Dassault Falcon 20: Француздық бизнес-джетінің тарихы

Кіріспе

Орташа бизнес-джет

Dassault Falcon 20 – француздық бизнес-джет, ол Dassault Aviation компаниясымен әзірленген және өндірілген. Фирма әзірлеген алғашқы бизнес-джет болып табылатын ол, сол атпен шығарылатын бизнес-джеттер отбасының біріншісі атанды; олардың ішінде кіші Falcon 10 және үлкен үш қозғалтқышты Falcon 50 Falcon 20-ның тікелей туындылары болды. Бастапқыда Dassault Breguet Mystère 20 деп аталған ұшақтың дамуына 1961 жылдың желтоқсан айында рұқсат берілді. Бұл төмен қанатты моноплан, оны General Electric CF700 турбовентиляторлы қозғалтқыштарымен жабдықталған. 1963 жылдың 4 мамырында прототип алғашқы рейсін жасады. Алғашқы өндірістік ұшақ 1965 жылдың 3 маусымында ұсынылды. 1965 жылдың 10 маусымында француз ұшқышы Жаклин Ориоль алғашқы прототипті пайдаланып, әйелдер арасындағы жылдамдық бойынша әлемдік рекордты орнатты. American Pan American (Pan Am) әуе компаниясымен жасалған ертеректегі дистрибьюторлық келісімнің нәтижесінде, американдық жеткізілген ұшақтар Fan Jet Falcon деген атпен сатылды; ол көп ұзамай Falcon 20 ретінде танымал болды. Американдық тапсырыстар бастапқыда өте құнды болды; 1968 жылға қарай Pan Am Business Jets бөлімі 160 Falcon 20 үшін тапсырыс берді. Көп ұзамай, азаматтық және әскери операторлар, соның ішінде француз теңіз күштері, АҚШ жағалау күзет қызметі және Federal Express сияқты бірнеше операторлар осы типке тапсырыс берді. Ұшақтың жетілдірілген нұсқасы, Falcon 200 деп аталды, жасалды. Бұл нұсқа Garrett ATF3 қозғалтқыштарымен жабдықталған, оның қашықтығын, сыйымдылығын және жайлылығын арттыру үшін бірнеше маңызды жақсартулар енгізілді. Сонымен қатар, CF700 қозғалтқыштарымен жабдықталған Falcon 20 ұшақтарының кейбіреулері кейін Garrett TFE731 турбовентиляторлы қозғалтқыштарымен қайта жабдықталды. Ұшақ өте танымал болғандықтан, 1988 жылға дейін өндірісі тоқтатылған жоқ, осы уақытқа дейін Falcon отбасының озық үлгілерімен алмастырылды. Шуды азайту регламенттерін күшейтуге байланысты Falcon 20 кейбір елдерде пайдалануына шектеулер қойылды немесе 3-ші деңгейдегі шу стандартына сәйкес келетін қозғалтқыштармен немесе шуды басу жиынтықтарымен жабдықталды. Бұл типті NASA және Draken Europe сияқты бірқатар операторлар ұшқыш сынақ және әуе зертханасы ретінде де пайдаланды. 2012 жылдың қарашасында Falcon 20 100% биомаймен ұшқан алғашқы азаматтық ұшақ болып танылды.

The Dassault Falcon 20 is a French business jet developed and manufactured by Dassault Aviation. The first business jet developed by the firm, it became the first of a family of business jets to be produced under the same name; of these, both the smaller Falcon 10 and the larger trijet Falcon 50 were direct derivatives of the Falcon 20. Initially known as the Dassault Breguet Mystère 20, approval to proceed with development of the aircraft was issued during December 1961. It is a low wing monoplane design, powered by a pair of rear mounted General Electric CF700 turbofan engines. On 4 May 1963, the prototype made its maiden flight. The first production aircraft was introduced on 3 June 1965. On 10 June 1965, French aviator Jacqueline Auriol achieved the women's world speed record using the first prototype. As a result of an early distributor arrangement with American airline Pan American (Pan Am), American delivered aircraft were marketed under the name Fan Jet Falcon; it soon became popularly known as the Falcon 20. American orders proved valuable early on; by 1968, Pan Am Business Jets Division had placed orders for 160 Falcon 20s. Further major orders were soon placed for the type by several operators, both civil and military; amongst others, these included the French Navy, the United States Coast Guard, and Federal Express. An improved model of the aircraft, designated the Falcon 200, was developed. This variant, powered by a pair of Garrett ATF3 engines, featured several major improvements to increase its range, capacity, and comfort. Additionally, a number of Falcon 20s that had been originally powered by the CF700 engines were later re engined with Garrett TFE731 turbofan engines. The aircraft proved to be so popular that production did not end until 1988, when it had been superseded by more advanced developments of the Falcon family. Due to the increasing implementation of noise abatement regulations, the Falcon 20 has either been subject to restrictions on its use in some nations, or been retrofitted with Stage 3 noise compliant engines or hush kits upon its non compliant engines. The type has also been used as a flying test bed and aerial laboratory by a number of operators, including NASA and Draken Europe. In November 2012, a Falcon 20 had the distinction of becoming the first civilian jet to fly on 100% biofuel.

