Кіріспе

Неміс ақыны Иоганн Кристиан Гюнтер (8 сәуір 1695 – 15 наурыз 1723) – Төменгі Силезиядағы Стригау қаласында туған неміс ақыны. Швайдниц гимназиясын бітіргеннен кейін, 1715 жылы әкесі, ауыл дәрігері, оны Виттенбергке медицина оқуға жіберді; бірақ ол бекер уақыт өткізіп, жауыздыққа салынып, таңдалған мамандығына қызығушылық танытпады және отбасымен толық ажырасып қалды. 1717 жылы Лейпцигке кетіп, оның дарындылығын таныған Иоганн Буркхард Менкемен (1674–1732) достық қарым-қатынас орнатты. Ол жерде 1718 жылы неміс императоры мен Порта арасында жасалған Пасаровиц бейбіт шарты туралы өлең жариялады, бұл оған үлкен даңқ әкелді. Менкеден Польша патшасы, Саксонияның Фредерик Август II-ге жазған ұсыныс күткендей нәтиже бермеді, себебі Гюнтер аудиенцияға мас күйі келді. Осыдан бастап ол тұрақсыз және жауыз өмір сүрді, 28 жасында 1723 жылы 15 наурызда Йена қаласында қайтыс болғанға дейін, қайғы-қасірет тоңбасына батып кетті. Гете Гюнтерді толық мағынасында ақын деп бағалайды. Оның лирикалық өлеңдерінің барлығы терең және жанды сезімталдық, көркем қиял, өткір зия, әуен мен ырғаққа деген қабілетін көрсетеді; бірақ олардың көпшілігінде цинизмнің іздері байқалады, ал оның гениалдылық шабытының ең таза сәттерімен қатар, қарапайым немесе әдепсіз әзілдер де жиі кездеседі.

Шығармалары

Гюнтердің жинақталған өлеңдері төрт томдық жинақта (Бреслау, 1723–1735) жарық көрді. Олар сондай-ақ Юлиус Титтманның «17 ғасырдың неміс ақындары» атты еңбегінің (Лейпциг, 1874) 6-томына және Куршнердің «Неміс ұлттық әдебиеті» (1883) 38-томына енген. 1732 жылы Швайдницте Гюнтердің жалған автобиографиясы, ал 1738 жылы Лейпцигте Зибрандтың оның өмірбаяны жарық көрді. Қараңыз:
Хоффман фон Фаллерслебен, Й. Гб. Гюнтер (Бреслау, 1833)
О. Рокет, Й. Х. Гюнтердің өмірі мен өлеңдері (Штутгарт, 1860)
М. Калбек, Ақын К. Гюнтердің өмірбаянына жаңа материалдар (Бреслау, 1879).