Кіріспе

Стивен Крейннің 1893 жылғы повесі "Мэгги: Көшедегі қыз" – американдық жазушы Стивен Крейннің (1871–1900) 1893 жылғы повесі. Оқиғаның орталық тұлғасы – Боуэриден келген Мэгги, кедейлік пен жалғыздық оны бақытсыз жағдайға түсіреді. Шығарманың әдеби реализмі мен күшті тақырыптары басылымдар үшін тым ашық болып саналды. Крейн, сол кезде 22 жаста болған, кітапты өзі қаржыландырды, бірақ 1893 жылғы түпнұсқа басылым Джонстон Смит псевдонімімен жарық көрді. 1895 жылғы "Батылдықтың қызыл белгісі" романының табысынан кейін, "Мэгги" 1896 жылы маңызды өзгерістермен және қайта жазылып қайта басылды. Бұл оқиғадан кейін "Джорджтың анасы" келтіріледі.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Бұл оқиға Джиммидің, осы кезде жас баланың, қарсы ауданнан келген жігіттер тобымен жекпе-жекке күресу әрекетімен басталады. Оны досы Пит құтқарады, ол үйіне апасы Мэггиге, кішкентай інісі Томмиге, қатыгез және мас әкесі мен анасы Мэри Джонсонға оралады. Ирландиядан келген иммигранттар ата-анасы балаларды қорқытып, оларды бұрыштап тығылып қалуға мәжбүр етеді. Жылдар өтеді, Томми мен әкесі қайтыс болады, ал Джимми келекелеуші, агрессивті, циник жасқа айналады. Ол өрт сөндіру машиналарын қоспағанда, ешкімге қарамастан, жүк тасушы болып жұмыс істейді. Мэгги көйлек фабрикасында жұмыс істей бастайды, бірақ оның жағдайын жақсартуға жасаған тырысықтары анасының мас күйдегі ашуларымен құрылысқа ұшырайды. Мэгги Джиммидің досы Питпен кездесе бастайды, ол бармен болып жұмыс істейді және өте жақсы жігіт болып көрінеді, оған қазіргі өмірінен қашуға көмектеседі деп сендіреді. Ол оны театр мен музейге апарып, көңіл көтереді. Бір түні Джимми мен Мэри Мэггиді "шайтан жолына түсіп бара жатыр" деп айыптап, оны пәтерден қуады, Питтің қолына тастап береді. Джимми Питтің барасына барып, онымен ұрысады (өзі басқа жігіттердің қарындастарын бұзғанмен). Көршілер Мэгги туралы сөйлесіп жатқанда, Джимми мен Мэри оны қорғаудың орнына, оларға қосылып жамандауға шешім қабылдайды. Кейін "зор күш-қуат пен батылдығы бар" Нелли Питті Мэггиден ажырасуға көндіреді, оны "жансыз, ақшыл" деп сипаттайды. Осылайша тастап кетілген Мэгги үйге оралуға тырысады, бірақ анасы оны қабылдамайды және пәтердің барлық тұрғындары оны қорлайды. Кейінгі сахнада, Мэгги болжамды жезөкше көшелерде сарыбас болып, жағдайы нашарлаған аудандарға қарай итеріледі, содан кейін өзенге дейін барады, оны бір сұмдық, шала киімделген ер адам қуалайды. Келесі сахнада Питтің "зор күш-қуат пен батылдығы бар" алты әдемі әйелмен бірге салонда отырғаны көрсетіледі. Ол мас болып ұйықтап қалады, содан кейін біреуі, мүмкін Нелли, оның ақшасын ұрлап алады. Соңғы тарауда Джимми анасына Мэггидің қайтыс болғанын айтады. Анасы, көршілер оны жұбатқанда, ирониямен: "Мен оны кешіремін!" - деп айқайлайды.

