Кіріспе

Швейцарияда туған гравёр және баспагер (1593–1650)

Маттхаус Мериан Ескі (немесе "Мәттей", "Үлкен", "Ср."; 22 қыркүйек 1593 – 19 маусым 1650) – Швейцарияда туған гравёр, өзінің мансабының көп бөлігін Германияның Франкфурт қаласында өткізді, онда ол баспа үйін басқарды. Ол Базель Мериан әулетінің мүшесі болды.

Ерте өмір және неке

Базельде туған Мерьян мысқа басып гравюра өнерін Цюрихте үйренді. Одан кейін ол Страсбург, Нанси және Париж қалаларында жұмыс істеп, оқыды, содан соң 1615 жылы Базельге қайтып келді. Келесі жылы Германияның Оппенхайм қаласына көшіп, әйгілі гравёр және саяхатшы Теодор де Брайдың ұлы Иоганн Теодор де Брайдың баспасында жұмыс істеді. 1617 жылы Мерьян баспашының қызы Мария Магдалена де Брайға үйленді және біраз уақыт де Брай баспасымен байланыста болды. 1620 жылы, Испания басқыншылығы кезінде Оппенхайм өртеніп кеткен соң, олар Базельге қайта оралды, бірақ үш жылдан кейін Германияға, осы жолы Франкфуртқа қайтып келді. Олардың төрт қызы мен үш ұлы болды, соның ішінде Матьеус Мерьян кіші. Мария Магдалена де Брай 1645 жылы қайтыс болды, ал келесі жылы Матфей Йоханна Сибилла Хеймге үйленді. Бес жылдан кейін Матфей қайтыс болды, әйелі екі кішкентай баласымен – Анна Мария Сибилла Мерьянмен (1647 жылы туған), кейін танымал натуралист және суретші болған, және үшінші туған күніне дейін қайтыс болған Максимилиан ұлымен қалды.

Кейінгі мансап

1623 жылы Мериан де Брай қайтыс болғаннан кейін, әкесінің әйелінің баспасын басқаруға көшті. 1626 жылы ол Франкфурт қаласының азаматы болды және осыдан бастап тәуелсіз баспагер ретінде жұмыс істей алды. Өмірінің көп бөлігін Франкфуртта өткізді. Жастығында ол өзінің ерекше стилінде егжей-тегжейлі қала жоспарларын жасады, мысалы, Базель қаласының жоспары (1615) және Париж қаласының жоспары (1615). Неміс географы Мартин Зейлермен (1589–1661) және кейіннен (шамамен 1640 ж.) өзінің ұлы Маттеус Мерианмен (der Jüngere, яғни «Кіші» немесе «Жас») (1621–1687) бірлесіп «Топография» сериясын жариялады. 21 томдық жинақ «Topographia Germaniae» деп аталды. Онда көптеген қала жоспарлары мен көріністері, сондай-ақ көптеген елдердің карталары және Әлем картасы кірді. Бұл еңбек өте танымал болғандықтан, ол көптеген басылымдарда қайта жарық көрді. Сонымен қатар, ол 1590 жылы де Брай бастаған «Ұлы саяхаттар» және «Кішкентай саяхаттар» кітаптарының кейінгі бөлімдерін және басылымдарын аяқтады, олардың арасында «India Orientalis» және «America Occidentalis» томдары да болды. Мерианның еңбегі Эрик Дальбергтің «Suecia Antiqua et Hodierna» шығармасына әсер етті. Неміс саяхат журналы «Мериан» оның құрметіне аталды. Ол сондай-ақ «Musaeum Hermeticum» (1678) және «Atalanta Fugiens» (1618) сияқты кітаптардағы алхимиялық суреттерінің шеберлігімен де танымал болды. Джон Джонстон құрастырған жәндіктердің табиғи тарихы туралы «De Serpentibus» энциклопедиялық еңбегінің гравюраларын жасады. Оның қызы осы дәстүрді жалғастырды. Маттеус Мериан бірнеше жыл аурудан кейін 1650 жылы Висбаден қаласының жанындағы Лангеншвальбахта қайтыс болды. Ол қайтыс болғаннан кейін, оның ұлдары Маттеус-Жас және Каспар баспа үйін басқарды. Олар «Topographia Germaniae» және «Theatrum Europaeum» еңбектерін «Merian Erben» (яғни «Мериан мұрагерлері») деген атпен жариялауды жалғастырды.