Кіріспе

1933 жылғы оқиға. АҚШ, Миссури штаты, Канзас-Ситиде 1933 жылғы маусымда болған атыс.

Канзас-Ситидегі қырғын – 1933 жылғы 17 маусымда таңертең Канзас-Ситидегі Юнион станциясы теміржол депосында төрт құқық қорғау органының қызметкері мен бір қылмыстық қашқынды атып өлтіру оқиғасы. Бұл Вернон С. "Верн" Миллер басқаратын топтың федералдық тұтқын Франк "Желли" Нэшті босатуға жасаған әрекетінің бөлігі болды. Ол кезде Нэш үш жыл бұрын қашып кеткен Канзас штатындағы Левенворт федералдық түрмесіне қайтарылып жатқан бірнеше құқық қорғау органының күзетінде болды. ФБР Чарльз "Күлкілі бала" Флойдты оқ атып өлтіргендердің бірі деп анықтады. Алайда, кейбір мәліметтер Флойдтың бұл оқиғаға қатысы болмағанын көрсетеді.

Өмірбаян

Франк Нэш алғаш рет 1913 жылы сотталды. Ол досы Нолли "Хампи" Вортманмен бірге Оклахома штатының Сапульпа қаласындағы дүкеннен ұрлық жасады. Қашып бара жатқанда Нэш дәлелдерді жасыруды ұсынды. Вортман ақшаны көмуге барғанда, Нэш оған артынан оқ атты. Бірнеше сағаттан кейін Нэш тұтқындалып, Оклахома штатының түрмесінде өмір бойына жазаға кесілді. 1918 жылдың 28 наурызында Нэш түрме бастығын Әскерге қосылып, Бірінші дүниежүзілік соғыста күресуге рұқсат сұрап көндірді, соның нәтижесінде жазасы он жылға қысқартылды. 1920 жылы Нэш жарылғыш заттарды қолданып ұрлық жасағаны үшін, яғни сейфті бұзғаны үшін айыпталды және Оклахома штатының жазалау абақтысында 25 жылға сотталды. Ол сенімді адамға айналып, жазасы бес жылға дейін қысқартылды. 1922 жылдың 29 желтоқсанында Нэш босатылды. 1924 жылдың 3 наурызында Нэш пошта тасымалдаушысына шабуыл жасағаны үшін Канзас штатындағы АҚШ-тың Ливенворт түрмесінде 25 жылға сотталды. Ол 1930 жылдың 19 қазанында қашып кетті. ФБР Нэшті АҚШ-тың және Канаданың көп бөлігінде қарқынды түрде іздеуге кірісті. Жіті тергеуден кейін ФБР Нэштің 1931 жылдың 11 желтоқсанында Ливенворт түрмесінен жеті тұтқынның қашуына көмектескенін анықтады. Тергеу сондай-ақ Нэштің Франсис Л. Китинг, Томас Холден және Орта Батыстағы бірнеше банк тонауларына қатысқан басқа да қарулы адамдармен тығыз байланыста болғанын көрсетті. Китинг пен Холден 1932 жылдың 7 шілдесінде Миссури штатының Канзас-Сити қаласында ФБР агенттерімен ұсталды. Екеуі де Нэштің қайда екені туралы маңызды ақпаратқа ие болды және ақырында ол Арканзас штатының Хот-Спрингс қаласында жасырынып отырғанын айтты.

Қабылдау

Ақпаратты қолдарына алып, ФБР агенттері Фрэнк Смит пен Фрэнсис Джозеф "Джо" Лэки және МакАлестер, Оклахома полициясының бастығы Отто Рид қашқан қылмыскерді табу үшін Арканзас штатына аттанды. Жылдар бойы жүргізілген жан-жақты іздеуден кейін Нэш 1933 жылғы 16 маусымда Хот-Спрингс қаласындағы жергілікті дүкенде ұсталды. Үш шенеунік содан кейін Нэшті Арканзас штатындағы Форт-Смит қаласына апарып, сол күні сағат 20:30-да Миссури штатының Канзас-Сити қаласына бағытталған пойызға мінгізді. "Миссури Пасифик" пойзының Канзас-Ситиге келуі келесі күні сағат 07:15-ке жоспарланған. Сапарға шығар алдында заң өкілдері Канзас-Ситидегі ФБР кеңсесінің жетекшісі, арнайы агент Рид Веттерлимен байланысып, оны пойыз станциясында күтіп алуын сұрады.

