Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс суретшісі және гравюрашы (1472–1553)
German painter and printmaker (1472–1553)
Лукас Кранах Ескі (link=no; 16 қазан 1553) – неміс ренессанс кезеңінің суретшісі және ағаш кесігі мен гравюра шебері. Ол өмірінің көп бөлігінде Саксония сайлаушыларының сарай суретшісі болды және неміс князьдарының, сондай-ақ протестанттық реформацияның көшбасшыларының портреттерімен танымал. Ол Мартин Лютердің жақын досы болды. Кранах діни сюжеттерді де суреттеді, бастапқыда католик дәстүрінде, кейіннен лютерандық діни ойларды сурет арқылы жеткізудің жаңа жолдарын іздеді. Ол өмірі бойы мифология мен діннен алынған бейнелерді салуды жалғастырды. Кранахтың үлкен шеберханасы болды, оның көптеген туындылары әртүрлі нұсқаларда сақталған. Оның ұлы Лукас Кранах Кіші және басқалар әкесі қайтыс болғаннан кейін де ондаған жылдар бойы оның туындыларының нұсқаларын жасауды жалғастырды. Ол өз заманының ең табысты неміс суретшісі деп есептеледі.
Lucas Cranach the Elder (link=no ; – 16 October 1553) was a German Renaissance painter and printmaker in woodcut and engraving. He was court painter to the Electors of Saxony for most of his career, and is known for his portraits, both of German princes and those of the leaders of the Protestant Reformation, whose cause he embraced with enthusiasm. He was a close friend of Martin Luther. Cranach also painted religious subjects, first in the Catholic tradition, and later trying to find new ways of conveying Lutheran religious concerns in art. He continued throughout his career to paint nude subjects drawn from mythology and religion. Cranach had a large workshop and many of his works exist in different versions; his son Lucas Cranach the Younger and others continued to create versions of his father's works for decades after his death. He has been considered the most successful German artist of his time.
Ерте және жеке өмір
Ол 1472 жылы Франконияның жоғарғы бөлігінде (қазіргі Германияның орталық бөлігінде) Кронах қаласында дүниеге келді. Оның нақты туған күні белгісіз. Ол сурет салу өнерін әкесі Ханс Малерден үйренді (оның тегі "суретші" деген мағынаны білдіреді және сол заманғы әдет бойынша оның шежіресін емес, кәсібін көрсетеді). 1491 жылы анасы Хюбнер қайтыс болды. Кейіннен, сол заманғы тағы бір дәстүр бойынша, оның тегі туған жерінің атымен атала бастады. Кранахтың қалай оқытылғаны белгісіз, бірақ бұл, оның замандасы Матиас Грюневальд сияқты, жергілікті оңтүстік германиялық шеберлермен болған болуы мүмкін. Гундерамның (Кранахтың балаларының тәрбиешісі) айтуынша, Кранах 15 ғасырдың соңына дейін суретші ретінде өзінің талантын көрсеткен. Оның жұмысы 1504 жылы Саксонияның герцогы Фредерик III-нің назарына ілікті, оны "Ақылды Фредерик" деп те атады. Ол Кранахты өзінің сарайына алды. Виттенбергтегі жазбалар Гундерамның айтқанын осы шамада растайды: Кранахтың есімі алғаш рет 1504 жылғы 24 маусымда, ол жарты жылдық жалақысы үшін 50 гульден алғанда, "герцогтың суретшісі" (pictor ducalis) ретінде тіркелген. Бұл Виттенбергтегі Саксония сайлаушыларына, жаңадан пайда болған протестанттық сенімнің ортасындағы аймаққа қатысты. Оның қамқорлары Мартин Лютердің күшті қолдаушылары болды, ал Кранах өзінің өнерін жаңа сенімнің символы ретінде пайдаланды. Кранах Лютердің көптеген портреттерін жасады және Лютердің неміс тіліне аударған Киелі кітабына ағаш кескіндерін дайындады. Сәл кейін герцог оған Виттенбергте дәрі-дәрмек сату монополиясын және Киелі кітаптарға авторлық құқық бойынша эксклюзивті артықшылықтары бар баспа патентін берді. Кранахтың баспаханасын Мартин Лютер де пайдаланды. Оның дәріханасы ғасырлар бойы ашық болды, бірақ 1871 жылы өртте жойылды.
