Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
2005 жылы Иорданияның Аман қаласында Әл-Каиданың террористік шабуылы болды.
2005 Al Qaeda terrorist attack in Amman, Jordan
Ирактағы Әл-Каида осы шабуылға жауапкершілікті жедел түрде мойындады. Шабуыл Иордания үкіметі тарапынан жаңа терроризмге қарсы шаралар қабылдануына себеп болды.
Al Qaeda in Iraq was quick to claim the attack. The attack spurred a wave of new anti terror measures by the Jordanian government.
Radisson SAS компаниясы
Radisson SAS қонақ үйінде (қазіргі "Landmark Hotel" деп аталады) екі жанкешті терроршы – күйеуі мен әйелі Әли Хусейн Әли әл-Шамари мен Саджида Мубарак Атрос әл-Ришави Филадельфияның балды залына кірді, онда Ашраф Ахрас пен Надя Аль Алами 900-ге жуық иордандық және палестиналық қонақтардың қатысуымен үйлену тойларын тойлап жатты. Саджида әл-Ришави өз белбеуін жарылтуға қол жеткізбеді. Күйеуі Әли әл-Шамари оны сөгіп, бөлмеден шығып кетуін айтты. Ол шығып бара жатқанда, балды залдың жарығы өшіп, Әли асхана үстеліне секіріп, өзін-өзі жарылысқа ұшыратты. Жарылыста қаза тапқан 38 адамның арасында келіннің және күйеу жігіттің әкелері де болды. Бұдан өзге, жарылыс балды залын қиратты, көшеге қарап тұрған үлкен терезелерді жарып, төбе панельдерін құлатты. Қонақ үйдің вестибюлі де зардап шекті: төбе панельдері мен шамдар құлап, жиһаз қирады, қонақ үйдің шыны есіктері сынып кетті. Көп ұзамай тазалау және қайта құру жұмыстары басталды. Шындығында, бұл қонақ үйге 2000 жылғы мыңжылдық шабуылдарында мақсат қойылған болатын, бірақ ол жоспар орындалмады.
At the Radisson SAS Hotel (now known as the "Landmark Hotel"), two suicide bombers—husband and wife Ali Hussein Ali al Shamari and Sajida Mubarak Atrous al Rishawi—entered the Philadelphia Ballroom, where Ashraf Akhras and Nadia Al Alami, were celebrating their wedding with around 900 Jordanian and Palestinian guests. Sajida al Rishawi was unable to detonate her belt. Her husband Ali al Shamari, apparently admonished her and told her to get out of the room. As she was leaving, the lights went out in the ballroom, Ali jumped onto a dining room table and detonated himself. Among the 38 people killed in the explosion were the fathers of the bride and groom. In addition, the explosion destroyed the ballroom, blew out the large windows bordering the street, and knocked down ceiling panels. The hotel lobby was also affected: ceiling panels and light fixtures collapsed, furniture was destroyed, and the hotel's glass doors were shattered. Cleanup and rebuilding commenced shortly afterwards. The hotel was actually targeted in the 2000 millennium attack plots nearly six years prior, but the plan was foiled.
Гранд Хайат
Екінші жарылыс "Radisson SAS" қонақ үйінен шамамен 457 метр қашықтықта болды. Ол қонақ үйдің кіреберісін толық қиратты, бағаналар мен төбе плиткаларын құлатып, қабылдау және бар аймақтарына ауыр зақым келтірді. Бомбалаған адам қонақ үйдің кафесінен апельсин шырынын сұрағаннан кейін, басқа бөлмеге (мүмкін, жарылғыш құрылғысын алу үшін) барып, қайта оралып, бомбасын жарылды. Бұл жарылыста қонақ үйдің жеті қызметкері, сондай-ақ сириялық-американдық кинопродюсер Мустафа Аккад және оның қызы Рима қаза тапты. Аккад "Хэллоуин" қорқыныш фильмінің сериясын продюсерлік еткенімен әйгілі, сонымен қатар "Мұхаммед, Құдай елшісі" фильмінің режиссері және продюсері болды. Ол қайтыс болған кезде Леванттан крестшілерді қуған мұсылман басшысы Саладин туралы фильмді дайындаудың бастапқы кезеңінде еді. Hyatt шабуылдан кейін дереу тазалау жұмыстарын бастап, 19 қарашада қонақ үйін қайта ашты.
The second blast happened about 500 yards (457 metres) from the Radisson SAS. It destroyed the hotel's entrance and brought down pillars and ceiling tiles, along with badly damaging the reception and bar areas. After the bomber ordered orange juice in the hotel's coffee shop, he went to another room (possibly to get his explosive belt) and then came back and detonated his bomb. Seven hotel employees were killed in this blast, as were Syrian American movie producer Moustapha Akkad and his daughter, Rima. Akkad, who is best known for producing the Halloween series of slasher films, was also the director and producer of Mohammad, Messenger of God. At the time of his death, he was in the early stages of producing a film about Saladin, the Muslim leader who expelled the Crusaders from the Levant. Hyatt began cleanup shortly after the attacks and reopened their hotel on 19 November.
