Кіріспе

Иконоскоп (грекше: εἰκών "бейне" және σκοπεῖν "көру, қарау") – алғашқы теледидар камераларында қолданылған алғашқы практикалық бейнекамера түтігі. Иконоскоп бұрынғы механикалық конструкцияларға қарағанда әлдеқайда күшті сигнал шығарды және жарық жағдайы жақсы болған кез келген ортада қолданылуы мүмкін болды. Бұл – жарықты бір нүктеден түсіру үшін арнайы прожекторлар немесе айналмалы дискілерді пайдаланған бұрынғы камералардың орнына келген алғашқы толық электрондық жүйе. Бұл құрылғының негізгі принциптері 1923 және 1925 жылдары Владимир Зворикин теледидар жүйесіне екі патент алғанда сипатталған. 1933 жылғы маусымда Зворикин басқарған «Westinghouse Electronic Company» зерттеу тобы иконоскопты баспасөз конференциясында көпшілікке таныстырды, сондай-ақ сол жылдың қыркүйек және қазан айларында екі толыққанды техникалық мақала жарияланды. Неміс компаниясы «Telefunken» RCA-дан құқықтарды сатып алып, 1936 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарында (Берлин) тарихи теледидар трансляциясын жүзеге асыру үшін қолданылған «Супериконоскоп» камерасын жасады. Еуропада 1936 жыл шамасында иконоскоптың орнына әлдеқайда сезімтал «Супер Эмитрон» және «Супериконоскоп» пайда болды, ал АҚШ-та иконоскоп 1936 жылдан 1946 жылға дейін телехабар тарату үшін қолданылған басты камера түтігі болды, содан кейін ол «бейне ортикон» түтігімен ауыстырылды.

