Кіріспе
Ирандағы жастар ұйымы
Иран скауттары ұйымы (Персия: سازمان پیشاهنگی ایران, Sazman e Pishahengi ye Iran) 1925 жылы Реза Шах Пахлави билігі тұсында құрылған. Қазіргі уақытта Иран – скаутинг бар (жаңа ғана басталып келе жатқан немесе кең таралған) бірақ Скауттық қозғалыстың Дүниежүзілік ұйымының мүшесі болып табылатын Ұлттық скауттық ұйымы жоқ 29 елдің бірі.
Тарих
Ирандағы скаутинг еріктілер тарапынан құрылған және 1925 жылы сэр Мирза Ахмад Аминзаде бастамасымен құрылған. 1928 жылы ол Білім министрлігінің бөлімшесі ретінде ресми дамыды, бірақ бұл халықтан қолдаудың жетіспеуіне әкелді. Сол жылы ол алғаш рет Бүкіләлемдік скауттар қозғалысы ұйымының мүшесі ретінде мойындалды. Қиындықтарға қарамастан, Аминзаде жұмысын жалғастырды, одан кейін Сейед Реза Ахави осы іске кірісті. Алғашқы 15 күндік жетекшілік курстары 1935 жылдың мамырында Бахонардағы Манзариях лагерінде өтті. Оған Тегераннан және басқа қалалардан келген қырық лидер қатысты. Сол жазда скауттар заңдары мен серттері жасалды. Бірте-бірте скаутинг ел бойынша кеңейді, бірақ 1941 жылдың тамызында Ұлыбритания мен КСРО Иранға басып кірген кезде тоқтатылды, Реза Шах тұтқындалды және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жер аударылды. 1943 жылы үкімет қайтадан скауттар қозғалысына қызығушылық танытты. Мәдениет министрлігі скаутингті тікелей бақылауға алды, жаңа жоспарлармен жұмыс істеді. 1943 жылдың қазан айында американдық сарапшы Мистер Гибсон Иранға скаутингті және дене шынықтыру ұйымын басқаруға шақырылды. Дегенмен, келесі он бір жыл ішінде бір-екі шағын топ ғана жұмыс істеді. Кейінірек Иран скаутының көрнекті өкілдері Ыбырай Садри, Жалил Кетаби және басқалар осы қиын кезеңде белсенділік танытты, олардың қызығушылығы мен күш-жігері скаутингтің 1952 жылдың 3 желтоқсанында толыққанды қайта жандануына көмектесті. 1953 жылы АҚШ-тағы университеттен психология және дене шынықтыру мамандығы бойынша бітірген Хосейн Банай Иран скаут ұйымының (سازمان پیش آهنگی ایران) комиссары болды. Д. Банай жаңа қозғалысты зор құлшыныспен бастады және жаңарған ұйым үшін скаут лидерлерін даярлаудың алғашқы курсын өткізді. Иран скаут ұйымы көптеген әлеуметтік проблемалар мен кедергілерге тап болды, бірақ доктор Банайдың күш-жігерінің арқасында Иран скаут ұйымы бірнеше жетістіктерге қол жеткізді. Иран 1955 жылы Бүкіләлемдік скауттар қозғалысы ұйымының Дүниежүзілік бюросына екінші рет мүше болды. Иранның алғашқы Ұлттық джамбореі 1956 жылы өтті және 1956 жылдың 5 тамызында шығарылған 2 пошта маркасымен танылды. 1950 жылдардың соңында 15000-нан астам жігіт Иран скаутына қосылды. Иран Мәжілісі 1958 жылы Иран скаутын тәуелсіз ұлттық қауымдастық ретінде мойындау туралы акт қабылдады. 1958 жылы Иран скауты үшін өте маңызды жыл болды, келесі ұлттық джамборе өтті, оған 4000 скаут, сондай-ақ Пәкістан, Түркия, Ирак, Иордания, Англия, Жапония, Германия және Иранда тұратын американдықтар қатысты. Скауттар сондай-ақ Тегеранның сыртындағы Альборз тауларының етегінде Манзарияхтағы ұлттық скауттар лагерінде ақша жинау үшін шағын құс фермасын, сондай-ақ гүл өсіру үшін егістіктер мен жылыжайларды құрды. Халықаралық комитеттің 1958 жылғы тамыздағы Афинадағы кездесуінде Манзариях (мағынасы "жақсы көрініс") Швейцариядағы Кандерстег сияқты халықаралық скауттарды оқыту орталығы ретінде таңдалды, және әлемнің түкпір-түкпірінен лагерь басшыларының орынбасарлары оқу курстарын өткізуге шақырылды. 