Кіріспе

Молдовадағы аудан

Sîngerei – Молдованың солтүстігіндегі аудан (район), әкімшілік орталығы – Sîngerei қаласы. Басқа ірі қаласы – Biruința. 2011 жылдың 1 қаңтарына қарай халық саны 93 400 адамды құрады. 1944-1991 жылдар аралығында Sîngerei ауданы Лазовский ауданы деп аталған.

Тарих

Ең ертерек құжатталған елді мекендер – Коскодени, Драганести, Таура Веке, олар 1508–1536 жылдары алғаш рет тіркелген. Аудандық әкімшілік орталығы Сынгерейдің алғашқы құжаттамасы 1586 жылғы 17 мамырда жасалған. Келесі ғасырларда сауда мен мәдениет дамып, халық санының айтарлықтай өсуі байқалды. 1812 жылы Бухарест шарты бойынша Бассарабия Ресей империясы тарапынан бір ғасырға (1812–1917 жж.) оккупацияланды. 1917 жылы Ресей империясы құлағаннан кейін 1918 жылы Бассарабия ана мекені Румыниямен бірігуге шешім қабылдады, осылайша аймақ қазіргі Балти округінің (1918–1944 жж.) құрамына кірді. 1940 жылы Молотов-Риббентроп келісімінен кейін Бассарабия тағы да оккупацияланды, бұл жолы КСРО тарапынан. 1940 жылғы 11 қарашада Молдавия КСР Жоғарғы Кеңесінің шешімімен Лазовский ауданы (Сынгерей) деп аталған аумақтық-әкімшілік бірлік құрылды, бұл Приут және Днестр арасындағы аймаққа орыс әскерлері кіргеннен кейін бірнеше ай өткен соң болды. Бастапқыда қазіргі елді мекендердің бір бөлігі ғана кірді, ал қалғаны Чишкарени ауданына қарасты, кейіннен ол Сынгерей ауданымен біріктірілді. 1991 жылы Молдованың тәуелсіздігі жарияланғаннан кейін Балти округінің (1991–2003 жж.) құрамына кірді, ал 2003 жылы Молдованың әкімшілік бірлігіне айналды.

География

Сингерей ауданы Молдованың солтүстігінде орналасқан. Солтүстікте Дрокия ауданы, шығысында Флорешти ауданы, оңтүстік-батыста Унгени ауданы, оңтүстігінде Теленешти ауданы, батысында Фэлешти ауданы және солтүстік-батысында Балты муниципалитетімен шектеседі. Географиялық тұрғыдан алғанда, Балты даласында орналасқан және төбелі жазық болып табылады. Эрозия процесінің қарқындылығы төмен. Ауданның ең жоғары нүктесі 190–240 метр аралығында.

Климат

Ауданның климаты қоңыржай континенттік, жазда температурасы (21,0–21,5 °C) және қыста (−4,5–5,0 °C) болады. Жылдық жауын-шашын мөлшері 450–550 мм. Желдің орташа жылдамдығы 3–5 м/с.

Фауна

Негізінен далалық фаунаны мыналар құрайды: қоян, кірпі, түлкі, бұғы, жабайы шошқа, ит-мышық, бажеркен, қасқыр және қызыл бұғы. Құстардан: сарыбас, аққу, бөдене, тұңғыш, дала бүркіті, қарға, бұлбұл және басқалары.

Флора

Ауданның 10,9% орманды құрайды және онда емен, шаған, қайың, жаңғақ, акация және басқа да ағаштар өседі. Өсімдіктердің ішінде: бетеге, қоңырау гүлі, қызылқос, тамыржеміс, шалфей және тағы да басқалары бар.

Өзендер

Аудан Нистру өзенінің алабында орналасқан, Ниструдің ең ірі саласы – Реут өзенін (286 км) кесіп өтеді, оның салалары: Солонец, Чиулкул де Мийлок, Куболта (102 км). Көптеген көлдер табиғи пайдаға келген, бірақ балыққа толы.

Демография

2012 жылдың 1 қаңтарында аудан халқы 93 200 адамды құрады, оның 20,1%-ы қалалық, ал 79,9%-ы ауылдық тұрғындар. Туу көрсеткіші (2010): 1134 (1000 адамға 12,1) Өлім көрсеткіші (2010): 1124 (1000 адамға 12,0) Табиғи өсім (2010): 10 (1000 адамға 0,1)

Этностық топтар

Этникалық топ Молдовалықтардың жалпы санының %-ы * 86,3 украиндықтар 7,3 румындықтар * 2,9 орыстар 3,1 гагауздар 0,1 басқалар 0,2 жарияланбаған 0,98 Ескерту: * Молдовалықтар мен румындықтардың этникалық идентификациясына қатысты пікір қақтығыстары жалғасуда.

Дін

Христиандар – 98,5%
Православ христиандар – 90,8%
Протестанттар – 7,4%
Баптистер – 3,4%
Евангелистер – 1,3%
Жетінші күн адвентистері – 1,3%
Пятидесятниктер – 0,8%
Евангелистер – 0,6%
Католиктер – 0,3%
Басқалары – 1,3%
Дінсіздер – 0,2%

Экономика

Аудан бойынша барлығы 6525 компания тіркелген. Ауыл шаруашылығы жерлерінің үлесі 54 981 га (53,2%) жалпы жер аумағын құрайды. Егістік жерлер 49 757 га (48,2%) жалпы ауыл шаруашылығы жерлерінің үлесін алып жатыр, жеміс-жидек бақтары 2901 га (2,8%), жүзімдіктер 1249 га (1,2%), жайылымдар 19 020 га (18,4%), басқалары 2658 га (2,6%) құрайды. Ауыл шаруашылығы экономиканың басты саласы болып табылады: астық дақылдары (бидай, арпа, сұлы), көкөністер, темекі, күнбағыс, қант қызылшасы және жеміс бақшаларында алма, слива, алмұрт, вишня сияқты өсімдіктер өсіріледі.

Білім

Сингерей ауданында 53 білім беру мекемесі жұмыс істейді, оның ішінде: 10 мектеп, 1 орта мектеп, 33 гимназия, 6 бастауыш мектеп, 1 арнайы мектеп, 2 көп салалы кәсіптік-техникалық училище.

Саясат

Сингерей ауданы – орталық оңшыл партиялардың үлесі бар аудан. Мұнда ӘЕИ көбінесе жағымды нәтижелерге жетеді, ал ПКРМ үнемі құлдырап келеді. 2001–2009 жылдары ауданның көп бөлігі коммунистердің бастығылығында болды (50% астам). Соңғы үш сайлауда ӘЕИ-нің көрсеткіші 101,9% өсті.

+ Парламент сайлауының нәтижелері

Жыл | ӘЕИ | ПКРМ
------- | -------- | --------
2010 | 55.30% (21,279) | 38.31% (14,744)
2009 шілде | 52.60% (19,159) | 43.43% (15,598)
2009 сәуір | 29.39% (10,539) | 54.77% (19,640)

Мәдениет

Сингерей ауданындағы жұмыс: 180 көркемдік ұжым, 21 музыкалық топ – үлгілі топ атағына ие, 48 қоғамдық кітапхана, 48 мәдениет үйі.