Құрлық

Бірнеше заңсыз дос Нэштің Хот-Спрингсте тұтқындалғаны туралы естіген. Олар Нэш пен оның күзетшілері Канзас-Ситиге қашан келетінін біліп, оны босату жоспарын жасады. Бұл жоспарды Ричард Таллман Галатас, Герберт Фармер, "Док" Луис Стаччи және Фрэнк Б. Муллой ойлап шығарды. Вернон Миллер Нэшті босатуға тағайындалды және Канзас-Ситидегі Муллойдың тавернасында болғанда, жоспарға көмектесу үшін бірнеше телефон соқты. ФБР-дің ресми баяндамасына сәйкес, Чарльз "Сұлу жігіт" Флойд және оның серігі Адам Ричетти миссияға көмектесу үшін Канзас-Ситиге келді. ФБР есебінде айтылғандай, Флойд пен Ричетти Канзас-Ситиге жол тартқан еді, бірақ 16-сы күні таңертең ерте Боливарда, Миссуриде тоқтатылды, себебі олар отырған көлік істен шықты. Олар жергілікті гаражда көлікті жөндеуді күтіп тұрғанда, ғимаратқа шериф Джек Киллингсворт кірді. Ричетти шерифті бірден танып, автоматтарына қол соғып, шерифті және гараж жұмысшыларын қабырғаға тіреп қойды. Флойд екі .45 калибрлі автоматтарымен барлық адамдарға қимылдамауды бұйырды. Флойд пен Ричетти қаруларын басқа көлікке ауыстырып, шерифке сол көлікке отыруды бұйырды. Екеуі, тұтқынымен бірге, Миссури штатының Дипвотер қаласына барды, сол көлікті тастап, басқасын тартып алды. Шерифті босатып, олар 16 маусым күні кешкі сағат 10-да Канзас-Ситиге жетті. Сол жерде Флойд пен Ричетти сол көлікті тастап, тағы бір машина ұрлап, өздерінің заттары мен қаруларын оған ауыстырды. Соңында сол түні олар Миллермен кездесіп, онымен бірге үйіне барды. Сол жерде Миллер оларға Франк Нэшті босату жоспарын айтты. Ертесі күні таңертең, ФБР мәліметтері бойынша, Миллер, Флойд және Ричетти Chevrolet седанмен Юнион станциясына барды. Олар Нэш пен оның күзетшілері келгенше күтіп отырды.

Қазалау

Пойыз Канзас-Ситиге келгенде, агент Лэки Смит, Рид және Нэшті пойыздың вагонында қалдырып, жүк тиеу платформасына барып еді. Платформада оны ФБР агенті Реймонд Дж. Каффри және Канзас-Сити полиция бөлімінің офицерлері В. Дж. Грумс және Фрэнк Германсон күтіп тұрды. Олар платформаның айналасын қарап шықты, күдік тудыратын ештеңе таппады. SAC Веттерли агент Лэкиге, өзі мен Каффри Юнион станциясына екі машина әкелгенін және машиналардың сыртында тұрғанын айтты. Сосын агент Лэки пойызға қайтып оралды және онымен бірге шеф Рид, SAC Веттерли, агенттер Каффри мен Смит, офицерлер Германсон мен Грумс Юнион станциясының вестибюлі арқылы өтті. Осы кезде агент Лэки мен шеф Ридтің екеуі де мылтықпен қаруланған еді. Басқа офицерлер пистолеттер ұстады. Фрэнк Нэш жеті офицермен бірге Юнион станциясынан өтті. Юнион станциясынан шыққанда, заң қызметкерлері тұтқынмен бірге қысқа ғана тоқтап тұрды. Күдік тудыратын ештеңе көрінбегендіктен, Каффридің «Шевролетіне» қарай бет алды. Фрэнк Нэш пойызбен Юнион станциясының шығыс кіреберісі алдында тұрған «Шевролетке» дейін бүкіл сапар бойы қолғапталған күйде болды. Агент Каффри «Шевролеттің» оң жақ есігін ашты. Есік ашылғанда Нэш артқы орынға отыра бастады, бірақ агент Лэки Нэшке машинаның алдыңғы орындығына отыруды бұйырды. Сосын агент Лэки машинаның артқы орындығына, жүргізушінің артына отырды. Агент Смит оның жанында, артқы орындықтың ортасында отырды, ал шеф Рид Смиттың жанында, оң жақ артқы орындықта отырды. Осы сәтте агент Каффри сол жақ есіктен жүргізуші орындығына отыру үшін машинаны айналып өтті. SAC Веттерли офицерлер Германсон мен Грумспен бірге машинаның алдында, оң жағында тұрды. Жасыл «Плимут» машинасы агент Каффридің машинасының оң жағында, шамамен екі метрдей қашықтықта тұрды. «Плимут» бағытына қарап, агент Лэки екі адамның машинаның артынан жүгіріп келе жатқанын көрді. Ол екеуінің де қарулы екенін, соның ішінде кем дегенде біреуінің автоматтары бар екенін байқады. Агент Лэки әріптестерін ескертуге үлкермей, бірі «Жоғары, жоғары!» деп айғайлады. Сол сәтте артқы орындықтың ортасында отырған агент Смит «Плимуттың» оң жағында автоматтары бар адамды көрді. «Шевролеттің» оң жағында тұрған SAC Веттерли «Оларға атуға рұқсат беріңдер!» деген бұйрықты естіген кезде айналып үлкерді. Осы кезде, агент Каффридің «Шевролетінен» шамамен бес метрдей қашықтықта, басқа машинаның радиаторының артына тығылып отырған біреу оқ атып бастады. Офицерлер Грумс пен Германсон бірден жерге құлап, қаза тапты. Грумс пен Германсонның жанында тұрған SAC Веттерлидің сол қолына оқ тиіп, жерге құлады. Ол агент Каффриге қосылу үшін машинаның сол жағына қарай шапқылағанда, Каффридің де жерге құлап түскенін көрді. Ол басына ауыр жарақат алған. Машинаның ішінде Фрэнк Нэш пен шеф Рид қаза тапты. Агенттер Лэки мен Смит «Шевролеттің» артқы орындығына құлап, оқ жаудынан аман қалды. Лэкиге үш оқ тиіп, ауыр жарақат алды. Смит ешқандай зардап шекпеді. Үш қарулы адам полиция машинасына жүгіріп барып, ішін қарады. Олардың біреуі «Бәрі өлді. Кету керек!» деп айғайлады. Сосын олар қара түсті «Шевролетке» қарай жүгірді. Сол сәтте Юнион станциясынан Канзас-Сити полициясының бір қызметкері шығып, кейін Флойд екені анықталған, бірнеше рет құлап бірақ қашуын жалғастырған қылмыскерге қарай оқ атуды бастады. Қылмыскерлер машинаға мініп, батысқа қарай жылдамдықпен кете бастады және көзден жоғалды. Аман қалған үш адам – агенттер Смит пен Лэки және SAC Веттерли, шабуыл шамамен 30 секундқа созылғанын хабарлады. Олар шабуылды үш немесе төрт адам жасады ма, жоқ па, әлі анық емес. Олардың айтуынша, екі полиция қызметкері бірден өлтірілді, содан кейін Фрэнк Нэш пен шеф Рид, ал соңынан агент Каффри ауруханаға жеткізілді, бірақ келген соң қайтыс болды.

