Невададағы қабірлерді тонау ісі және Джек Ли Харелсон

Кіріспе

Джек Ли Харэльсон (1940 жылғы 14 желтоқсан – 2012 жылғы 14 желтоқсан) – америкалық сақтандыру агенті, ең көп танымалдығы Невада штатының Блэк-Рок шөліндегі пайют үндістерінің қабірлерін ұйытқылап, тонауымен.

Өмірбаян

Джек Ли Харэльсон Орегон штатының Грантс-Пасс қаласында сақтандыру агенті болған. 1995 жылы оның бұрынғы серіктестерінің бірі опал кенішінде полицияға Харэльсонның америкалық археологиялық ескерткіштерді тонағанын айтты. Сотталудан босату үшін Харэльсонның бұрынғы әйелі Памела Ральф полиция тергеушілерін Невада штатындағы Блэк Рок шөліндегі Фил тауындағы үңгірге алып барды. Ол өзінің және Харэльсонның 1980 жылдардың басында америкалық үнді қазыналарын қазып, жинағанын айтты. Оның үңгірдің суреттері бар еді, ол үш жыл қазудан кейін айтарлықтай өсті. Харэльсон топырақ үйіндісін жасыру үшін қабырға салған. Қазба жұмыстары барысында жердің әртүрлі жәдігерлері, соның ішінде Пайют тайпасының жәдігерлері де жойылған. Орегон полициясы Грантс-Пасстағы Харэльсонның үйінен 2000-нан астам артефакт, соның ішінде 10 мың жылдық сандалдарды тапты. Полиция Харэльсонның бақшасынан екі бассыз пайют баласының денесін тапты. Бұл денелер тарихи, мүмкін 2000 жыл бұрынғы болуы мүмкін. Бас табылмады. Ральфтің айтуынша, екі үлкен себеттен табылған денелер толықтай сақталған. Прокурор Харэльсонды жерді тонаған және арамдаған деп айыптап отыр. Ол ауыр қылмыспен, өліктерді пайдалану, дәлелдемелерді бұрмалау және заңсыз ойын құрылғыларын ұстаумен айыпталды. Бұл істің басты куәгері Памела Ральф болды, бірақ оның бұрынғы серіктестері де куәлік берді. Харэльсон тек "сынақ шұңқыр" қазып, кейбір артефакттерді алып тастағанын мойындады және археологтардың қызығушылығын туғызып, артефакттерді кейіннен тапсыруды көздегенін айтты. Ол Невада мемлекеттік мұражайына маңызды палеонтологиялық табылғандары туралы хабарлаған. Мұражай мұны мойындады. Харэльсонның қорғаушысы оның түпкүлдік артефактілерді сатып алған және оларды сатумен айналыспаған коллекционер екенін мәлімдеді. Қорғаушы айыптау мерзімі өтіп кеткендіктен, айыптауды алып тастауға тырысты. Прокурор бұл заттардың сақталуы қылмыстың жалғасы болып саналатынын дәлелдеді. Харэльсон өліктерді заңсыз пайдалану және мемлекеттік мүлікті ұрлау үшін кінәлі деп танылды. Ол 20 000 доллар айыппұл төлеп, 30 күн түрмеде отырды. Харэльсон сақтандыру агенті лицензиясынан айырылып, Jack's Outback деп аталатын онлайн бизнес бастады, ол опалдар мен петроглифтердің репродукциялары мен артефактілерді көрсету жағдайларын сатады. Кейінгі полиция есебіне сәйкес, ол заңсыз көне заттармен айналысуды жалғастырды және Орегон мен Невада жерлерді қазуды сұрады. 2002 жылдың 6 желтоқсанында Орегон штатындағы федералды әкімшілік сот Харэльсонға археологиялық ресурстарды жойғаны үшін 2,5 миллион доллар айыппұл салды. Кейінгі зерттеулер нәтижесінде екі пайют өлігінің екі бас сүйегі табылған. Харэльсон өзінің ақшасы жоқ екенін айтып, үкімет оны күнәнің құрбаны етіп отыр деп айыптады. Полиция оның антиквариаттармен айналысуын тергеуді жалғастырды. 2003 жылдың қаңтар айында билік өкілдері Харэльсонның полиция сержанты Уолт Маркиді (Харэльсонның үйін іздестірген), округ судьясы Лойд О'Нилді (1996 жылғы сот процесін басқарған), Харэльсонның бұрынғы әйелі мен екі бұрынғы бизнес серіктесін өлтіруге ниетті екенін анықтады. Жасырын полиция қызметкері Харэльсонға кісі өлтіруді ақыға орындауға дайын мердігер ретінде жақындады. Полиция қызметкері Харэльсонға өлтірілетін адамдардың бірінің өлі денесі туралы жалған фотосуретті көрсеткеннен кейін, Харэльсон полиция қызметкеріне 10 000 доллар төледі. Бұл транзакция видеоға түсірілді, ал полиция кейінірек СВАТ тобының көмегімен Харэльсонды үйінен тұтқындады. 2004 жылы Орегон штаты Харэльсонға бірнеше рет қылмыс жасауға және атыс қаруын заңсыз ұстауға қатысты айып тақты. Ол сотталуды күту үшін кепілдіксіз түрмеге жабылды. 2004 жылы Харэльсонның 2,5 миллион доллар айыппұлды алып тастау туралы ұсынысы сәтсіз аяқталды. 2009 жылдың қазанында Харэльсон Орегон штатының Пендлтон қаласындағы Шығыс Орегон түзеу мекемесінде 10 жылға бас бостандығынан айырылды. Харэльсон 2012 жылы 14 желтоқсанда Салемдегі Орегон мемлекеттік түрмесінде қайтыс болды.