1950 жылдары скаутты ауылдық, аграрлық аудандарға енгізуге баса назар аударылды, ал 1961 жылы Ирандағы скауттардың жалпы саны 21 829 адамды құрады. Үшінші Ұлттық джамборе 1960 жылы өтті және ол 1960 жылдың 18 шілдесінде шығарылған 2 пошта маркасымен танылды. 1962 жылы Манзарияхтағы Бахонар лагерінде алғашқы скаут конгресі өтті, оған барлық қалалардың өкілдері қатысты. 1963 жылы жыл сайынғы Скауттардың жоғары кеңесімен қатар Тегеранда екінші Бүкілұлттық скаут конгресі өтті, оған барлық қалалардың мәдени атқарушы директорлары қатысты. 1965 жылы Таяу Шығыс Ровер муты Иранда өтті және 1965 жылдың 23 шілдесінде шығарылған пошта маркасымен танылды. 1965 жылы доктор Банайға Бүкіләлемдік скауттар қозғалысы ұйымының ең жоғары наградасы – "Бронзалық қасқыр" медалі табысталды. 1966 жылы Манзариях халықаралық скауттарды оқыту орталығы ретінде мойындалды, доктор Банай Дүниежүзілік скаут комитетінің 12 мүшесінің бірі болды, ал Әли Хашеми мырза скауттарды қолдау қауымдастығын құрды. Иран скаутының қайта жандануының он бесінші жылдығы 1967 жылдың 3 желтоқсанында "Ынтымақтастық аптасы" және пошта маркасымен атап өтілді. 1973 жылы жаңа ұлттық штаб-пәтер аяқталды. 1970 жылдары Иран скауттары Қызыл Арыстан және Күн қоғамына қан жинау және алғашқы медициналық көмек көрсету жұмыстарында көмектесті, 1976 жылы Азия-Тынық мұхиты аймақтық конференциясын өткізді (пошта маркасымен танылды) және сауаттылықты арттыру үшін кітаптар жинады. Сол кезеңде барлық ірі қалаларда кездесулер, оқу орталықтары, жатақханалар және жергілікті штаб-пәтерлер ретінде пайдаланылатын скаут үйлері болды, ал 1975 жылы 262 702 скаут тіркелді. 1977 жылы Иран екінші Азия-Тынық мұхиты джамбореін қабылдады, бұл оқиға 1977 жылдың 5 тамызында шығарылған пошта маркасымен танылды. Сол кезде Иран скаут ұйымы әлемдегі ең күшті скаут ұйымдарының бірі болды. Иран шөлді аймақтардағы басқа скауттар қауымдастықтары үшін үлгі болды, Ыбырай Садридің "Тас белгішесі" атты еңбегі, орман аз аймақтарда өмір сүретін скауттар үшін скауттық шеберлікті сипаттады. Сол кезеңдегі Иран скаутының формасы қақы жасыл жейде мен шалбардан тұрды: жазға арналған қысқа, қысқа арналған ұзын. Иран скаут ұйымының сол кездегі көрегендігі үміт сыйлады, өйткені бұл ұйым Иранға мәртебе әкелді. Иранда бір, біртұтас, дінаралық және бірлескен (бірақ әйелдер мен еркектер бөлек) скауттар мен гидтер қозғалысы болды. Гидтер ұйымы Бүкіләлемдік қыз-скауттар және қыз-гидтер қауымдастығының (WAGGGS) 23-ші дүниежүзілік конференциясын қабылдады, бұл оқиға 1978 жылдың 2 қыркүйегінде шығарылған пошта маркасымен танылды. Бұл ұйымдар көп жылдар бойы дамыды және әртүрлі провинцияларда 20 скауттар лагерін қамтыды, 1979 жылы Мұхаммед Реза Шах Пахлави билігі құлағанға дейін. Ислам революциясына дейін Тегеран мен Исфаханда Америкалық скауттар тобы болды, олар Америка скауттарының әлем бойынша бөлімшелерін қолдайтын тікелей қызмет бөлімінің Дамаванд ауданында қызмет етті.
