Кіріспе

Амброзиус Кристоферсен Стуб (1705 жылдың мамыры – 1758 жылдың 15 шілдесі) – даниялық ақын.

Өмір

Стуб Фюн аралындағы Гумерупта дүниеге келген, бірақ оның нақты туған күні белгісіз. Ол 1705 жылдың 17 мамырында Оденседегі Вернингеде крещениеден өтті. Ол тігіншінің ұлы болғандықтан, әкесіне жұмысқа алған ақсүйектердің жомарттығы арқасында Оденсе латын мектебінде (Odense Katedralskole) оқуға мүмкіндік алды. 1725 жылдан бастап Копенгаген университетінде теологияны оқыды. Копенгагенде Италия мен Германиядан келген гастрольдік опералық труппалардың келуімен оның опера мен музыкаға деген қызығушылығы артып дамыды. Көріну үшін ол бірнеше ақсүйек отбасыларға ақын және хатшы болып жұмыс істеді. Шамамен 10 жыл оқығаннан кейін 1734 жылы дипломсыз университетті тастап, үйіне оралды. Сол жерде ол 1735 жылы үйленген пастордың қызы Метте Катрин Шусбоемен (1716-1747) танысты. Жұбайлар Метте мұраға алған шаруашылықта тұрды, бірақ оны тиімді басқара алмады. Оның салдарынан шаруашылықтың құны тез төмендеп, Stubs-тің тұрмыс жағдайы нашарлады. Төрт баланың тек екеуі ғана есейді. 1747 жылы Стүбтің әйелі 31 жасында қайтыс болды. Бес жылдан кейін Амброзиус Стуб Рибеге көшіп, епископ Ханс Адольф Бёрсонмен жақын қарым-қатынаста болды. Подагра және алкогольге тәуелділікке ұшыраған ол соңғы жылдарын мұғалім болып жұмыс істеумен өткізді. Ол Рибеде қайтыс болды.

Жұмыс

Стуб өзінің алғашқы өлеңдерін 23 жастағы студент кезінде жазды, бірақ өмірі бойы оның тек алты туындысы жарық көрді (1752 жылы). Оның көптеген еңбектері өлімінен кейін жазылып, басылып, жарияланды. Осы себепті цитаталардың дұрыстығына қатысты әлі де күмән туып тұр, және ол ресми жарияланғаннан гөрі көбірек өлеңдер жазған болуы мүмкін деп есептеледі. Оның жинақталған шығармаларының бірінші басылымы 1771 жылы, өлімінен кейін жарық көрді. Кейінгі жинақтар әндер жинағынан құрастырылды, бірақ кейбір анонимді өлеңдер мен ариялардың авторлығы күмәнді болып қалуда. Стубтың әдеби туындыларының тақырыптары кең ауқымды: философиялық және діни поэзия, сондай-ақ ішімдік әндер, махаббат өлеңдері және жағдайына қарай жазылған өлеңдер. Оның «Du deylig Rosen Knop» («Сен әдемі гүл бүршігі») өлеңі ізгілікке берілгендік ретінде түсіндірілуі мүмкін: қурап бара жатқан гүл – өткінші сұлулықтың символы, ал ізгілік ғана мәңгілік. Стубтың ең танымал өлеңдерінің бірі – «Den kiedsom Winter gik sin Gang» («Қыратқан қыс жолымен кетті») антологиясы «Højskolesangbogen»-де қысқартылған нұсқада кездеседі. Бұл өлеңінде ол көктемнің басталуын зұлым ақынның көзқарасынан сипаттайды. Дегенмен, тағдыр оған шыдамдылық пен қайраткерлік танытса, одан да қуанышты күндерді әкеледі. Рибеде жазылған Стубтың соңғы туындыларына пиетизм әсер еткен. Өлімнен қорқу, тозақ және әлемдегі моральдық құлдырау оның басты қызығушылығына айналды. Оған неміс жазушысы және музыканты Иоганн Зигмунд Шолце, қаламы Sperontes те әсер етті. Ол бірнеше діни әндер жазды, мысалы «Jeg ser dit kunstværk, store Gud» («Мен сіздің өнер туындыңызды көремін, құдіретті Құдай») және «Lyksalig endte da min frelser sine dage» («Құтқарушымның күндері бақытпен аяқталды»).

Өлім

Стуб 1758 жылғы 15 шілдеде кедейлікте қайтыс болды. Оның денесі Рибедегі Сент-Катрин монастырының зиратына жерленді, онда 2003 жылы Жаңа Карлсберг қорының грантымен Пер Киркеби салған қола ескерткіш орнатылды. Ол төртбұрышты жақтаудан тұрады, ішінде ағаш діңі акант жапырақтары бар капительдің қалдықтарымен, бағананың бөлігімен, екі рококо айнасымен және бірнеше клинмен қоршалған.