Күндер қонақ үйі
Days Inn қонақ үйінде бомбалаған адам қонақ үйдің бірінші қабатындағы мейрамханаға кірді. Ол жарылғыш белбеуін жарқызуға тырысты, бірақ қиындыққа тап болды; бір официант оны байқап, күзет қызметіне хабарлады. Бомбалаған адам қонақ үйден қашып шығып, өзін-өзі жарқызып, қытай әскери делегациясының үш мүшесін қаза тапты. Days Inn қонақ үйіне келтірілген зиян шамамен 200 000 долларға бағалануда.
At the Days Inn, the bomber entered the restaurant on the hotel's ground floor. He tried to detonate his explosive belt but had trouble; a waiter noticed this and called security. The bomber ran outside the hotel and successfully detonated himself, killing three members of a Chinese military delegation. Property damage at the Days Inn was expected to amount to around $200,000.
Күдіктілер
Иордания полициясы бастапқыда кем дегенде төрт шабуылшы болғанын мәлімдеді (төртіншісі, әйел, кейін ұсталды), оның ішінде жұбайлар да бар. Келесі күндері ұсталған 100-ден астам күдіктінің арасында бірнеше ирактықтар да болды. Полиция шабуылды жоспарлау үшін пайдаланылған карталар табылды деп мәлімдеді. 12 қарашада Иорданияның вице-премьері Марван Муашер шабуылшылардың ирактықтар екенін және үш ғана жанкешті болғанын растады. 13 қарашада король Абдулла төртінші жанкешті болуға тиіс әйелдің тұтқындалғанын хабарлады, оның жарылғыш белбеуі жарылмады. Үш өлген жанкештінің кімдігі вице-премьер Муашердің атынан жарияланды. Олар: Әли Хусейн Әли әл-Шамари (SAS Radisson), Равад Жасем Мохаммед Абед (Grand Hyatt) және Сафа Мохаммед Әли (Days Inn). Ұсталған әйел Саджида Мубарак Атрос әл Ришави есімді. Ол әл-Шамариге үйленген және "Радиссон" қонақүйінде өзін-өзі жарылғысы жоспарлаған. Муашер сондай-ақ ол Әбу Мусаб әл Зарқауидің жақын көмекшісінің қарындасы екенін айтты. Ришави 2015 жылдың ақпанында ИСИЛ Иордания әуе күштерінің ұшқышы Муат әл-Касасбехті өлтіргеніне жауап ретінде атқыланды.
Jordanian police initially stated that there were at least four attackers (the fourth, a female, was later captured), including a couple. A number of Iraqis were among the more than 100 suspects who were arrested in the following days. Police claimed to have found maps that were used in planning the attack. On 12 November, Jordan's Deputy Prime Minister Marwan Muasher confirmed that the attackers were Iraqi and that there were only three suicide bombers. On 13 November, King Abdullah announced the arrest of a woman believed to be a fourth would be suicide bomber, whose explosive belt failed to detonate. The three dead suicide bombers were identified, and their names were announced by Deputy Prime Minister Muasher. They were Ali Hussein Ali al Shamari (SAS Radisson), Rawad Jassem Mohammed Abed (Grand Hyatt), and Safaa Mohammed Ali (Days Inn). The woman in custody was identified as Sajida Mubarak Atrous al Rishawi. She was married to al Shamari and intended to blow herself up at the Radisson. Muasher also said that she was the sister of a close aide of Abu Musab al Zarqawi. Rishawi was executed in February 2015 in response to the murder of Jordanian air force pilot Muath al Kasasbeh by ISIL.
Қылмыскерлер
Интернетте бір күннен кейін жарияланған мәлімдемеде, бомбалаушылар Әбу Хабиб, Әбу Муаз, Әбу Омайра және Ом Омайра есімдері аталды, олардың барлығы Ирак азаматтары. Ирактағы «Әл-Қаида» ұйымы шабуылды өз веб-сайтында дереу мойындап, «Америка және Израиль барлау қызметтеріне, сондай-ақ Батыс Еуропа елдерінің үкіметтеріне» соққы беруге тырысқанын мәлімдеді. AQI жетекшісі Әбу Мусаб әл-Зарқауи бұл қонақ үйлерді «еврей террористерінің ойын алаңы» деп атады. «Радиссон» қонақ үйі бұрын 2000 жылғы жаңа мыңжылдыққа жасалған шабуылдар кезінде исламист топтардың мақсаты болған. Иордания полициясы 1999 жылдың 12 желтоқсанында палестиналық содыр Хадр Абу Хошарды және оның ілесінде 15 адамды ұстап, алғашқы қадамды жоққа шығарды. Деректерге сәйкес, кейбір қонақ үйлерге американдық, израильдік және еуропалық әскери мердігерлер, журналистер, бизнесмендер мен дипломаттар жиі барады. Ал қаланың өзі ұзақ жылдардан бері Бағдад пен Иракқа батыстықтардың кіреберісі ретінде сипатталып келеді, осының салдарынан көптеген адамдар Амман бомбалаулары мен Ирак соғысы арасында байланыс болу мүмкіндігін ойластыруда.
