды құрады.

Тарих

Ауданның ең көне құжатта белгіленген елді мекендері – Тигечи, Точиле Рăдукани және Леова; олар алғаш рет 1436-1489 жылдар аралығында тіркелген. 16-17 ғасырларда Бессарабияда сауда және ауыл шаруашылығы дамыды, халық саны күрт өсті. Осы кезеңде Тиргул Сăрата (қазіргі Леова) қарқынды дамыды. 1806-1812 жылдар аралығындағы Ресей-Түрік соғысынан кейін аймақ Ресей империясының құрамына қосылды және 1812-1917 жылдар аралығында Бессарабия генерал-губернаторлығының бөлігі болды, осы кезеңде жергілікті халықтың мәдениетіне ресейлік ықпал күшті болды. 1918 жылы Ресей революциясы мен Ресей империясының ыдырауынан кейін Бессарабия Румыниямен бірікті. 1918 жылдан 1940 жылға дейін және 1941 жылдан 1944 жылға дейін аудан Румыния Корольдігінің Лапушна уезінің құрамында болды. 1940 жылы Молотов-Риббентроп пактісінен кейін Бессарабия Кеңес Одағы тарапынан оккупацияланды. Екінші дүниежүзілік соғыстың аяқталуына қарай аудан Молдаван КСР-інің құрамына кірді. 1991 жылы Молдованың тәуелсіздігі жарияланғаннан кейін Лапушна уезінің (1991-2003) құрамына енді, ал 2003 жылы Молдованың әкімшілік бірлігіне айналды.

География

Леова ауданы Молдова Республикасының оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Оның көршілері: солтүстікте Хинчешти ауданы, шығыста Гагаузия және Чимишлия ауданы, оңтүстікте Кантемир ауданы, ал батысында Румыниямен мемлекеттік шекара Прут өзені арқылы өтеді. Жер бедері көбінесе жазық, бірақ ауданның солтүстік бөлігінде (Орталық Молдавия үстіртінің оңтүстік шетінде) биіктіктер жоғарылайды, оңтүстікте (Тайечи үстіртінің солтүстік бөлігінде) және Прут өзенінің жазықтарында да биіктіктер кездеседі. Эрозия процестері орташа қарқынмен жүзеге асырылады.

Климат

Жылдық орташа температурасы шілде айындағы орташа температурасы және қаңтар айындағы орташа температурасы бар, континенттік климат. Жылдық жауын-шашын мөлшері 450–550 мм, ал желдің орташа жылдамдығы 3–6 м/с құрайды.

Фауна

Еуропалық фаунаның ерекшеліктері, түлкі, кірпі, елік, жабайы шошқа, жолақ, жабайы мысық, құда және тағы да басқа сүтқоректілердің болуымен сипатталады. Құстардың ішінде: кескілең, қарға, бүркіт, сүйрік, лақылдақ және басқалары кездеседі.

Флора

Ормандар ауданның 13,0%-ын құрайды; оларды емен, күл, мүйіз, липа, жапырақ, жаңғақ және басқа да ағаш түрлері толықтырады. Өсімдіктерге мыналар жатады: бетеге, қызылқұрыш, дала шөпшешігі, қысылған, және тағы да басқалары.

Өзендер

Басты өзен – Прут өзені, ол батыс ауданы арқылы Румынияға қарай ағып өтеді. Ауданды кесіп өтетін оның маңызды саласы – Сарата өзені. Көбінесе көлдер жасанды түрде жасалған.