Шығу тегі

1950-1960 жылдары Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ұлттық авиация өнеркәсібін қайта жандандыру мен дамытуға ерекше қызығушылық танытқан француз үкіметі, екі турбовентиляторлық қозғалтқышпен жабдықталған біріктірілген байланыс/оқу ұшағына қатысты егжей-тегжейлі талаптарды жасады. 1963 жылдың 4 мамырында Mystère 20 прототипі, F WLKB тіркелгісімен, Францияның Жиронда департаментіндегі Бордо-Мериньяк әуежайынан алғашқы рейсін жасады. Осы кезде бағдарламаның назары осы типтің коммерциялық әлеуетіне, әсіресе Солтүстік Америка нарығының кең мүмкіндіктеріне ауысты.

Дамыту

Бастапқыда CF700 қозғалтқыштарымен жабдықталған Falcon 20 ұшақтарының кейінірек Garrett TFE731 қозғалтқыштарымен қайта жабдықталғаны белгілі болды, бұл AMD BA қызметтік бюллетені № 731 бойынша жүзеге асырылды. Осылай қайта жабдықталған ұшақтарды бастапқы қозғалтқышты пайдаланғандарынан ажырату үшін, модель нөмірінен кейін "5" саны қосылды. Volpar Inc. компаниясы Falcon 20 ұшағын Pratt & Whitney Canada PW305 қозғалтқыштарымен қайта жабдықтау бағдарламасына қатысты, бірақ Федералды авиация басқармасының (FAA) STC сертификатын алудан бұрын бағдарлама тоқтатылды. Ұшақтың жақсартылған моделі, Falcon 200 деп аталды, жасалды, ол одан да жетілдірілген реактивтік қозғалтқыштармен және ұшу қашықтығын, сыйымдылығын және жайлылығын арттыруға бағытталған басқа да маңызды жақсартуларды қамтыды. Falcon 200, сондай-ақ Falcon 20G және HU 25 модельдері Garrett ATF3 қозғалтқыштарымен жабдықталды. Flying журналында хабарланғандай, Falcon 200 нұсқасы бастапқы Falcon 20 моделіне қарағанда Falcon 50 үш қозғалтқышты ұшағына көбірек ұқсас болды. Оның танымалдылығының арқасында Dassault Falcon 20 ұшағының әртүрлі нұсқаларын және көптеген туындыларын зерттеді және жасады. Осы типтегі ұшақтың кейінгі дамуына кішірек Falcon 10, 30 орындық Falcon 30 (ұшақ фюзеляжының көлденең қимасы үлкен) кірді, ол сынақтан өтті, бірақ өндіріске енгізілмеді, сондай-ақ жақсартылған үш қозғалтқышты Falcon 50 да кірді. Falcon 20 өте танымал болды, сондықтан 1988 жылға дейін өндіріс тоқтатылмады, ол Falcon отбасының одан да жетілдірілген үлгілерімен алмастырылды. Өндіріс тоқтатылған кезде барлығы 473 Falcon 20 және 35 Falcon 200 ұшағы құрастырылған. 2013 жылы FAA 14 CFR 91 ережесіне өзгеріс енгізіп, 2015 жылдың 31 желтоқсанынан кейін 3-ші деңгейдегі шу стандартына сәйкес келмейтін және 75 000 фунт немесе одан аз салмақтағы ұшақтарды пайдалануға тыйым салды. Falcon 20 Federal Register 78 FR 39576 тізілімінде нақты көрсетілген. Егер осы типтегі ұшақтар 3-ші деңгейдегі шу стандартына сәйкес келетін қозғалтқыштармен жабдықталмаса немесе сәйкес келмейтін қозғалтқыштарға шуды азайту жинақтары орнатылмаса, онда 2015 жылдың 31 желтоқсанынан кейін оларға континенттік АҚШ-тың 48 штатында ұшуға рұқсат берілмеді. Алайда, 14 CFR §91.883 75 000 фунт немесе одан аз салмақтағы реактивтік ұшақтарға арналған арнайы ұшу рұқсаттары 31 желтоқсаннан кейін ұшуға рұқсат беретін арнайы рұқсаттардың тізімін ұсынады.

