Кіріспе

1981 жылы Флорида штатының Голливуд қаласында болған бала өлтіру оқиғасы, АҚШ

Адам Джон Уолш (14 қараша 1974 – 27 шілде 1981) – американдық бала, 1981 жылдың 27 шілдесінде Голливуд қаласындағы Голливуд сауда орталығындағы Sears дүкенінен ұрланды. Оның кесілген басы екі аптадан кейін Флорида штатының Индиан-Ривер округіндегі 60 тас жолының / Йихау қиылысының жанындағы дренаждық каналдан табылды. Оның өлімі ұлттық назар аударды және 1983 жылы «Адам» атты телефильмге айналдырылды, оны алғашқы көрсетілімінде 38 миллион адам тамашалады. Адамның әкесі Джон Уолш зорлық-зомбылық қылмыстарының құрбандарын қорғаушы болды және «Американың ең ізделіміндегі» және кейін «Джон Уолшпен ізденіс» телешоуларының жүргізушісі болды. Күдікті сериалдық кісі өлтіруші Оттис Туль Адамды өлтіргенін мойындады, бірақ дәлелдер жоғалғандықтан және Туль кейіннен мойындауын қайтарып алғандықтан, ол бұл қылмыс үшін сотталған жоқ. Туль 1996 жылдың 15 қыркүйегінде бауыр жеткіліксіздігінен түрмеде қайтыс болды. Олар Флорида штатының Голливуд қаласындағы Голливуд сауда орталығына (қазіргі Голливуд Хиллс Плазасы) саудаға барғанда, Sears дүкеніне кірді, солтүстік жақтан кірді. Реве сатылымдағы шам туралы білу үшін барды және Адамды Atari 2600 ойын автоматтары қойылған киоскіде қалдырды, онда бірнеше басқа балалар кезекпен ойнап жатты. Ол сағат 12:15 шамасында шамдар бөліміндегі ісін аяқтады. Оралғанда Адам мен басқа балалардың жоғалып кеткенін көрді. Дүкеннің басқарушысы оған киоскіде кезектің кімге екені үшін дау болғанын және күзетші балаларды дүкеннен шығарып жібергенін айтты. Күзетші үлкен балалардан ата-аналары дүкенде барма екенін сұрады, олар жоқ деді. Ал Реве ойыншықтар бөлімінде Адамды таба алмағандықтан, оны дыбыстау жүйесі арқылы шақырып, дүкеннің барлық жерінде іздеді. Кездейсоқ түрде, ол қарындасы Жанмен кездесті, ол оған Адамды іздеуге көмектесті. 90 минуттан астам іздеу мен шақырудан кейін Адамды таба алмаған Реве сағат 1:55-те Голливуд полициясына хабарласты. Индиан-Ривер және Сент-Люси округтерінің су астында жүзушілері каналды қарап шықты. Біраз уақыттан кейін табылған қалдықтар Адамға тиесілі екені анықталды. Сот медициналық сарапшысы Адамның өліміне тұншығу салдарынан оттегінің жетіспеуі себеп болғанын анықтады. Қалдықтардың жағдайы Адамның басы табылғанға дейін бірнеше күн бұрын қайтыс болғанын көрсетті. Оның денесі ешқашан табылған жоқ.