Демография

2012 жылдың 1 қаңтарына қарай ауданның халқы 53 600 адамды құрады, оның ішінде 29,1% қалалық, ал 70,9% ауылдық тұрғындар. Туу көрсеткіші (2010): 672 (1000 адамға шаққанда 12,5) Өлім көрсеткіші (2010): 667 (1000 адамға шаққанда 12,4) Табиғи өсім (2010): 5 (1000 адамға шаққанда 0,1)

Этностық топтар

Этникалық топ Молдовалықтардың жалпы санының %-ы * 84,8 болгарлар 6,8 румындар * 3,7 украиндер 1,9 орыстар 1,6 гагауздар 0,7 цығандар 0,3 басқалар 0,2 жарияланбаған 0,19 Ескерту: * Молдовалықтар мен румындардың этникалық идентификациясына қатысты пікір қақтығыстары әлі де жалғасуда.

Дін

Христиандар 97,9%
Православ христиандар 97,0%
Протестанттар 0,9%
Жеті күннің адвентистері 0,6%
Евангелистер 0,2%
Баптистер 0,1%
Басқалары 1,4%
Дінге сенбеушілер 0,5%
Атеистер 0,2%

Экономика

Аудан бойынша барлығы 11 859 тіркелген кәсіпорын бар. Ауыл шаруашылығы жерлерінің үлесі жалпы жер ауданының 57 071 га (73,6%) құрайды. Егістік жерлер ауыл шаруашылығы жерлерінің 37 925 га (48,9%) жабады, оның ішінде 1229 га жеміс бақтары (1,6%), 4718 га жүзімдіктер (6,1%), 11 617 га жайылым (15,0%) және 1582 га (2,0%) шамасында.

Саясат

Леова ауданындағы сайлаушылар дәстүрлі түрде оңшыл-орталық партияларды, әсіресе АЭИ-ді қолдайды. Соңғы үш сайлауда ПКРМ үздіксіз төмендеп келеді. Соңғы үш сайлауда АЭИ-нің көрсеткіші 57,2%-ға өсті.

+ Парламент сайлауларының нәтижелері
Жыл АЭИ PCRM
2010 53,23% 12 151 35,79% 8 171
Шілде 2009 53,42% 11 814 41,23% 9 120
Сәуір 2009 34,90% 7 715 48,20% 10 654

Мәдениет

Аудандық жұмыстарда: екі мұражай, көркем туындылар 55, 14 музыкалық топ, «үлгілі топ» атағы бар, 37 халық кітапханасы.

Денсаулық

Аудандық жұмыстарда: аурухана, 190 төсектік жалпы қор, 1 отбасылық дәрігер орталығы, оның құрамында 16 отбасылық дәрігер кабинеті, 7 денсаулық сақтау орталығы және 11 денсаулық пункті бар.

Туризм

Румынияның Васлуй округінің кеңесі, Молдованың Леова және Хынчешти аудандарының округтік кеңестері және Еуропалық Одақ (Phare бағдарламасы арқылы) осы аймақтарда туризмді дамытуға бағытталған бағдарлама құрды. Васлуй-Хынчешти-Леова туристік бағдарламасының негізгі туристік тартымдары, басқалармен қатар, Хынчештидегі ортағасырлық және жаңа заманғы шіркеулер мен монастырлар, Манук Бей аңшылық сарайы және Манук Мирзаян сарайы (Бухаресттегі Манук қонақ үйіне ұқсас), сондай-ақ аймақтың табиғи байлықтары болып табылады. Траянның қабырғасы, ол Филипени ауылынан басталып, Троица арқылы және Цимишлияға қарай жолмен өтеді. Бұл ескерткіш Траянның Дакия соғыстары кезінде салынған. Ковурлуидегі ағаш шіркеу. Бұл шіркеу ағаштан салынған, 1805 жылы салынды, 1959 жылы жабылып, 1989 жылы қайта ашылды. Табиғат ескерткіші – ескі ағаш. Ескі емен ағаштары Леова қаласында, Горги көшесі, 8-үй, Леова округінің жер иесінің жерінде орналасқан. Ағаштың жасы 214 жыл. Әулие Воеводаларға, Михаил және Гавриилге арналған шіркеу, Бороганы ауылы. Ескі шіркеу 1811 жылы ағаштан салынған.