Jack Lee Harelson was an insurance agent in Grants Pass, Oregon. In 1995, one of his former business partners in an opal mine tipped off police that Harelson had been looting Amerindian sites. In exchange for immunity from prosecution, Harelson's ex wife Pamela Ralph led police investigators to an Elephant Mountain Cave in the Black Rock Desert in Nevada. She stated that she and Harelson had dug and collected American Indian treasures in the early 1980s. She had photographs of the cave that had significantly grown after three years of digging. Harelson had built a wall to hide a dirt pile. Digging had totally destroyed the site, which had included various artifacts, including those from the Paiute tribe. Oregon State Police recovered over 2,000 artifacts from Harelson's home in Grants Pass, including 10,000 year old sandals. In Harelson's garden, police found two headless bodies of Paiute children wrapped in plastic garbage bags. These bodies were historical, maybe 2,000 years old. The heads were not found. Ralph said that bodies were intact when they were found in two large baskets. The state prosecutor charged Harelson for looting and desecrating the site. He was charged with aggravated theft, abuse of corpses, tampering with evidence and possessing illegal gambling devices. The main witness in the case was Pamela Ralph, but his former business partners also testified. Harelson admitted only to digging a "test hole" and removing some artifacts and said that he had intended to attract interest of archaeologists and to hand the artifacts over later. He stated that he had reported significant paleontological finds to the Nevada State Museum. The museum acknowledged that. Harelson's defense claimed he was a collector who had bought the Amerindian artifacts and was not involved with dealing them. The defense tried to have charges dismissed on the grounds that the statute of limitations had expired. The prosecutor successfully argued that continued possession of the items constituted continuation of the crime. Harelson was found guilty of abuse of a corpse and possession of state property. He received a fine of $20,000 and spent 30 days in jail. Harelson lost his insurance agent's licence and began an online business, called Jack's Outback, selling opals and things like petroglyph reproductions and artifact display cases. According to a later police report, he also continued to deal in illegal antiquities and solicited excavation of sites in Oregon and Nevada. On December 6, 2002, a federal administrative law judge in Oregon fined Harelson $2.5 million for destruction of archaeological resources. Further investigation unearthed two skulls that may have belonged to the two Paiute corpses. Harelson claimed that he had no money and accused the government of turning him into a scapegoat. Behind the scenes, police investigation about his antique dealings continued. In January 2003, authorities discovered that Harelson intended to kill police sergeant Walt Markee (who had searched Harelson's home), County Judge Loyd O'Neal (who had presided over the 1996 trial), Harelson's ex wife and two former business partners. An undercover policeman approached Harelson in the role of a hitman willing to carry out the murders for a price. Harelson paid the policeman $10,000 in the form of opals after the policeman showed Harelson a fabricated photograph of the corpse of one of the intended murder victims. The transaction was videotaped, and police later arrested Harelson in his home with the help of a SWAT team. In 2004, the State of Oregon charged Harelson with multiple counts of conspiracy to commit aggravated murder and illegal possession of a firearm. He was sent to jail without bail to await sentencing. Later in 2004, Harelson's bid to overturn the $2.5 million fine failed. As of October 2009, Harelson was serving a 10 year prison sentence in the Eastern Oregon Correctional Institution in Pendleton, Oregon. Harelson died on December 14, 2012, in the Oregon State Penitentiary in Salem.