Салдары

ФБР дереу қарулы шабуыл жасағандарды анықтап, ұстау үшін тергеуді бастады. Тергеу барысында Вернон С. Миллер, Адам С. Ричетти және Прети Бой Флойд осы жоспарды іске асырған деген дәлелдер табылды. Дәлелдердің ішінде ФБР агенттері Миллердің Канзас-Ситидегі үйінен тапқан сыра бөтелкелеріндегі жасырын саусақ іздері болды, олар Адам Ричеттиге тиесілі екені анықталды, осылайша ол қылмысқа қатысы бар екенін көрсететін мынадай байланыс орнатылды.

Айыпсыздық туралы мәлімдемелер

ФБР-дің Флойдқа қатысты мәлімдемелері үш кітапта күмәндалған: Джо Уршельдің «Қорқыныш жылы» (2015), Роберт Унгердің «Юнион станциясының қырғыны: Дж. Эдгар Гувердің ФБР-і жасаған алғашқы қате» (1997) және Майкл Уоллистің Флойд туралы «Сұлу жігіт» (1994) биографиясы. Авторлар Флойд пен Ричетти ФБР-мен жасалған құлықтың құрбаны болды деп санайды. Бұл мәселе әлі де қызу дау тудыруы мүмкін, себебі екеуіне қарсы нақты дәлелдер жеткіліксіз. Уршель мен Уоллис бұл қырғын Флойдтың бұрынғы қызметінен мүлдем өзгеше екенін айтады. Сонымен қатар, ұзақ жылдар бойы криминалдық әлемде танымал болған Блэки Одет «Рап-Шит» (1954) кітабында Флойд пен Ричеттидің қатыспағанын, ал қырғынды Морис Деннинг пен Уильям Вайсман жасағанын, олар белгілі рэкетші Саул «Солли» Вайсманның інілері екенін жазды. «Халық жаулары: Американың ең ірі қылмыстық толқыны және ФБР-дің тууы, 1933-1934» (2007) кітабының авторы Брайан Берроу Флойдтың «дегенге дейін кінәлі» екенін мәлімдейді, ФБР ұстаған бірнеше құпия хабаршылардың куәліктерін келтіреді; алайда, олардың куәліктері басқа хабаршылар мен куәгерлердің сөздерімен қайшы келеді.