A number of Falcon 20s that had been originally powered by CF700 engines were later re engined with Garrett TFE731 engines under AMD BA Service Bulletin No. 731. To distinguish these re engined aircraft from those still using the original powerplant, they were redesignated with a " 5" suffix inserted after the model number. Volpar Inc. was involved in a program to re engine the Falcon 20 with the Pratt & Whitney Canada PW305 engines; however, work on the program was abandoned before a Federal Aviation Administration (FAA) STC was awarded. An improved model of the aircraft, designated the Falcon 200, was developed, which featured more advanced jet engines and other major improvements to increase range, capacity, and comfort. The Falcon 200, along with the Falcon 20G and HU 25 models, were powered by a pair of Garrett ATF3 engines. According to the magazine Flying, the Falcon 200 variant was more comparable to the newer Falcon 50 trijet than the original Falcon 20 model. Due to its popularity, Dassault studied and worked upon various variants and extensive derivatives of the Falcon 20. Later built developments of the type include the smaller Falcon 10; the larger 30 seat Falcon 30 with a larger fuselage cross section, which was built and test flown, but did not proceed to production; and the Falcon 50, an improved three engined development. The Falcon 20 proved to be so popular that production was not terminated until 1988, when it had been superseded by more advanced developments of the Falcon family. A total of 473 Falcon 20s and 35 Falcon 200s had been constructed by the end of the type's production. During 2013, the FAA modified 14 CFR part 91 rules to prohibit the operation of jets weighing 75,000 pounds or less that were not Stage 3 noise compliant after 31 December 2015. The Falcon 20 was listed explicitly in Federal Register 78 FR 39576. Any examples of the type that had not been modified, either by the installation of Stage 3 noise compliant engines or have had hush kits installed upon noncompliant engines, were no longer permitted to fly anywhere in the contiguous 48 states after 31 December 2015. However, 14 CFR §91.883 Special flight authorizations for jet airplanes weighing 75,000 pounds or less – lists special flight authorizations that may be granted for operation after 31 December 2015.