Тергеу

Джон мен Реве Голливуд полициясы Адамның жоғалуы бойынша тергеуді дұрыс жүргізбегенін, бірінші кезекте жоғалған адамды іздеуді, содан кейін кісі өлтіруді тергеуді қате басқарыпты деп есептеді. Бірқатар тергеулерден кейін полиция Адамды күзетші кетуге бұйрық бергеннен кейін, Отис Тул есімді саяхатшының Сирс дүкенінің алдынан ұрлап кеткенін анықтады. Тул Адамды ойыншықтар мен тәттілер уәдесімен 1971 жылғы ақ түсті Cadillac Sedan de Ville машинасына (оның оң бамперы зақымдалған) шақырып, содан кейін Джексонвиллдегі үйіне қарай Interstate 95 тас жолымен солтүстікке қарай бағытталды. Тулдың сөзіне қарағанда, бастапқыда бағынышты болған Адам, жол жүргенде қорқынышқа біліп, алаңдап қалды. Тул оны бетінен ұрып, жағдайды нашарлатқандықтан, "есінен айырды". Адам есінен таныған кезде Тул Флорида автожолымен солтүстікке қарай, Сент-Люси округінің солтүстік-батысындағы Радебау Роуд эстакадасының солтүстігіндегі қарапайым сервистік жолға дейін жүрді. Тул Адамның тыныс алып жатқанын байқағанда, оны автокөліктің қауіпсіздік белбеуімен тұншықтырып өлтірді, машинадан сүйреп шығарып, мачетемен басын кесті. Сондай-ақ ол Джексонвиллге қайтып келгеннен кейін мәйітті ескі тоңазытқышта өртегенін мәлімдеді. Ол Адамды асырап алуды қалағанын айтты, бірақ бұл мүмкін емес деп танылды. Тулдың машинасынан табылған қанның көзі анықталмады. Бірнеше куәгерлер оны Адамның жоғалуына дейін Голливуд аймағында көргенін айтты. Оның мойындауы сенімсіз деп есептелді, өйткені ол және Лукас 200-ден астам кісі өлтіруге кінәлі екенін мойындады. Кейіннен Лукастың көптеген мойындаулары жалған екені және Техас рейнджерлері тарапынан мәжбүрленгені анықталды. 1997 жылы Голливуд полициясының бастығы Рик Стоун Джонның кітабы жарық көргеннен кейін Адамның ісін жан-жақты қарап шықты. Сол кезде Стоун 22 жыл бойы Даллас, Техас және Вичита, Канзас полиция бөлімдерінде қызмет еткен және өткен жылы Голливудтың полиция бастығы болып тағайындалған. Қылмыс оның тексеруінен 16 жыл бұрын болғанмен, ол дәлелдерді талдап, Голливуд детективі Марк Смитпен Тулдың сұраққа жауап беруінің бейнежазбаларын қарады. Стоун өзінің тексеруі барысында "нақты дәлелдер" тапқанын мәлімдеді, олар Тулдың Адамды өлтіргенін көрсетеді. Стоунның айтуынша, Тул мен Лукас жасаған қылмыстарын мойындап, кейіннен бас тартып алуларымен танымал болды. 2007 жылы, кеңінен жарияланған мәлімдемелерге сәйкес, Джеффри Дамер, 1991 жылы Висконсин штатында оннан астам ер адам мен балаларды өлтіргені үшін тұтқындалған, Адамның өліміне де күдікті ретінде аталды. Дамердің әкесі ұлы тұтқындалғаннан кейін көп ұзамай "Американың ең іздестірілген адамдары" желісіне қоңырау шалып, ұлының педофил екеніне сенетінін мәлімдеді. Уолш өлтірілген кезде Дамер Майами Бичте тұрған, ал Адамды ұрлаған күні оны сауда орталығында көрген екі куәгер болды. Біреуі ойыншық бөліміне кірген бейтаныс адамды көргенін айтты. Екіншісі жас, сары шашты, иығы шығып тұрған ер адамның күресіп жатқан баланы көк түсті фургонға лақтырып, жылдамдықпен кете жатқанын көрді. Екі куәгер де ұлының тұтқындалғаннан кейін газеттерде жарияланған суреттерін көргенде, көрген адамның Дамер екенін таныды. Деректер көрсеткендей, Дамер жұмыс істеген дүкенде көк түсті фургон болған. Ол жас ерлер мен ұлдарды (ең кішісі Адамнан сегіз жас үлкен) іздеп, оның әрекет ету тәсілі құрбандарының басын кесуді қамтыды. 1992 жылы Адам Уолш туралы сұраққа жауап берген кезде Дамер қылмысқа қатысы бар екенін бірнеше рет жоққа шығарды, тіпті "Мен сізге бәрін айттым - оларды қалай өлтіргенімді, қалай пісіргенімді, кімді жегенімді айттым. Неге басқа біреуге жасасам, саған айтпауым керек?" деген. Алайда, Дамер Уолшты өлтіргенін мойындаса, педофил ретінде түрмеде өлтіріледі деп сенген. Бұл қауесет тарағаннан кейін Джон Уолш Адамның ұрлануы мен өлтірілуін Дамердің жасаған қылмыстарымен байланыстыратын "ешқандай дәлел таппағанын" мәлімдеді. 2008 жылдың 16 желтоқсанында Голливуд полициясының бастығы Чад Вагнер, өзінің досы Джонның қатысуымен, бұл іс енді жабылғанын жариялады. Іс сырттан қаралып, полиция Тулдың кісі өлтіруші екеніне көз жеткізді.