15-ші Дүниежүзілік джамборе
15-ші Дүниежүзілік джамборе 1979 жылдың шілдесінде Нишапур қаласында, Ауғанстан және Түрікменстан шекараларына жақын орналасқан 10 шаршы километрлік Омар Хаям скаут паркінде өткізу жоспарланған еді. Оған дайындық ретінде 1977 жылдың жазында сол жерде Екінші Азия-Тынық мұхиты джамбореі өткізілді. Бірақ, Ислам революциясының тұрақсыздық тудырған оқиғалары салдарынан 1978 жылдың соңында 15-ші Дүниежүзілік джамборе күштен тоқтатылды. Оның орнына Дүниежүзілік ұйым Австралия, Канада, Швеция, Швейцария және АҚШ-та бірнеше халықаралық "Дүниежүзілік джамборе жылы" лагерьлерін ұйымдастыру арқылы "Дүниежүзілік джамборе жылы" деп жариялады.
Қиындықтар мен қайта тууы
1970 жылдан бері Иран скауты қиындықтарға тап болып, WOSM мүшелігінен айырылды. 1980 жылдары үкімет скауттық қызметіне шектеулер қойды, ал Иранның қатысқан соғыстары көптеген скаут жастағы ұлдар мен ересек басшыларды әскери қызметке жұмылдырды. 1979 жылдың 15 наурызында, Иран Ислам Республикасы құрылғанға дейін екі апта бұрын, Құм қаласындағы Фейзие мектебінде екі мың скаут пен басшы жиналды. Олардың алдындағы сөйлесінде рухани көшбасшы аятолла Хомейни: «Сіздер, қадірлі жастар, ынтаңызды сақтауларыңыз керек. Қозғалысыңызды қорғауларыңыз керек» деді. Алайда, оның нақты және айқын бұйрығы ескерілмеді, 1987 жылы Мәжіліс бір-екі қарсы дауыспен Иран скаут ұйымын таратып жіберді. 1999 жылдың 26-30 шілдесінде Оңтүстік Африканың Дурбан қаласында өткен 35-ші Дүниежүзілік скауттар конференциясы ұлттық скаут ұйымы жойылғандықтан Иранды мүшеліктен шығаруға дауыс берді. Соңында, скауттық қызметін қайта жаңғыртуға мүдделі болған және Хомейнидің сөйлесінде болған бұрынғы скаут Мохсен Занжани Иранда ұйымды қайта құруға шешім қабылдады. Қазір ол Ирандағы скауттық қызметінің директоры. 1925 жылы Тегеранда туған Занжани балалық және жасөспірім шағын үлкен скауттармен бірге өткізіп, олардан көптеген скауттық дағдыларды үйренді. Оның ынтасының арқасында ол отряд жетекшісі және скаут басшысы болды, революция алдында әуе скаутының оқытушысы және директоры қызметін атқарды. 2003 жылы Иран скаут ұйымы жастарды дамыту, әлеуметтік дағдыларды жетілдіру және жастарды физикалық, психикалық, әлеуметтік және рухани тұрғыдан даярлау салаларында қайта іске қосылды. Бұл қызметтердің барлығы үкіметтік емес, ал Занжани барлық іс-шараларға жауапты. Иран скаут ұйымының Конституциясында: «Иран скаут ұйымының барлық қызметі ерікті, білім беру, саяси емес және коммерциялық емес, жастарға бағытталған, олардың нәсілі мен сеніміне қарамастан кемсітушілік жоқ. Мүшелер Иран скаут ұйымының директорының мақсаттары мен әдістеріне, сондай-ақ Иран Ислам Республикасының заңдарына бағынуға тиіс» делінген. Қазіргі Иран скаут формасы ислам шариятына сәйкес, ұзын жеңді көйлектер мен толық ұзындықтағы шалбарлардан тұруы мүмкін.
Идеалдар мен бағдарлама
Бала скауттардың ұраны – "Көшеш кон!", парсы тілінде ("Ең жақсысын жаса" дегенге тең). Бала скауттар Ширбахчех деп аталған, парсы тілінде "Арыстанның балалары" деген мағынаны білдіреді, бірақ батыл балалар деген ұғымды береді. Скауттардың ұраны – Aamaadeh Baash, (آماده باش), парсы тілінен аударғанда "Дайын бол!". Персия тілінде скауттарды Пишаханги Пешаран деп, ал аға скауттарды Саларан деп атайды. Табиғаттағы мінез ережесі: "Ирандық ретінде, мен табиғатта таза болуға, отқа сақтықпен қарауға, қоршаған ортаға құрметпен қарауға және табиғатты қорғауға барынша тырысамын".
Эмблемалар
ISO эмблемасы, әлемдегі көптеген басқа эмблемалардан өзгеше, сол кездегі елдің саяси және әлеуметтік жағдайын көрнекілеу үшін әр он жыл сайын өзгеріп тұрады. Соның салдарынан, уақыт өте келе қолданылған эмблемалар монархиялық биліктен ислами билікке өтуді көрсетіп тұр.