Кіріспе

Палестинаны азат ету ұйымының жартылай тәуелсіз әскери тармағы. Палестинаны азат ету армиясы (PLA; جيش التحرير الفلسطيني) – Палестинаны азат ету ұйымының (ПҰҰ) әскери қанаты. 1964 жылы Мысырдың Александрия қаласында өткен Араб лигасының саммитінде Израильмен күресу мақсатымен құрылған. Алайда, ол ешқашан ПҰҰ-ның тиімді бақылауында болған жоқ, көбінесе Сирия сияқты түрлі елдердің үкіметтері басқарды. Бастапқыда бірнеше елде әрекет еткенімен, қазіргі PLA тек Сирияда ғана белсенді және еркек палестиналық босқындарды қабылдайды. PLA жасақтары 1973 жылғы Йом-Киппур соғысында Сирия және Мысыр майдандарында қатысты. 1973 жылдан бастап PLA Сирия армиясының құрамына енді. Ливан азамат соғысы кезінде Сирия PLA-ны өкілетті күш ретінде кеңінен пайдаланды, тіпті ПҰҰ-ға қарсы да қолданды (бірақ PLA басқа палестиналықтармен соғысуға бұйрық берілгенде сенімсіздік танытып, көптеген сарбаздары дезертирлік жасады). Бұл қақтығыста ол ПҰҰ-ның әс-Саиқа тобымен бірлесіп Сирияның мүдделерін қолдады. 1975 жылдан бері Ливанда орналасқан PLA, 1976 жылы Сирия Ливанды басып алған кезде Сирия қарулы күштеріне жамылғы болды, себебі Сирия әскері PLA формасын киіп жүрді. PLA және әс-Саиқа 1976 жылғы Ливан президенттік сайлауында қолдау көрсетіп, Элиас Саркистің Ливан президенті болып сайлануына көмектесті. Жалпы алғанда, PLA Ливанда тиімді болған жоқ. 1982 жылғы Ливан соғысын бастарған 1982 жылғы Израильдің Оңтүстік Ливанға басып кіруі кезінде PLA жауынгерлік күш ретінде дерлік жойылды. Ливандағы оның жауынгерлері ПҰҰ сол жылы АҚШ демеушілігімен атысты тоқтату келісімі бойынша Бейруттен эвакуацияланғанда Туниске кетті. Египеттік PLA да 1976 жылы Ливанға орналасты, себебі палестиналық көшбасшы Ясир Арафат Мысыр президенті Анвар Садатқа Израильмен бейбітшілік орнатуға тырысқаннан кейін туындаған қарым-қатынасты жақсарту үшін жүгінді. Алайда, египеттік бөлімшелер Сириялық PLA сияқты маңызды болған жоқ. 1991 жылы PLA-ның бірінші бас қолбасшысы генерал-майор Важих әл-Мадани қайтыс болды. Египет және Иорданиядағы көптеген PLA сарбаздары 1993 жылғы Осло келісімдеріне қол қойылғаннан кейін Палестина ұлттық басқармасының (ПҰБ) Ұлттық гвардиясының ядросын құрады, оларға ПҰБ қауіпсіздік қызметтерінде лауазым алу үшін Палестина аумақтарына кіруге рұқсат берілді.

Сириядағы азаматтық соғыс

Сириялық Палестина Азаттық Армиясы (ПАА) әрекет етуін жалғастыруда, Саиқамен тығыз байланыста жұмыс істейді, бірақ олардың маңыздылығы жылдар өте төмендеді. ПАА қайта құрылды және Сириядағы палестиналықтар әлі де әскери қызметке шақырылуда. Толығымен палестиналықтардан тұрса да, ол Палестина Азаттық Ұйымының (ПАҰ) бақылауында емес, және іс жүзінде Сирия армиясына енгізілген. Дегенмен, ол тәуелсіз ұйым ретінде танылады және кейде Сирияның палестиналық мәселесіне берілгендігін көрсету үшін үкіметті қолдайтын митингтер ұйымдастырады. Сирия азамат соғысы басталғанда, ПАА үкімет тарапына шығып, Сирия оппозициясына қарсы күреске түсті. Генерал-майор Мұхаммед Тарик әл-Хадра басшылығымен, 2017 жылдың қыркүйегіне дейін ПАА-ның 228 жауынгері қаза тапты; COVID-19 салдарынан Дамаскіде қайтыс болды.