Дизайн

Dassault Falcon 20 – француздық бизнес-джеті, оны ұшу оңай және салыстырмалы түрде эстетикалық тартымды деп есептейді. Ұшақтың жақсы ұшу қасиеттері болғандықтан, оның болжамды тоқтауын қамтамасыз ету үшін таяқ түрткіші немесе тоқтау кедергісін қосу қажеттігі тумады. Falcon 200 ұшағының кабинасы жақсы жаңартылған, ол түпнұсқа Falcon 20-ға қарағанда Falcon 50-ге көбірек ұқсайды. Жаңа қозғалтқыштардың пайда болуы көбінесе Falcon 20 ұшағының қашықтығын арттыруға мүмкіндік берді, бұл жылдамдық пен көтерілу жылдамдығын арттырды. Оның төмен созылу фюзеляжымен бірге, бұл жылдамдық жоспарлауды көптеген бизнес-джеттерге қарағанда күрделірек етті. Кейбір модельдерде қозғалтқыштың жоғары жылдамдығы мен қызуына қарсы қорғаныс электрондық ұшу компьютерлерімен қамтамасыз етілген, сондай-ақ ұшақтың "дроссельді құлыптау" қуатты басқару жүйесі экипаж бұйрықтарынсыз көтерілу кезінде қозғалтқыштың қуатын қауіпсіз деңгейде ұстайды. Қозғалтқыштардың орналасуымен үйлеспейтіндіктен, дәстүрлі қозғалтқыш тежегіштерінің орнына, қозғалтқыштың сыртқы корпусына бекітілген айналатын есіктер қозғалтқыш желдеткіші мен негізгі газ шығару құбырын жартылай жауып, итеру күшін жоғары және алға бағыттайды. Falcon 20 жоғары бұрылысқа ие қанатқа ие, төмен жылдамдықтағы өнімділігін жақсарту және тоқтау жылдамдығын азайту үшін алдыңғы жиектеріндегі жапсырмалармен жабдықталған. Америкалық Федералдық Әуе Шаруашылығы Әкімшілігі (FAA) берген және Falcon Jet Corporation ұстап тұрған SA5858SW қосымша типтік сертификаты Fan Jet Falcon, Fan Jet Falcon Series D және Fan Jet Falcon Series E ұшақтарына қанат астындағы тіреулерді орнатуға рұқсат береді. Бұл модификация көбінесе арнайы миссиялық ұшақтар ретінде пайдаланылатын Falcon 20 ұшақтарында қолданылады, олар көбінесе қанат астындағы жабдықтарды пайдаланады. Көптеген Falcon 20 ұшақтары жүк тасымалдау конфигурациясына айналдырылды, гидравликалық жүк есігі жүк тиеу және түсіру операцияларын жеңілдетті. Flying Magazine журналының хабарлауынша, Falcon 200 моделі іске қосылған кезде орташа бизнес-джеттердің ішіндегі ең үлкен кабинаға ие болды. Сонымен қатар, Falcon 200 ұшағының артқы фюзеляжы 28 куб футттық жүк бөлімін орналастыру үшін қайта жобаланды, бұл стандартты артқы кабиналық жүк бөліміне қосымша. Қажетті қаржыны қамтамасыз етудегі қиындықтарға қарамастан, жаңадан құрылған компания бірнеше Falcon 20 ұшағын сатып алып, оларды жүк тасымалына айналдыра алды. Federal Express бастапқыда Falcon 20 ұшақтарын қайта құрудан кейін жеткізуді жоспарлаған, бірақ қаржыландыру мәселелеріне байланысты ұшақтар партияларға бөлініп, бастапқы жолаушылар тасымалы конфигурациясынан жүк тасымалы үшін тәуелсіз түрде қайта жабдықталды. 1972 жылдың қыркүйегінде Federal Express Falcon ұшақтарын пайдаланатын коммерциялық операцияларға әскери ұшқыштарды дайындауға бағытталған ішкі оқу мектебін құрды. 1973 жылдың сәуір айында Federal Express Falcon 20 ұшақтары арқылы Мемфис, Теннесси штатындағы тарату орталығынан әуе экспресс-жүк қызметін бастады. Жұмыс істеген үшінші жылы әуе компаниясы Falcon 20 ұшағын негізгі ұшақ ретінде пайдалана отырып, бүкіл ел бойынша желі құрды және пайда табуға қол жеткізді. Сұраныстың жылдам өсуіне байланысты, бұл типті толықтыру үшін үлкен жүк ұшақтарын енгізу қажеттігі мойындалды. Federal Express 33 Falcon 20 ұшағын пайдаланды, бірақ олар бірте-бірте үлкен ұшақтармен, олардың алғашқысы Boeing 727 100 ұшағымен ауыстырылды. Бірінші Federal Express әуе экспресс-жүгін тасымалдаған Falcon 20 ұшағы қазіргі кезде Даллес әуежайындағы Смитсоновтың Удвар-Хази орталығында тұрақты түрде қойылған.

The Dassault Falcon 20 is a French business jet, often considered to be an easy to fly and relatively visually appealing aircraft. The favourable flight qualities of the aircraft meant that no need existed to incorporate a stick pusher or stall barrier systems to achieve its predictable stall behaviour. On the Falcon 200, the cockpit is heavily modernised, being more comparable with the newer Falcon 50 than the original Falcon 20. The adoption of newer engines often had the benefit of improving the Falcon 20's range in addition to increased speed and climb rate; this, in combination with its low drag fuselage, required more careful speed planning than the majority of business jets. On some models, protection against engine conditions such as instances of over speed and over heating is provided by electronic flight computers, as is the aircraft's 'throttle lock' power management system to maintain safe levels of engine power throughout climbs without any crew commands. As conventional thrust reversers are not compatible with the location of the engines, an alternative configuration in the form of rotatable doors fixed to the outer cowling of the engine partially cover both the engine fan and core exhaust, deflecting thrust upwards and forwards. The Falcon 20 is furnished with a highly swept wing; it is equipped with leading edge slats to improve its slow speed performance and decrease the stalling speed. Supplemental Type Certificate SA5858SW, issued by the American Federal Aviation Administration (FAA), and held by Falcon Jet Corporation allows for the installation of underwing pylons upon the Fan Jet Falcon, Fan Jet Falcon Series D and Fan Jet Falcon Series E. This modification has been commonly used upon those Falcon 20s which have been operated as special mission aircraft, which would often make use of underwing stores. Substantial numbers of Falcon 20s were converted into cargo carrying configurations; a hydraulically operated cargo door served to simplify loading unloading operations. According to Flying Magazine, upon its launch, the Falcon 200 model had the largest cabin of any mid size business jet. Additionally, the rear fuselage of the Falcon 200 was re designed to accommodate a 28 cubic foot baggage compartment within the tailcone, which supplements the standard aft cabin baggage compartment. Despite difficulties securing the necessary finances, the fledgling company was able to acquire several Falcon 20s and convert them for cargo operations. Originally, Federal Express intended for its Falcon 20s to be delivered post conversion, as a consequence of funding issues, the aircraft were acquired in handfuls and independently converted from their initial passenger carrying configuration to support their use for cargo operations. In September 1972, Federal Express established an in house training school, focused on the preparation of ex military pilots for commercial operations using the Falcon. In April 1973, Federal Express commenced its air express package delivery service using Falcon 20s out of its distribution centre in Memphis, Tennessee. By its third year of operation, the airline had established a nationwide network using the Falcon 20 as its principal aircraft and had become profitable; as a consequence of rapidly increasing demands, it was recognised around this point that the introduction of larger cargo aircraft to supplement the type would soon be necessary in order to expand. At the height of its use of the type, Federal Express operated a fleet of 33 Falcon 20; the type was eventually withdrawn following is gradual replacement by substantially larger aircraft, the first of these being the Boeing 727 100. The Falcon 20 which had carried the first Federal Express air express package has since been placed on static display at the Smithsonian's Udvar Hazy Center at Dulles Airport.

