Кіріспе

Махан классы эсминеці

USS Preston (DD–379) – Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін және соғыс кезінде АҚШ Әскери-теңіз күштерінде қызмет еткен эсминец. Ол лейтенант Сэмюэл В. Престонның (1840–1865) құрметіне аталған Әскери-теңіз күштерінің бесінші кемесі болды. 1942 жылдың 14 қарашасында Гуадалканалдың екінші теңіз шайқасында батып кетті.

Құрылыс және іске қосу

Престон 1934 жылғы 27 қазанда Калифорния штатының Валлехо қаласындағы Маре Айленд әскери-теңіз кемежайында салынды. Ол 1936 жылғы 22 сәуірде Эдвард Х. Кэмпбелл әйелінің демеушілігімен суға түсірілді және 1936 жылғы 27 қазанда қолданысқа кірістірілді.

Қызмет тарихы

Престон сынақтан өткен соң, Әскери-теңіз операцияларының бастығының басқаруында қысқа мерзім жұмыс істеді, сосын АҚШ Флотының Шабуылдық күштеріне қосылды. Алғашқыда 2-ші эсминецтер эскадрильясына (DesRon 2) бекітілді, кейін 5-ші DesRon-ға ауыстырылды. 1941 жылдың 7 желтоқсанына дейін Тынық мұхитында бейбіт уақыттағы жаттығулар жүргізді. Батыс жағалаудағы патрульдік және жағалау эскорт міндеттері Престонды 1942 жылдың 1 маусымына дейін Тынық мұхитының шығысында ұстады. Содан кейін «Саратога» әуе кемесінің қорғауында батысқа бағыт алды. 6 маусымда келген оның тобы, TG 11.1, келесі күні 17-ші арнайы топпен кездесу үшін және «Энтерпрайз» мен «Хорнет» әуе кемелеріне ұшақтарды, ұшқыштарды және материалдарды жеткізу үшін қайта жолға шықты, олар Мидуэй шайқасынан кейін май құйып, демалып жатқанда. 13 маусымда Престон Перл-Харборға оралды және келесі төрт ай бойы типтік жаттығулар жасады, сондай-ақ Гавай аймағында патрульдік және эскорттық қызмет атқарды. 4 қазанда TF 16-ға қосылып, 15 қазанда Соломон аралдарына бет бұрды. 24 қазанда TF 16, TF 17 тобымен кездесіп, TF 61 құрамын құрды және жолын жалғастырды. Екі күннен кейін, кемелердің қорғауында Престон Санта-Крус аралдары шайқасында жауға қаруын көрсетті. Екі ұшақты атып түсірген ол алғашқы шайқасынан зардапсыз шығып, Нумеяға қайтты. Қайта қаруланғаннан кейін, ол екінші және соңғы шайқасы үшін Соломон аралдарына қайта жол тартты.

Соңғы шайқас

14 қарашаның кешінде Престон, TF 64 тобымен бірге Гуадалканалдың батыс жағымен жүзіп, Хендерсон аэродромын бомбалау және күштерді тасымалдау үшін "Слот" арқылы келе жатқан тағы бір жапон конвойын тоқтатуға тырысты. Саво аралын айналып өтіп, алдынан төрт эсминецті бастаған екі линкор, Саво мен Эсперанс мүйісі арасындағы каналға кірді. 23:00-де "Вашингтон" линкоры радарында жапондық "Сендай" крейсерін анықтады, ал 23:17-де Саво аралының үшінші шайқасы басталды. "Сендай", "Шикинами" эсминецімен бірге американдықтардың соңынан ілесіп келді, бірақ артиллериялық оқтар оларды кері шегіндірді. Бірақ көп ұзамай шайқас қайта жаңғырды. Жапон күштері шашырап кетті, ал линкорлар мен крейсерлер арасындағы қақтығыстан кейін бірнеше минут өткен соң, жау эсминецтері Савоның оңтүстік жағалауымен жылжып, шайқасқа қосылды. "Бенхам" мен "Престон" олардың ізінен ерді. Алдыңғы атыс кезінде жарықтандыру снарядтарын атқан "Гвин" кемесі, "Нагара" крейсері мен төрт эсминецтің жақындап келе жатқанын көріп, шайқасқа қатысты. Алдағы уақытта жапондықтардың ауыр кемелері де қосылуға дайындалып жатты. Американдық эсминецтердің шоғырланған тобы қазір басты нысанаға айналды, және жаумен қақтығысқаннан шамамен сегіз минут өткен соң, "Уолк" кемесіне оқ тиді.