Алкоголизм

Крен алкогольді пайдаланып, кейіпкерлер бұза алмайтын кедейлік айналымын жалғастырады. Алкоголизм арқылы Джозеф Бреннан Крейн кейіпкерлердің тағдырының бәрі алдын ала белгіленгенін және олардың өмірін өзгерту мүмкін емес екенін көрсетеді деп санайды. Боуэридің барлық тұрғындары кітап бойына шамадан тыс ішіп жүрсе де, Крейн Мэггидің анасын алкогольдің құлқылық күшінің басты бейнесі ретінде қолданады. Оның мас күйінде Мэри Джонсон зор қатыгездік танытып, Мэггиді ұрып-сабап, айналасындағы барлық нәрсені қиратады. Дингледин мұны Мэггидің өмірін жақсартуға және жағдайынан жоғары көтерілуге тырысуында көреді, себебі Мэгги Питті қызықтырып, таң қалдыруға үміттенеді, соның үшін ламбрекин іліп, бөлмені безендіреді. Мэгги анасынан немесе қоғамнан махаббат көрмегендіктен, Питпен жақсы өмір сүруді қалайды. Мэгги жыныстық құштарлықтан емес, ортасының ықпалымен жезөкшелікке итерілгендей бейнеленеді; жезөкшелік – таңдау емес. Пол Стази бұл детерминизм философиясы Крейннің жазу стилінде де айқын көрінетінін қосады. Стивен Крейн Эмиль Золаның ықпалын жоққа шығарса да, Гандал Мэггидің сексуалдығы жоғарғы сыныптың сексуалдық моральдық көзқарастарынан өзгеше, балама тапқа негізделген моральды көрсетеді деп мәлімдейді. Ол мелодрамаларға ортақ реакция Боуэри тұрғындарының сенімдеріндегі үйлесімді көрсетеді деп санайды. «Мэггиде» төменгі таптың көптеген тұрғындары ішімдік ішіп, құмар ойнап, бір-бірімен ұрысады. Бірақ Мэгги, өзі де төменгі таптың өкілі болса да, мұндай мінез-құлыққа бармайды. Керісінше, Крейн былай деп жазады: «Маги деген қыз лайда гүлдейді. Ол тұрғын үйлер ауданының ең сирек және керемет туындысына айналды, әдемі қыз. Оның тамырында Ром Аллеясының ласы ешқандай із қалдырмағандай». Төменгі таптың азаматтарының осы әртүрлі бейнелеулеріне байланысты сыншылар Крейннің мақсаты әлеуметтік таптық жүйені және оның ішіндегі адамдарға тигізетін әсерін сынау ма, әлде отбасылық бірліктің кемшіліктерін көрсету ма, соның салдарынан бір мүшесінің құлдырауына әкелу ма, деп пікірталас жүргізеді. 19 ғасырда ауыл шаруашылығымен қалыптасқан АҚШ 1800 жылдардың соңында индустриялық елге айналды. Сонымен қатар, «көшпенділердің санының күрт өсуі халықтың өсуіне ықпал етті», үлкен қалалар мен жаңа тұтынушылық қоғам пайда болды. Осы дамулардың нәтижесінде прогресс кедейлікпен байланысты болды, бұл АҚШ халқының көпшілігінің әлемдік экономиканың құбылуына тәуелділігіне күмәнданатынын көрсетті.

Негізгі кейіпкерлер

Джимми Джонсон: Мэгги мен Томмидің ағасы, оқиғаның басында Рум Аллей балаларымен шайқаста көзге түседі. Мэггиге қарама-қарсы кейіпкер ретінде бейнеленеді. Пит: Бастапқыда Джиммидің танысы, оны төбелес кезінде құтқарады. Кейін Мэггиді сүйісіп, оның романтикалық армандарынан айырады. Әкесі: Джимми, Мэгги және Томмидің қатыгез, маскүнем әкесі. Мэгги Джонсон: Джонсон отбасының ортаншы баласы, оқиғаның басты кейіпкері, отбасының жағымсыз әсеріне төтеп бере алады. Пит оны азғырып, оның болашағын жоққа шығарады. Романның соңында ол проституцияға түсіп, жасөлімде қайтыс болады. Томми Джонсон: Ерте қайтыс болған Джонсон отбасының ең кіші баласы. Мэри Джонсон: Маскүнем және қатыгез ана, Мэггиді үйден қуады. Нелли: Питтің досы, оны Мэггиден бас тартуға ықпалдайды.

Басылымдар

Фредсон Бауэрс редакциялаған Стивен Крейннің еңбектері Крейннің еңбектерінің анықтамалық мәтіні деп есептеледі, бірақ бірнеше мәтіндік сыншылар бірінші томның (Магги кіретін) редакциялық қағидаларын кемшілік деп санайды. Крейн, Стивен. Мэгги: Көшедегі қыз. (Нью-Йорк және Лондон: W. W. Norton & Co., 1979) Томас А. Гулласонның алғы сөзі және түсіндірмелерімен редакцияланды. 1893 жылғы мәтін, сондай-ақ замандас шолулары мен қазіргі заманғы сындық еңбектер кірген. Крейн, Стивен. Мэгги: Көшедегі қыз және Нью-Йорк туралы басқа да әңгімелер. (Хармондсворт: Penguin, 2000) Ларзер Зифф таңдап, кіріспе жазған, Тео Дэвис көмектескен. Сондай-ақ, «Джорджтың анасы» және Нью-Йорк туралы тағы он бір әңгіме кірген.

Жалпы

Анебринк, Ларс. Америкалық көркем әдебиетте натурализмнің бастауы (Уппсала: А. Б. Лундеквистка Бокхандельн, 1950). Бергон, Фрэнк Стивен Крейннің өнер шеберлігі (Нью-Йорк және Лондон: Колумбия университеті баспасы, 1975).

Бейімделулер

Мэгги: Көшедегі қыз Стивен Дуглас Бертонның 1975 жылғы "Америкалық триптих" трилогиясындағы үш бір актілі операның бірі ретінде өңделді.