He was born at Kronach in upper Franconia (now central Germany), probably in 1472. His exact date of birth is unknown. He learned the art of drawing from his father Hans Maler (his surname meaning "painter" and denoting his profession, not his ancestry, after the manner of the time and class). His mother, with surname Hübner, died in 1491. Later, the name of his birthplace was used for his surname, another custom of the times. How Cranach was trained is not known, but it was probably with local south German masters, as with his contemporary Matthias Grünewald, who worked at Bamberg and Aschaffenburg (Bamberg is the capital of the diocese in which Kronach lies). According to Gunderam (the tutor of Cranach's children), Cranach demonstrated his talents as a painter before the close of the 15th century. His work then drew the attention of Duke Frederick III, Elector of Saxony, known as Frederick the Wise, who attached Cranach to his court in 1504. The records of Wittenberg confirm Gunderam's statement to this extent: that Cranach's name appears for the first time in the public accounts on the 24 June 1504, when he drew 50 gulden for the salary of half a year, as pictor ducalis ("the duke's painter"). to the electors of Saxony in Wittenberg, an area in the heart of the emerging Protestant faith. His patrons were powerful supporters of Martin Luther, and Cranach used his art as a symbol of the new faith. Cranach made numerous portraits of Luther, and provided woodcut illustrations for Luther's German translation of the Bible. Somewhat later the duke conferred on him the monopoly of the sale of medicines at Wittenberg, and a printer's patent with exclusive privileges as to copyright in Bibles. Cranach's presses were used by Martin Luther. His apothecary shop was open for centuries, and was only lost by fire in 1871. and possibly Grünewald or Burgkmair.
Мифологиялық көріністер
Кранах мифологиялық көріністерді суретке түсіру сериясында да табысқа жетті, онда әрқашан кем дегенде бір жұқа әйел бейнесі болады, жалаңаш, бірақ мөлдір жамылғы немесе үлкен бас киіммен. Бұлардың көпшілігі тар, тік пішінде; мысалы, жалғыз немесе Купидонмен бірге бейнеленген Венераның бірнеше суреті, ол кейде бал ұясын ұрлап алып, Венераға ара шаққандығын айтып шағымданады (Веймар, 1530; Берлин, 1534). Басқа да тақырыптардың арасында Үш Ғұрып, Аполлонмен бірге садақ атып тұрған Диана және Омфале мен оның қыздарының мазақтап отырғанда орауышта отырған Геркулес бар. Кейде әзіл мен қайғы бірге келеді, мысалы, «Қызғаныш» (Аугсбург, 1527; Вена, 1530) картинасында, әйелдер мен балалар топтасып, айналасындағы ер адамдардың қатыгез шайқасын тамашалайды. 1545 жылы жоғалған бір суретте қоянның аңшыларды ұстап, қуырып жатқаны көрсетілген. 1546 жылы, мүмкін итальяндық әсермен, Кранах өз ұлының орындауымен «Жастық қайнар көзі» (Fons Juventutis) картинасын жасады, онда егде жастағы әйелдер Ренессанс дәуіріндегі қайнар көзге кіріп, одан жас сұлулар болып шығады.
Cranach was equally successful in a series of paintings of mythological scenes which nearly always feature at least one slim female figure, naked but for a transparent drape or a large hat. These are mostly in narrow upright formats; examples are several of Venus, alone or with Cupid, who has sometimes stolen a honeycomb, and complains to Venus that he has been stung by a bee (Weimar, 1530; Berlin, 1534). Other such subjects are the Three Graces, Diana with Apollo, shooting a bow, and Hercules sitting at the spinning wheel mocked by Omphale and her maids. Humour and pathos are combined at times in pictures such as Jealousy (Augsburg, 1527; Vienna, 1530), where women and children are huddled into groups as they watch the strife of men wildly fighting around them. A lost canvas of 1545 is said to show hares catching and roasting hunters. In 1546, possibly under Italian influence, Cranach composed the Fons Juventutis (The Fountain of Youth), executed by his son, a picture in which older women are seen entering a Renaissance fountain, and exiting it transformed into youthful beauties.
