Кіріспе

Христиан шіркеулеріндегі нормалар

Христиан діні тараған түрлі ұлттар мен мәдени топтар арасында шіркеу әдептері әртүрлі болады. Батыс мәдениетінде, көптеген әлеуметтік жағдайлардағыдай, шіркеу әдептері соңғы жарты ғасырдың ішінде немесе одан да көп уақыттан бері көп өзгерді, бұрынғыдай қатаң болмайды. Шіркеу әдептері басқа әлеуметтік өзгерістерді шағылыстыруы мүмкін, мысалы, көшбасшыларды есімдерімен атау, бейресми киім кию сияқты.

Киім

Солтүстік Америкада, Океанияда және Еуропада шамамен 1970 жылдардың ортасына дейін ғибадат етушілер шіркеу қызметтеріне ең жақсы киімдерін киеді деп күтілді (көбінесе «жексенбілік киім» деп аталады). Бұл дәстүр әлі де сақталуда – көптеген негізгі шіркеулерде бұл үрдіс төмендегенімен, дәстүрлі латын миссасы католик шіркеулерінде, Оңтүстік баптистерде, Иса Массихтің соңғы күндердегі қасиеттілерінде және АҚШ-тағы Ехоба куәгерлерінде, сондай-ақ көптеген афроамерикандық евангелистік шіркеулерде ол әлі де кездеседі. Киім талаптарын жеңілдетуді жақтаушылар қауым мүшелері Құдайға өздерінің нағыз күйінде келуі керек екенін, ал Құдаймен рухани байланыс үшін ешқандай арнайы киімнің қажеті жоқ деп есептейді. Ал формальды киімді жақтаушылар Құдаймен рухани байланысқа түсу үшін арнайы киімнің қажеті болмаса да, шіркеу қызметі – құлшылық ету рәсімі екенін, сондықтан құрмет көрсету мақсатында ең жақсы киім киюдің жөн екенін айтады. Соңғы онжылдықтарда кейбір шіркеулер көбірек бейресми киім талаптарын қолдануға бастады. Киім талаптары жеңілдетілген жағдайларда да, қарапайым және ұстамды киім кию әдетте дұрыс деп саналады. Бұл саясатты алғаш қабылдағандардың бірі – Кальварий капелласымен байланысты шіркеулер болды. Көптеген дін қызметкерлері, әсіресе 20-шы ғасырда құрылған конфессиялар мен діни топтардағылар, дәстүрлі киімдер мен облаченияны (vestments) тастап, бизнес-кэжуал стилін таңдады. Бұл өзгеріс дінбасылар мен қарапайым жамағат арасындағы қабылданатын қашықтықты қысқарту мақсатында жасалды. Кейбіреулері тіпті джинсы сияқты күнделікті киімдерді жамағатпен бірге киеді. Әйелдер үшін танымал нұсқа – шіркеу костюмі. Кішігірім топ болғанымен, христиан-натуралистер бұл қағиданы одан да әрі алып, ешқандай киім кимейді, оны «Құдайдың жоспары» деп санайды.

Католик әдет-ғұрыптары

Римнің ірі шіркеулерінде құрметті атмосфераны сақтау үшін киім талаптары ұсынылады, бірақ консервативті киім кимегендерге де шіркеуге кіруге рұқсат етіледі. Папамен кездесу кезінде немесе Папалық рәсімдерге қатысуда бизнес-костюм немесе ұлттық киім кию артықшылыққа ие. Еркек дипломаттар ресми шараларда бас киімсіз ақ галстук пен фракті кие алады. Дегенмен, қара галстук кию қалыпты емес. Католик патшайымдары ақ мантильямен ақ көйлек киеді, көбінесе пил сүйегінен жасалған тарақпен бекітіледі. Күнделікті жағдайда, басқа әйелдер қара мантильямен қара көйлек кие алады. Кейде, жаңа үйленген жұбайлар Папаға таныстырылғанда, келіншегі өз тойлық көйлегін кие алады.

Алкоголь

Көптеген жағдайда, шіркеу аумағында алкоголь ішу (қасиетті дәм беру рәсімінен басқа) дұрыс емес деп есептеледі, ал шіркеу қызметіне мас күйінде келу әдетте сыйсыздық саналады. Методистер, Әйгілі Исаның кіндігінен туғандар, Жетінші күндік адвентистер және басқа да діни ағымдар алкогольді тіпті қабылдамайды.