Балалардың табылғаны

Адам телефильмі 1983 жылдың 10 қазанында тұңғыш рет көрсетілді. Фильм Уолштің қашқындалып, өлтірілу оқиғасына негізделген, ал тұңғыш көрсетілімінде 38 миллион көрермен қамтыды. Бала кезінде өгей әкесі тарапынан ұрланған американдық рэпер Бизи Боунды, баланы қараушы оның суретін танығаннан кейін анасымен қайта табыстырды.

Жоғалған балаларды қорғау заңдары мен ұйымдары

1984 жылы АҚШ Конгресі жоғалған балаларға көмек көрсету туралы заң қабылдады, бұл Уолштер мен жоғалған балалардың басқа ата-аналарының ынталандыруының нәтижесі болды. Бұл Жоғалған және зәбірленген балалардың ұлттық орталығының (NCMEC) құрылуына жол ашты. "Код Адам" бағдарламасы, дүкендерде жоғалған балаларға көмектесу үшін Адамның есімімен аталды. АҚШ Конгресі 2006 жылдың 25 шілдесінде Адам Уолш балаларды қорғау және қауіпсіздік туралы заңды қабылдады, ал президент Джордж Буш оған 27 шілдеде қол қойды. Салтанатты рәсім Ақ үйдің оңтүстік алаңында Джон мен Реведың қатысуымен өтті. Заңда бала зорлаушылардың ұлттық дерекқоры құрылады және балаларға қатысты жыныстық және зорлық қылмыстары үшін жазалар күшейтіледі. Бұдан бөлек, балаларды зорлаушылар мен олармен бірігіп әрекет ететіндерге қатысты РИКО ісін қозғауға мүмкіндік беріледі. 2016 жылғы Адам Уолш заңын қайта бекіту туралы заң, 2006 жылғы заңда қабылданған бағдарламаларды жалғастыру үшін бюджеттік қаражат бөлуді қамтамасыз етеді, ол H.R. 5578 – 2016 жылғы "Құрбандардың құқықтары туралы заңға" енгізілді және президент Обама 2016 жылдың 7 қазанында қол қойып, заңға айналдырды.

Қоғамдық әсерлері

Адамның ісі және Адам атты телефильмді қоршаған жариялылық 1980 жылдардың ортасында бейтаныс адамдардың балаларды ұрлауына байланысты үлкен дүрбелең туғызды, бұл деректерге қарағанда үлкен қорқыныш пен алапаттыққа ұласты және ондаған жылдар бойы сақталды. Маунт-Холиок колледжінің криминологы Ричард Моран былай дейді: "[Бұл жағдай] балаларды үрейлендіріп, ата-аналарды паранояға түсірді. Бұрын балалар бос уақытын ойын-сауықпен өткізіп, көшеде стикбол ойнайтын, ал қазір балалардың барлық ойын кездесулері мен әлеуметтік өмірі ата-аналардың бақылауында және ұйымдастыруында, ал осы қорқыныш әлі де күшін жойған жоқ". NCMEC-тің алғашқы есебінде жылына 20 000 балаға дейін бейтаныс адамдар ұрлайтыны айтылды, ал қоғамдық хабарламалар осы қауіп туралы ескерту жасады. 1986 жылы Пулитцер сыйлығына ие болған зерттеу, жарияланған статистика мен басқа да деректер арасындағы "сандық айырмашылықты" талқылады, мысалы, ФБР 1984 жылы мүлдем бейтаныс адамдардың 67 бала ұрлағанын тергеді. 1988 жылы NCMEC бейтаныс адамдардың балаларды ұрлауы бойынша жылдық бағалауын 80%-ға төмендеткенімен, "алғашқы бағалаулар өздігінен өмір сүрді". 1990 жылы балаларды ұрлау бойынша жүргізілген зерттеу көрсетті, олардың 99%-ы отбасымен байланысты болған. 2000 мен 2015 жылдар аралығында жоғалып кетіп, қайтыс болған балалардың саны азайды, бұл көмек шақыруға мүмкіндік беретін ұялы телефондар сияқты технологиялардың пайда болуымен байланысты.