Кіріспе

Манила қаласындағы бұрынғы монета соғу зауыты, Филиппин.

Манила монета соғу зауыты (lang es) – Филиппиннің қазіргі астанасы Манила қаласында орналасқан, АҚШ монета соғу зауытының қысқа мерзімге ғана бөлімшесі ретінде қызмет еткен монета соғу зауыты.

Испанияның нысаны

Бастапқыда 1857 жылдан 1861 жылға дейін Испания үкіметінің қолдауымен салынған "Casa de Moneda" (сол кезде осылай аталған) 1861 жылы бір, екі және төрт песо номиналындағы алтын монеталарды шығара бастады. 1862 жылдың 5 наурызында күміс монеталар соғуға рұқсат берілді, ол 1864 жылы он және жиырма центаво үшін, ал 1865 жылы елу центаво үшін басталды. Барлық монеталарда сол кездегі Испания монархы, королева Изабелла II-нің суреті бейнеленген. 1868 жылы Изабелла тақтан түсірілді, бірақ монета соғу 1873 жылға дейін барлық алты номиналдағы монеталарды шығаруды жалғастырды, барлығы 1868 жылғы монеталар деп белгіленді және 1868 жылы соғылған монеталардан ешқандай айырмасы болмады. 1880 жылы Испанияның сол кездегі королі Альфонсо XII қолдауымен монета өндірісі қайта басталды, бұл жолы корольдің суреті және он, жиырма және елу центаво номиналындағы күміс мазмұны аздап төмендетілді. Тек өте аз мөлшерде алтын монеталар шығарылды, олардың барлығы төрт песо номиналында болды. 1885 жылы Альфонсо XII қайтыс болды, Испанияны басқару оның (әлі дүниеге келмеген) ұлы Альфонсо XIII-ке өтті. Тағы да, Casa de Moneda монеталарды 1898 жылға дейін шығара берді, барлығы 1885 жылғы монеталар деп белгіленді және 1885 жылы соғылған монеталардан ешқандай айырмасы болмады.

АҚШ иелігі

Испания-Америка соғысынан және филиппиндіктердің қысқа мерзімді көтерілісінен кейін, ел АҚШ-тың иелігіне өтті. АҚШ-тың басқа барлық территорияларынан өзгеше, АҚШ Филиппин үшін арнайы монеталар шығаруды тез бастады. Айналымды ынталандыру үшін, монеталардың номиналы испандықтардың шығарғандарына ұқсас болды, атап айтқанда, 1897 жылы Мадридте соғылған күміс песо, сондай-ақ елу, жиырма (жиырма бес центтен емес), және он центаво, ал бір центаво испандықтардың кейбір сынақ монеталарының мөлшерімен бірдей болды. Сонымен қатар, танымал филиппин мүсінші Мелесио Фигероа монеталардың дизайнын жасауға шақырылды. Ол базалық металл монеталары үшін отырған адамның, ал күміс монеталары үшін тұрған әйелдің суретін жасады, соңғысының оның қызы Бьянканың үлгісінде жасалғаны айтылады. 1903 жылы Сан-Франциско монетасы Филиппин үшін күміс монеталар шығаруды бастады, ал Филадельфия монетасы сынақ монеталарын және базалық металл монеталарын шығарды, сонымен қатар айналымға қосымша күміс монеталарын да ұсынды. Сан-Францискода соғылған монеталардың күнінің сол жағында кішкентай "S" монета таңбасы болды, ал Филадельфия монеталарында монета таңбасы болмады. 1904 жылы барлық испан және басқа шетел монеталары қолданыстан шығарылды. Филиппин үшін соғылған территориялық монеталардың бағамы бір долларға екі песо болып бекітілді және жарты, бір, бес, он, жиырма және елу центаво, сондай-ақ бір песо номиналында шығарылды. Жарты центаво саудада пайдасыз болып шықты және 1904 жылы айналымнан алынды, ал күміс бағасының өсуіне байланысты күміс монеталардың (он центаво және одан жоғары) мөлшері мен құрамы 1907 жылы азайтылды. 1908 жылы Сан-Франциско монетасы базалық металл центтерін соғуға рұқсат алды, соның арқасында ол Филиппин үшін барлық монета өндірісін өз қолына алу мүмкіндігіне ие болды. 1912 жылдан кейін песо соғылуын тоқтатты. Филиппин үшін монеталар осындай жағдайда болғанда, АҚШ Сан-Франциско монетасының атқаратын рөлін өз мойнына алу үшін Филиппинде филиал монетасын құруға шешім қабылдады.

АҚШ-тың ресми монета шашу бөлімшесі

1920 жылы Манила монетаханасы АҚШ қолдауымен қайта ашылды және ол Америка Құрама Штаттарының құрлықтан тыс орналасқан алғашқы (және бүгінгі күнге дейін жалғыз) филиалы болды. Ол 1922 жылға дейін, содан кейін 1925 жылдан 1941 жылға дейін монеталар шығарды, осы жылы Япон империясы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Филиппинге басып кірді. Оккупация кезінде монетахана жапондықтардың басқаруында болды. 1941 жылдан кейін оккупация және 1946 жылы Филиппиннің тәуелсіздігіне қол жеткізуге байланысты Манилада АҚШ монеталары шығарылмады, бірақ 1944 жылдан 1946 жылға дейін Филиппин монеталары басқа АҚШ монетаханаларында шығарылды (барлығы тек 1944 және 1945 жылдарымен таңбаланды). Монетахана Кулион мәйектілер колониясының тұтқындары үшін арнайы монеталар да шығарды. 1945 жылы қаланы қайта басып алу кезінде монетахана ғимараты қирады.

Ақша шағатын таңбалар

Бастапқыда, Манила монета таңбасысыз монеталар шығарды, бірақ 1925 жылы ол барлық монеталарында "М" монета таңбасын қолдана бастады, 1941 жылдың соңында жапон басқыншылығымен жабылатынша. 1936 жылы Филиппиннің Достастыққа айналуын және енді қарапайым аумақ емес екенін еске алу үшін Амбросио Моралеске елу және бір песолық ескерткіш монеталардың жаңа дизайнын жасау тапсырылды. Ол жасаған монеталарда Филиппиннің алғашқы Достастық президенті Мануэль Л. Кесон, генерал Мерфи және АҚШ президенті Франклин Д. Рузвельт бейнеленген. Ол жасаған Достастықтың мөріне негізделген кері жаққа жаңа дизайн да сол ескерткіш монеталарда енгізілді және 1937 жылдан 1946 жылға дейін соғылған барлық филиппин монеталарында болды. Филиппин монеталарын өндіру 1944 жылы қайта басталғанда, бір, бес және елу сентаво монеталары Сан-Францискода қайтадан соғылды ("S" монета таңбасымен), бес сентаво монеталары Филадельфияда (монета таңбасы жоқ) соғылды, ал он және жиырма сентаво монеталары Денверде соғылды, осылайша "D" монета таңбасы филиппин монеталарына енгізілді. Бұл монеталардың барлығында жаңа Достастық дизайны болды. 1946 жылдың 4 шілдесінде Филиппин егеменді мемлекет ретінде тәуелсіздік алғаннан кейін Достастық дәуірі аяқталды.