Ұрланған краншалар
Нацистер Кранахтың туындыларын ерекше құрметтеді және Үшінші рейх кезінде көптеген картиналарды тонады. Бұл, әсіресе, нацистер қудалаған немесе тонаған еврей коллекционерлерінен өтемалдау талаптарына әкелді. Нацистер Кранахтың Саксония сайлаушысы Иоанн Фредерик I-нің (шамамен 1530 жылдар) портретін еврей өнер коллекционері Фриц Гутманнан, оны өлтіруден бұрын тонады, бірақ картинаны Гутманның немересі Саймон Гудман он жылдық ізденістен кейін сексен жылдан соң қалпына келтірді. Кранахтың «Венераға шағымданып айқай салатын Купидон» картинасы Гитлердің жеке коллекциясында болды, бұл Ұлттық галереяны оның тарихын зерттеуге итермеледі, оның тоналған болуы мүмкін деген күдік туды. Лукас Кранах-қарияның «Адам мен Хауа» диптихі бұрынғы иесінің мұрагерлері, голланд өнер коллекционері Жак Гудстикер мен Калифорниядағы Нортон Саймон мұражайы арасындағы сот дауының орталық тақырыбы болды. 1999 жылы Дүниежүзілік еврей конгресінің өнерді қайтару комиссиясы Солтүстік Каролина өнер мұражайына оның құнды «Мария және бала» (Madonna and Child) Кранах картинасы нацистердің еврей вендік өнер коллекционері Филипп фон Гомперцтен тоналғанын хабарлады. 2000 жылдың 20 қазанында Будапешт соты атақты венгр еврей өнер коллекционері барон Герцогтың немересі талап еткен Кранах картинасы мен басқа да суреттерді оған қайтару керектігі туралы шешім шығарды, олар нацистермен венгр қаржы полициясы бірлесіп тонаған еді. 2012 жылы Роза мен Якоб Оппенгеймердің мұрагерлері Ирландияның Ұлттық галереясына Кранахтың Әулие Христофор суреті үшін талап арыз берді. Мұражай жеке зерттеуші Лори Штайнды 1934 жылғы сатудың мән-жайын тексеруге тартты, ол еврей иелерінің қысыммен сатқандығын дәлелдемеді деген қорытындыға келді. 2021 жылдың сәуір айында Кранахтың «Қайта тірілу» картинасы Холокост құрбаны Маргарет Айзенманнның мұрагерлері мен өнер сатушы Юджин Тоу арасындағы келісімге сәйкес аукционда сатылды. Тоналғаннан кейін Кранах картинасын Ханс Ланге Sotheby’s компаниясына тапсырды, ол Юджин Тоу сатып алғанға дейін Хьюго Перлс және Knoedler галереялары арқылы өтті. Көптеген сот процестері жылдарға созылады және әртүрлі сот инстанцияларында бірнеше рет қайта қаралады. 1946 жылы Польшадан тоналған, Лукас Кранах-қарияның ізбасары салған 1530 жылдары аяқталған «Жоқтау» (Lamentation) картинасы 2022 жылы Вроцлавтың Ұлттық мұражайына қайтарылды.
The Nazis had a particular affection for Cranach's work and looted many paintings during the Third Reich. This has led to claims for restitution, notably from Jewish collectors who were persecuted or looted by the Nazis. The Nazis looted Cranach's Portrait of John Frederick I, Elector of Saxony (around 1530s) from Jewish art collector Fritz Gutmann before murdering him but the painting was recovered by Gutmann's grandson Simon Goodman eighty years later after decades of searching. Cranach's "Cupid Complaining to Venus" passed through in Hitler's personal collection, causing the National Gallery to research its history, suspecting that it may have been looted. The diptych Adam and Eve by Lucas Cranach the Elder has been the focus of a legal dispute between the heirs of the former owner, Dutch art collector Jacques Goudstikker, and the Norton Simon museum in California. In 1999, the Commission for Art Recovery of the World Jewish Congress notified the North Carolina Museum of Art that its prized Cranach Madonna and Child had been looted by Nazis from the Jewish Viennese art collector Philipp von Gomperz. On 20 October 2000 a Budapest court ruled that a Cranach and other paintings claimed by the granddaughter of famous Hungarian Jewish art collector Baron Herzog that were looted by Nazis with the Hungarian financial police should be returned to her. In 2012 the heirs of Rosa and Jakob Oppenheimer submitted a claim to the National Gallery of Ireland for a Cranach painting of Saint Christopher. The museum hired a private provenance researcher, Laurie Stein, to investigate the circumstance of the sale in 1934, and she concluded that the Cranach had not been sold under duress by the Jewish owners. In April 2021 Cranach's "The Resurrection" was sold at auction following a settlement between the heirs of Holocaust victim Margarete Eisenmann and the art dealer Eugene Thaw. After being looted, the Cranach had been consigned to Sothebys by Hans Lange and passed through Hugo Perls and Knoedler Galleries before being acquired by Eugene Thaw. Most of the lawsuits last many years and go through several appeals in different courts. A painting by a follower of Lucas Cranach the Elder titled Lamentation and completed in the 1530s, which had been looted from Poland in 1946, was returned to the National Museum, Wrocław in 2022.