Жоғалту

Көп ұзамай Престон жарықтандырылған жау нысанасына атыс ашты, жауап ретінде Нагара жеңіл крейсері де оқ жаудырды, мүмкін 5 дюймдік зеңбіректердің жарқылдарын нысана алу үшін пайдаланған болар. Престон алғашқы залптан қосқа тірелді, ал екіншісі торпедаларын дайындап тұрғанда жарылысқа ұшырады. Нагарадан келген залп екі оттық бөлімен де өртендіріп, корпуска тоқылды. Престонның өрттері оңай нысанаға айналды, снарядтар оң және сол жақтан келді; сол жақтан келген снарядтар достық кемеден, ең болмаса Вашингтондан болған болуы мүмкін, ол Престонның сол жағында болды. Престонның бір зеңбірек орналысы бұзылып, зеңбірегінің бірі төменге салбырап тұрды. Мүжілген Престон тоқтағанда, Нагараның келесі залпы эсминецтің артқы бөлігіне түсті, 5 дюймдік оқ-дәрі қоймасына тиіп, қатты зардаптарға әкелді. Роберт Б. Ридтің (шайқас кезінде зардапты бақылауда болған) аман қалғандардың куәлігі кемедегі торпедалардың жарылыстан бөлшек-жарғаға айналғанын, "жарылған және жарылған торпеда оқ-дәрілері орнатудың астында домалап жатқанын" және "жанып жатқан ашық TNT" сипаттады. Рид жарылыстан кейін есін жиғанда, "консервіленген тағамдар, картоп, капуста және барлық түрлі азық-түлік аспаннан түсіп жатқанын, жарылыс кезінде жоғары лақтырылғанын" байқады. Өрттер таралуын жалғастырды. 23:36-да Престонды тастап кетуге бұйрық берілді. Бірнеше минуттан кейін ол сол жағына құлады. Ол тағы он минут бойы мұрын бөлігі жоғары көтеріліп жүзіп, 116 экипаж мүшесімен бірге суға батып кетті. Шаяқасқа дейін, кеме капитаны Макс С. Стормс Престоннің тереңдік зарядтары үшін барлық тетрил күшейткіштерін кемеден лақтырып жіберді, кеме суға батса жарылыстың алдын алу үшін. Бұл шешім, сөзсіз, көптеген өмірді сақтап қалды. Айыныштысы, аман қалғандар батып бара жатқан кемелерінен алыстағанда, USS South Dakota соғыс кемесі қараңғылықтан шығып, судағы адамдардың арасынан өтіп кетті. "Оңтүстік Дакота" экипажы құтқару сал тастаған көрінеді, бірақ капитан Стормс соғыс кемесі өткеннен кейін қайтадан көрінбеді. Шаяқас жалғасты: Гвин, Уоке және Бенхам барлығы ауыр зақымдалды, Уоке Престонды Саво шығанағының зиратына ертіп барды. Қалған екі эсминецке кері шегінуге бұйрық берілді, бірақ Бенхам да 15-ші күні батып кетті. Соңғы шайқаста "Оңтүстік Дакота" жарыққа түсіп, жаудың қатты атысына ұшырады. Вашингтон содан кейін шайқасқа қайта қосылып, жапондық соғыс кемесі Кирисимаға (бомбардировка күшінің ядросы) тез арада үлкен және өлімге әкеп соқтырарлық зақымдар келтірді, өзі зақымсыз қалды. Жапондықтар тағы да үлкен жетістіктерге жетті, бірақ соның нәтижесінде соғыс кемесі мен эсминецін жоғалтты және, ең бастысы, Хендерсон алаңына бомбалау миссиясынан бас тартты.

Марапаттар

Престон Екінші дүниежүзілік соғыстағы қызметі үшін екі шайқас жұлдызын алды.