Кіріспе
Неміс ақыны және романисі (1778–1842)
Клеменс Венцеслау Брентано (сондай-ақ Клеменс; псевдоним: Клеменс Мария Брентано /b//r//ɛ//n/'/t//ɑː//n//oʊ/; 9 қыркүйек 1778 – 28 шілде 1842) – неміс ақыны және романисі, неміс романтизмінің маңызды өкілі. Ол өзінің інісі Кристиан арқылы Франц пен Луйо Брентаноның қарындасы болды.
Өмірбаян
Клеменс Брентано 1778 жылдың 9 қыркүйегінде Франкфуртта бай саудагер отбасынан шыққан Петер Антон Брентано мен Максимилиан фон Ла Роштың ұлы ретінде дүниеге келді. Оның әкесінің туыстары итальяндықтар еді. Оның анасының әжесі Софи фон Ла Рош болды. Оның қарындасы – жазушы Беттина фон Арним, ол жас кезінде Гетемен хат алмасып, 1835 жылы «Гетенің баламен хат алмасуы» (Goethes Briefwechsel mit einem Kinde) деген атпен бұл хаттарды жариялады. Клеменс Брентано Галле және Йенада оқыды, сосын Гейдельберг, Вена және Берлинде тұрды. Ол Виланд, Гердер, Гете, Фридрих Шлегель, Фихте және Тикке жақын болды. 1798 жылдан 1800 жылға дейін Брентано романтизм қозғалысының алғашқы орталығы болған Йенада өмір сүрді. 1801 жылы Геттингенге көшіп, Ахим фон Арниммен дос болды. 1803 жылдың 29 қазанында жазушы Софи Мероға үйленді. 1804 жылы Гейдельбергке көшіп, Арниммен бірге «Einsiedler үшін газеттер» (Zeitungen für Einsiedler) және «Жас баланың керемет мүйізі» (Des Knaben Wunderhorn) журналдарында жұмыс істеді. 1806 жылы әйелі София қайтыс болғаннан кейін, 1807 жылы Аугуст Буссманнға екінші рет үйленді (оның жартылай қарындасы Мари де Флавиньи, кейіннен графиня Мари д’Агуль атанды, ол пианист және композитор Франц Листтің серігі болды). 1808-1818 жылдар аралығында Брентано көбінесе Берлинде тұрды.
Өмірінің соңғы жылдарын ол Регенсбург, Франкфурт және Мюнхенде өткізіп, католик дінін насихаттаумен белсенді айналысты. Брентано қарындасы Людвиг Ахим фон Арнимге халық әндерін жинақтауға көмектесті, олар «Жас баланың керемет мүйізі» (Des Knaben Wunderhorn, 1805–1808) жинағын құрады, одан Густав Малер ән циклы үшін шабыт алды. 1835 жылы швейцар суретшісі Эмили Линдер оның әйгілі портретін салды. Ол Ашафенбургте қайтыс болды. Брентаноның ерте туындылары Мария псевдонимімен жарық көрді, ол неміс романтизмінің Гейдельберг тобына жатты, ал оның шығармалары фантастикалық образдың көптігімен және күрт, ерекше стильмен ерекшеленеді. Оның алғашқы жарияланған туындылары – «Сатиралар мен поэзиялық ойындар» (Satiren und poetische Spiele, Лейпциг, 1800), «Годви немесе ананың тас мүсіні» (Godwi oder Das steinerne Bild der Mutter, 2 том, Франкфурт, 1801) және «Көңілді музыканттар» (Die lustigen Musikanten, Франкфурт, 1803) музыкалық драмасы болды. Оның драмаларының ең жақсылары – «Понсе де Леон» (1804), «Виктория және оның бауырлары» (Victoria und ihre Geschwister, Берлин, 1817) және «Праганың негізі» (Die Grundung Prags, Пешт, 1815). Жалпы алғанда, оның ең үздік туындысы – «Гүл шоғынан романстар» (Romanzen vom Rosenkranz) жинағы (1852 жылы, өлімнен кейін жарық көрді); оның қысқа әңгімелері, әсіресе ағылшын тіліне аударылған «Батыр Касперл және әдемі Аннерль» (Geschichte vom braven Kasperl und dem schönen Annerl, 1817) өте танымал болды. Брентаноның жинақталған шығармалары ағасы Кристиан редакциялаған, Франкфуртта 9 томдық болып жарық көрді (1851–1855). Таңдамалы шығармаларын Ж. Б. Диль (1873), М. Кох (1892) және Дж. Домке (1893) редакциялады. Ж. Б. Диль мен Уильям Крейтеннің «Клеменс Брентано» (2 том, 1877–1878), Кох басылымына кіріспе және Р. Штейгтің «А. фон Арним және К. Брентано» (1894) еңбектерін қараңыз. Оның құрметіне неміс әдебиеті үшін Клеменс Брентано сыйлығы тағайындалған.
Музыкалық орындар мен мәдени сілтемелер
Ричард Штраус 1918 жылы Брентаноның алты өлеңін Sechs Lieder, Op. 68 музыкалық туындысында пайдаланды, ол Брентано Лидері деген атпен де белгілі. Брентаноның шығармалары Томас Маннның "Доктор Фауст" романында еске алынады. Романның XXI тарауында композитор-басты кейіпкердің маңызды ерте туындыларының бірі ретінде Брентаноның өлеңдеріне негізделген он үш әннен тұратын цикл жайлы айтылады.