Фридрих І, Есік шаққан маркграф және Тюрингия ландгравы

Кіріспе

Фридрих I, Батыл немесе Шағылған (немісше: Friedrich der Freidige немесе Friedrich der Gebissene; 1257 – 16 қараша 1323) Мейссен маргравы және Тюрингия ландгравы болды.

Өмір

Фридрих Айзенах қаласында дүниеге келді. Ол Мейссен маркграфы Альберт II мен Сицилияның Маргаретасының ұлы еді. Аңыз бойынша, 1270 жылы күйеуінен қашқан анасы, айырылысудың күйреуіне ұшырап, Фридрихтің жағын шағып алды: сондықтан ол «Шағылған» деп аталды. 1268 жылы Конрадин қайтыс болғаннан кейін ол Хогенштауфендердің заңды мұрагері болды және Сицилия корольдігіне талап қойды, қысқа мерзімге Иерусалим және Сицилия королі, сондай-ақ Швабия герцогы атағын алды. (Ол Иерусалим корольдерінің ұрпағы болмаса да, оның әкесі Киелі Рим императоры Фридрих II патшалықты өзіне қабылдаған еді.) Бірақ бұл талаптар көп қолдау таппады. Конрадин соңғы жорықтан бұрын кепілге берген Швабия аумақтық бірлік ретінде ыдырап жатты. Ол Аутремерде танылмай қалды, ал Анжу Карлы Оңтүстік Италиядағы билікке берік орнықты. 1269 жылы марграф Фридрих Италияға жорық жасауды ұсынды және ломбардтық гибеллиндерден қолдау алды, бірақ оның жоспарлары іске аспады және ол итальяндық істерге қатыспады. 1280 жылдан бастап ол Саксонияның граф-палатині болды. Әкесі Апицті артық жақсы көруіне байланысты Фридрих пен оның інісі Дизман оған қарсы соғыс ашты. 1281 жылы Фридрих тұтқындалды, бірақ ұзақ соғыстан кейін әкесі 1289 жылы бауырластардың құқықтарын мойындады. Туысқандарының бірі Фридрих Тута қайтыс болғаннан кейін (1291) екеуі де оның жерлерін иеленді, ал Фридрих Мейссен маркграфтығын алды, әкесіне тек Ландсберг маркграфтығын қалдырды. Бірақ Нассау-Вейльбургтың королі Адольф Тутаның өлімінен кейін Мейссен мен Шығыс маркасы таққа қайта оралуы керек деп ойлады және қарызға батқан Альберттен Тюрингияны сатып алды. Бауырлары мұраларын қорғау үшін тағы да әскерге шақырылды, бірақ жерлерін тастап кетуге мәжбүр болды. Фридрих Адольф қайтыс болғаннан кейін жері қайтарылғанша үйден алыс жүрді. Осы уақытқа дейін әкесі де онымен татуласып үлгерген еді. Бірақ көп ұзамай король Альберт I Тюрингияны иеленді және тәуелсіздікке ұмтылған қалалар оған қолдау көрсетті. Ландграфтың отбасын Вартабургта Эйзенах әскерлері қоршап алды, бірақ Фридрих оларды азат етуге қол жеткізді. Бірақ 1307 жылғы 31 мамырдағы Луккадағы жеңіс екеуіне де жеңіс сыйлады, ал король жаңа күш жинамас бұрын қайтыс болды. Дизманның өлімінен кейін (1307) вассалдар тек Фридрихке ғана адалдық серт берді, өйткені Альберт жылдық төлем үшін биліктен бас тартқан еді. Тек қалалар ғана Фридрихке қарсы болды. Бірақ Эрфурт күшпен бағындырылды, сондай-ақ ол Фридрих бастапқыда мойынсұнудан бас тартқан император Генрих VII-мен татуласты. 1310 жылы император оған жерлерін феодалдық иелік ретінде берді. Бірақ Бранденбургпен күрес жалғасты, және Фридрих марграф Вальдемар тұтқындаған кезде, ол 32 000 күміс маркамен және 1312 жылғы Тангермунде шарты бойынша Төменгі Лузатияны беру арқылы бостандығын сатып алуға мәжбүр болды. 1316 жылы қақтығыстар қайта басталды, бірақ 1317 жылы Магдебург бейбітшілігімен аяқталды. Асканиялықтардың құрылуымен Фридрих Ландсберг пен Төменгі Лузатиядан басқа жоғалған жерлерін қайтарып алды. Ол енді жалпы Ландфриденді (бейбітшілік) орната алды. 1321 жылдан бері инсульт салдарынан жартылай паралич болған Фридрих 1323 жылғы 16 қарашада Айзенахта қайтыс болды. Кейін оның сүйектері Гимменштейн қамалына көшірілді, ол қиратылғаннан кейін Фридштейн қамалына жерленді, бірақ оның қабірі Рейнхардсбруннда орнатылды. 1285 жылы ол Горция-Тироль графы Майнхард II-нің және Конрадиннің жесір анасы Баварияның Елизаветасының қызы Агнеске үйленді, ал ол қайтыс болғаннан кейін 1303 жылы өзінің әкесінің қызы Елизавета Арнхаукке үйленді. Оның өмірден өткен екі баласы болды: 1322 жылы Гессен ландграфы Генрих II-ге үйленген Елизавета және оның мұрагері Фридрих.