Миллер қайтыс болды

1933 жылғы 29 қарашада ФБР Миллерді іздеу кезінде оның мүшесі қиылып, жалаңаш денесі Мичиган штатының Детройт қаласының шетіндегі жол бойындағы орда табылды. Ол, көріне берсе, Нью-Джерсидегі қылмыстық топпен қақтығысқаннан кейін өлтірілген. Бірнеше автор, оның ішінде Джей Роберт Нэш, Миллердің өлімін құрбандыққа шалу үшін, Фрэнк Нэшті үнсіздендіру мақсатымен жасалған синдикаттың шабуылы болды деген пікірді қорғайды, ол кең ауқымды қылмыстық байланыстарға ие болған.

Ричеттидің тұтқындалуы

Ричетти мен Флойд 1934 жылғы 20 қазанда Огайо штатының Уэллсвилл қаласында автокөлік апатына ұшырады, онда Флойд басқарып келе жатқан көлік телефон бағанасына соқтығысты. Полиция бастығы Дж. Х. Фулц тергеуге шықты, соның нәтижесінде Флойд пен Ричеттимен атыс болды. Бастық Фулц Ричеттиді, ол полицейге оқ атып болғаннан кейін ұстады. Флойд қашып кетті, бірақ полиция бастығы Флойдтың жараланған болуы мүмкін деп ойлады. Адам Ричетти ұсталғаннан кейін Канзас-Ситиге қайтарылды. Ол Канзас-Ситидегі қырғын үшін сотталып, 1935 жылғы 17 маусымда, қырғыннан шамамен екі жыл өткен соң кінәлі деп танылды. Оған өлім жазасы берілді. Әрекеттерге шағымданулар мен жазаның қайта қаралуынан кейін, ол 1938 жылғы 7 қазанда өлім жазасына кесілді.

Флойдтің өлімі

1934 жылы 22 қазанда ФБР және жергілікті полиция қызметкерлері Кларксон қаласының (Огайо штаты) шетіндегі фермада жасырынып отырған «Әдемі бала» Флойдты тапты. Флойд құқық қорғау органдарымен атысып, салдарынан қаза тапты. Флойд қаза болған кезде оның үстінен «сәтті әкелетін нысаннан» тұратын сағат және тізбек табылған. Бұл заттардың әрқайсысында оннан тұратын ойықтар тобы анықталды – Флойд оларды өзі өлтірген адамдардың санын көрсету үшін салған деген хабар бар. Өлім төсегінде Флойд атысқа қатысқан жоқ екенін мәлімдеді.

Қастандықшылар

Пікірсаздасқа қатысқан төрт адам – Ричард Галатас, Герберт Фармер, "Док" Луис Стаччи және Фрэнк Муллой 1934 жылғы 24 қазанда Канзас-Ситиде (Миссури штаты) федералдық қазылар алқасымен айыпталды. 1935 жылғы 4 қаңтарда төрт адам АҚШ-тың күзетінен федералдық тұтқынды қашыруға қатысқандығы үшін кінәлі деп танылды. Келесі күні әрқайсысы екі жылға федералдық түрмеге кесілді және заңмен көзделген ең жоғары мөлшерде – 10 000 АҚШ доллары айып төледі.

ФБР-дегі өзгерістер

Канзас-Ситидегі қырғын ФБР-ді өзгертті. Бұрын агенттіктің қару алып жүруге (бірақ кейбір агенттер осылай істеген) және тұтқындауға құқығы болмаған. Олар тек "азаматтық тұтқындау" жасап, содан кейін АҚШ маршалын немесе жергілікті құқық қорғау органының қызметкерін шақыра алатын. Бірақ бір жыл өткен соң, Конгресс ФБР-ге қару алып жүру және тұтқындауға заңдық өкілеттік берді (1934 жылдың мамыр және маусым айларында). ФБР алғашқы Томпсон автоматтары мен 1907 жылғы үлгідегі Винчестер автоматтарына ие болды. Бірақ, Remington Arms компаниясынан Винчестердің орнын алмастыруды сұрағаннан кейін, агенттік Remington Model 81 жартылай автоматты мылтығының ерекше модификацияланған түрлерін қабылдады.

Танымал мәдениетте

ФБР тарихында оқиға қырғын ретінде бейнеленген. 1975 жылы Дэн Кертис түсірген "Канзас-Сити қырғыны" атты телефильм көрсетілді. "Ghost Adventures" паранормальді шоуы 7-маусымында құрбандардың әруақтарының қалдырған іздерін табу үшін Юнион Станциясын зерттеді. "Union Station" атты комикс Анде Паркс жазған. 2015 жылдың 3 тамызында "Gangland Wire" деректі фильмдерін түсіретін Гэри Дженкинс Юнион Станциясындағы қырғын туралы 3 бөлімді шын қылмысы туралы подкаст жариялады.