Операция

Иконоскоптың негізгі бейнелеу элементі – электрлік оқшаулағыш желім арқылы алдыңғы жағына орналастырылған фотосезімді түйіршіктер үлгісі бар мика тақтасы. Түйіршіктер әдетте цезий немесе цезий оксидімен қапталған күміс дәндерінен жасалатын. Мика тақтасының артқы жағы, түйіршіктерге қарама-қарсы жағы, күміспен жіңішке қаптамамен қапталған. Тақтаның артқы жағындағы күміс пен түйіршіктердегі күмістің арасындағы аралық жеке конденсаторларды құрады, олар электр зарядын сақтай алады. Бұл әдетте пиксельдерді құрайтын кішкентай дақтар түрінде орналастырылды. Бұл жүйе «мозаика» деп аталды. Жүйе алдымен дәстүрлі теледидардағы катодты сәулелі дисплей түтігіне ұқсас электронды пушкамен сканерлеу арқылы зарядталады. Бұл процесс зарядтарды түйіршіктерге енгізеді, олар қараңғы бөлмеде белгілі бір жылдамдықпен баяу ыдырайды. Жарыққа ұшыраған кезде фотосезімді қаптама күмісте сақталған зарядпен қамтамасыз етілген электрондарды босатады. Шығару жылдамдығы жарықтың қарқындылығына пропорционалды түрде артады. Осы процесс арқылы тақта визуалды кескіннің электрлік аналогын құрайды, сақталған заряд сол жердегі кескіннің орташа жарықтығының кері шамасын көрсетеді. Электронды сәуле тақтаны қайтадан сканерлегенде, түйіршіктердегі кез келген қалдық заряд сәулемен қайта толтырылуға қарсы тұрады. Сәуленің энергиясы түйіршіктерден қарсылық көрсетілген зарядты түтікке кері қайтарып, экранның айналасына орналастырылған металл сақинамен жинау үшін реттеледі. Коллектор сақинасы жинаған заряд сол жерде сақталған зарядқа байланысты өзгереді. Бұл сигнал күшейтіліп, инверсияланады, содан кейін оң бейне сигналын білдіреді. Коллектор сақинасы фотоэмиссия процесінде түйіршіктерден босатылған электрондарды жинауға да қолданылады. Егер пушка қараңғы аймақты сканерлесе, сканерленген түйіршіктерден аз ғана электрондар босатылады, бірақ мозаиканың қалған бөлігі сол уақытта жиналатын электрондарды бөліп шығарады. Нәтижесінде, кескіннің қара деңгейі кескіннің орташа жарықтығына байланысты өзгереді, бұл иконоскоптың ерекше жарқын көрнекті стиліне ие болуына себеп болды. Бұл әдетте суретті үнемі және өте жарық етіп ұстау арқылы шешілді. Бұл сондай-ақ үй ішінде түсірілген көріністер мен ашық ауада жақсы жарық жағдайында түсірілгендер арасындағы айқын визуалды айырмашылықтарға әкелді. Электронды пушка мен кескіннің өзі түтіктің бір жағына бағытталуы керек болғандықтан, компоненттердің механикалық орналасуына назар аудару қажет. Иконоскоптар әдетте цилиндрлі түтікшеде орналасқан, ұштары жазық, ал тақтасы ұштарының бірінің алдына орналастырылған. Дәстүрлі кинокамера линзасы екінші шетінің алдына қойылып, тақтаға бағытталған. Содан кейін электронды пушка линзаның астына орналастырылып, бұрыштамамен болса да, тақтаға бағытталған. Бұл орналасудың артықшылығы - линза мен электронды пушканың екеуі де бейнелеу тақтасының алдында орналасқан, бұл жүйеге линзаның толығымен корпуста болуымен қорап тәрізді корпусқа бөлінуге мүмкіндік береді. Әрбір сканерлеу циклы кезінде фотоэлектрлік зарядтардың жиналуы мен сақталуы, сақтау түрі емес бейне сканерлеу құрылғыларына қарағанда, иконоскоптың электрлік шығысын едәуір арттырды. 1931 жылғы нұсқада электронды сәуле түйіршіктерді сканерледі; жарыққа сезімталдығы төмен, нәтижесінде таратушы немесе «камера» түтікшелерінің электр қуаты төмен болуы мәселесі 1925 жылдың басында венгр инженері Кальман Тиханьидің заряд сақтау технологиясын енгізуімен шешілді. Оның шешімі – камера түтігі, ол әрбір сканерлеу циклы бойы түтіктің ішінде электр зарядтарын («фотоэлектрондарды») жинақтап, сақтайды. Бұл құрылғы алғаш рет 1926 жылы наурыз айында Венгрияда «Радиоскоп» деп атаған теледидар жүйесі үшін патент алу туралы өтінішті тапсырды. 1928 жылы патенттік өтінімге енгізілген одан әрі жетілдірілгеннен кейін ол АҚШ-та патенттер үшін өтініш берді. Тиханьидің Radioskop патенті ЮНЕСКО-ның жалпыға ортақ маңызы бар құжат ретінде танылды, осылайша 2001 жылдың 4 қыркүйегінде әлемнің естелік бағдарламасының бөлігі болды. 1928 жылы патент берілді және файл 1931 жылы екі патентке бөлінді. Бірінші практикалық иконоскопты 1931 жылы Санфорд Эссиг жасаған, ол бір күмістелген мика табағын пеште тым ұзақ қалдырған. Микроскоппен қараған кезде ол күміс қабатының сансыз кішкентай күміс тамшыларына бөлініп кеткенін байқады. Сонымен қатар ол күміс тамшыларының кішкентай өлшемдері иконоскоптың кескінін кванттық секіру арқылы жақсартатынын байқады. Америка радио корпорациясының (RCA) теледидарды дамыту басшысы ретінде, Зворыкин 1931 жылдың қараша айында патенттік өтініш берді, ол 1935 жылы берілді. Сонымен қатар, 1933 жылы Фило Фарнсуорт зарядты сақтау тақтасын және төмен жылдамдықты электронды сканерлеу сәулесін пайдаланатын құрылғыға патент алуға да өтініш берді. Тиісті патент 1937 жылы берілді, бірақ Фарнсуорт төмен жылдамдықты сканерлеу сәулесі мақсатқа перпендикуляр түсуі керек екенін білмеді және ол мұндай түтікшелерді ешқашан жасаған жоқ. Иконоскоп 1933 жылдың маусымында баспасөз конференциясында көпшілікке таныстырылды, бұл жаңа құрылғы бастапқы emitron және иконоскоптан он еседен он бес есеге дейін сезімтал болды және ол 1937 жылғы Еске алу күнінде BBC тарапынан алғаш рет қоғамдық хабар тарату үшін қолданылды.