Born in Eisenach, Frederick was the son of Albert II, Margrave of Meissen and Margaret of Sicily. According to legend, his mother, fleeing her philandering husband in 1270, was overcome by the pain of parting and bit Frederick on the cheek: therefore he became known as the Bitten. After the death of Conradin in 1268, he became the legitimate heir to the Hohenstaufen claims, and claimed the Kingdom of Sicily, briefly taking the titles of King of Jerusalem and Sicily and Duke of Swabia. (While not descended from the Kings of Jerusalem, his grandfather Frederick II, Holy Roman Emperor, had claimed the kingdom for himself.) However, these claims met with little favor. Swabia, pawned by Conradin before his last expedition, was disintegrating as a territorial unit. He went unrecognized in Outremer, and Charles of Anjou was deeply entrenched in power in Southern Italy. Margrave Frederick proposed an invasion of Italy in 1269, and attracted some support from the Lombard Ghibellines, but his plans were never carried out, and he played no further part in Italian affairs. From 1280, he was count palatine of Saxony. Because his father preferred their half brother Apitz, Frederick and his brother Diezmann waged war upon him. Frederick was captured in 1281, but after a long war his father recognized the rights of the brothers in 1289. After the death of their cousin Frederick Tuta (1291), both brothers took possession of his lands and Frederick received the Margraviate of Meissen, leaving to their father only the Margraviate of Landsberg. However, King Adolf of Nassau Weilburg thought that Meissen and the Eastern March should return to the crown after Tuta's death, and bought Thuringia from the debt laden Albert. The brothers were again called to arms in the defense of their inheritance, but had to give up the land. Frederick stayed away from home until the death of Adolf returned his land to him. By now his father had also been reconciled with him. Soon afterwards, however, King Albert I claimed Thuringia and was supported by the cities, which longed to become independent (reichsunmittelbar). The landgrave's family was besieged on the Wartburg by the Eisenach forces; however, Frederick succeeded in liberating them. But only the victory at Lucka on 31 May 1307 gave the two brothers relief, and before the king could gather new forces, he died. After Diezmann's death (1307) the vassals rendered homage to Frederick only, because Albert had renounced rule for an annuity. Only the cities were still opposed to Frederick. But Erfurt was subjected by force, and he was also reconciled with Emperor Henry VII, to whom Frederick had originally refused to submit. In 1310, the Emperor granted him his lands as fiefs. However, the fight with Brandenburg still continued and when Frederick was captured by Margrave Waldemar, he had to buy his freedom with 32,000 marks of silver and the cession of Lower Lusatia in the Treaty of Tangermünde of 1312. The feuds were renewed in 1316, but ended in 1317 with the Magdeburg Peace. Through the extinction of the Ascanian house, Frederick regained all lost lands except for Landsberg and Lower Lusatia. Now he was able to install a general Landfrieden (peace). Paralyzed by a stroke since 1321, Frederick died on 16 November 1323 at Eisenach. His bones were later moved to Grimmenstein Castle in Gotha and after its demolition were buried in Friedenstein Castle; however, his tomb was erected in Reinhardsbrunn. In 1285, he married Agnes, the daughter of Count Meinhard II of Gorizia Tyrol and Elisabeth of Bavaria, widowed mother of Conradin, and after her death he married Elizabeth of Arnshaugk, the daughter of his stepmother, in 1303. Only two children survived him, Elizabeth, who was married to Henry II, Landgrave of Hesse, in 1322, and Frederick, his successor.