АҚШ-тың жағалау күзеттері

АҚШ Жағалау күзеті (USCG) Falcon 20 ұшағының HU 25 Guardian деп белгіленген нұсқасын пайдаланды. Guardian кеме апаттарынан аман қалғандарды іздеу, баяу қозғалатын ұшақтар мен құтқару кемелерін бағыттау, сондай-ақ әуе және теңіз арқылы тасымалданатын есірткі саудасын тоқтату үшін жоғары жылдамдықты көзбен бақылау ұшағы ретінде жұмыс істеді. 1982 жылы алғашқы HU 25 USCG-ге тапсырылды; HU 25 ұшақтарының бастапқы үлгілері HU 25A стандартында жеткізілді; кейіннен олардың бір бөлігі HU 25B нұсқасына жаңартылды, олар мұнай төгілуін және басқа да қоршаған ортаны ластайтын заттарды анықтауға қабілетті сенсорлармен жабдықталды.

Әуедегі сынақ беттері

1988 жылы АҚШ Жағалау күзеті Garrett TFE1042 форсажды қозғалтқыштарын пайдаланып Falcon 20C (құйрық нөмірі N200GT) ұшағын сынақтан өткізді. Бұл үшін қозғалтқыштың орналасуына байланысты құйрық бөлігіне титаннан жасалған жылу қалқанын орнату қажет болды. 1990 жылы АҚШ Әскери-әуе күштері MIT Линкольн зертханасында сынақ платформасы ретінде пайдалану үшін N20NY (cn 61) тіркеу нөмірі бар Falcon 20C ұшағын сатып алды. 2006 жылы Әскери-әуе күштері сондай-ақ Линкольн зертханасында пайдалану үшін N448TB (cn 439) тіркеу нөмірі бар, Жағалау күзетінің HU 25A 2125 ұшағын да сатып алды. 2000 жылдардың ортасы мен соңында N20NY зейнеткерлікке шығарылып, жергілікті қауымдастық колледжіне сыйға берілді, ал N448TB де зейнеткерлікке шығарылып, 2022 жылдың маусым айында сол оқу орнына тапсырылды. 2011 жылы NASA IceBridge операциясы үшін бұрынғы Жағалау күзетінің HU 25C ұшағын сатып алды. Вирджиния штатының Хэмптон қаласындағы NASA Лэнгли зерттеу орталығында орналасқан бұл ұшақ Арктиканың жер беті топографиясы туралы деректерді жинау үшін сканерлеуші лазерлік биіктік өлшегішпен жабдықталған. 2012 жылдың қараша айында Falcon 20 Канаданың Ұлттық зерттеу кеңесі үшін сынақ ұшуын жүргізген кезде 100% биомаймен ұшқан әлемдегі алғашқы азаматтық ұшақ атанды.

Танымал мәдениет

Mystère 20 прототипі сондай-ақ Одри Хепберн мен Питер О'Тулдың басты рөлдерде ойнаған 1966 жылғы «Миллион қалай ұрлануға болады» комедиясында көрсетілді.