An internet statement released the day after claimed that the bombers were Abu Khabib, Abu Muaz, Abu Omaira, and Om Omaira, all Iraqis. Al Qaeda in Iraq immediately claimed the attack on a website, saying they were trying to hit "American and Israeli intelligence and other Western European governments". AQI leader Abu Musab al Zarqawi claimed the hotels were "playgrounds for Jewish terrorists." The Radisson hotel was previously an Islamist target during the 2000 millennium attack plots. Jordanian police foiled the original attempt after arresting Khadr Abu Hoshar, a Palestinian militant, along with 15 others on 12 December 1999. It is believed that some of the hotels are frequented by American, Israeli, and European military contractors, journalists, business people, and diplomats, and the city itself has long been described as a "gateway" for Westerners into Baghdad and Iraq at large, leading many to entertain the possibility of a connection between the Amman bombings and the War in Iraq.
Ішкі
Король Абдулла II Қазақстанға жасаған мемлекеттік сапарын қысқартып, Иорданияға оралды, онда ол "қылмыскерлер әділет алдында жауап беретін болады" деп уәде берді және шабуылдарды айыптады. Король Абдулла сондай-ақ Израильге жоспарланған сапарын да жойды. Иорданиялықтар бомбалауды үлкен ашумен қарсы алды. Амман қаласындағы бірнеше жүз адам бомбалауға қарсы наразылық акциясына қатысып, "Абу Мусаб әл-Зарқауи тозақта жанып кетсін!" деп ұран салды. Әбу Мусаб әл-Зарқауидің отбасы, әл-Халайле тайпасы, Иорданияның үш ірі газетінде жарты беттік жарнама шығарып, оны және оның іс-әрекеттерін айыптады. Әл-Халайле тайпасының 57 мүшесі, оның ішінде әл-Зарқауидің бауыры мен туысы, корольге деген адалдығын қайтадан растады. Жарнамада: "Біз король Абдуллаға және біздің құнды Иорданиямызға құрмет көрсетуге міндеттенеміз, сонымен қатар, Әбу Мусаб әл-Зарқауи деп танылатын Ахмет Фадил Наззал әл-Халайлех жасаған барлық террористік әрекеттерді қатты айыптаймыз. Біз, әл-Халайле тайпасының ұлдары, одан және оның барлық іс-әрекеттерінен, мәлімдемелерінен және шешімдерінен өзімізді ақтаймыз және онымен барлық байланысты ажыратамыз, соңғы күнгейінше." делінген.
King Abdullah II cut a state visit to Kazakhstan short and returned to Jordan, where he pledged that "justice will pursue the criminals" and condemned the attacks. King Abdullah also canceled an upcoming visit to Israel. Jordanians reacted to the bombings with outrage. Several hundred people in Amman participated in protests against the bombings, chanting "burn in hell, Abu Musab al Zarqawi". The family of Abu Musab al Zarqawi, the al Khalayleh tribe, took out half page advertisements in Jordan's three main newspapers, to denounce him and his actions. 57 members of the al Khalayleh family, including al Zarqawi's brother and cousin, also reiterated their strong allegiance to the king. The ads said,As we pledge to maintain homage to King Abdullah and to our precious Jordan we denounce in the clearest terms all the terrorist actions claimed by the so called Ahmed Fadheel Nazzal al Khalayleh, who calls himself Abu Musab al Zarqawi We announce, and all the people are our witnesses, that we – the sons of the al Khalayleh tribe – are innocent of him and all that emanates from him, whether action, assertion or decision. We sever links with him until doomsday.
Халықаралық
Біріккен Ұлттар Ұйымы: Бас хатшы Кофи Аннан 2005 жылдың 10 қарашасында Иорданияға сапар жоспарлаған, бірақ жарылыстарға байланысты сапарды кейінге шегерді. Кофи Аннан жасаған мәлімдемеде шабуылдар "қатты айыпталады" және бүкіл әлемде террористік шабуылдарға қарсы қосымша қауіпсіздік шараларын қабылдау қажеттігіне баса назар салынды. АҚШ: Ақ үй өкілі жарылыстарды "ұжасты террористік акт" деп атады. Мемлекеттік хатшы Кондолиза Райс жарылыстарды "үлкен трагедия" деп сипаттап, "біз күресіп жатқан өте қиын соғысты" көрсетіп тұрғанын айтты. Президент Джордж Буш: "Бұл жарылыс бәрімізге әлемде бейкүнә адамдарды өлтіруге дайын, өз мақсатына жету үшін тіпті тойды да жарғызуға баруға дайын жау бар екенін еске салуы керек" деді. Нью-Йорк қалалық полиция департаментінің жаңадан тағайындалған шетелдік барлау офицері Брэндон дель Позо Амман қаласында жұмыс істеді. Ол АҚШ федералдық үкіметі емес, Нью-Йорк қаласының атынан оқиғаны тергеді, қала қонақүйлерін ұқсас қауіптерден қорғаудағы кемшіліктерді анықтау мақсатында.
United Nations: Secretary General Kofi Annan had planned to visit Jordan on 10 November 2005, but postponed the trip in light of the bombings. Kofi Annan issued a statement "strongly condemning" the attacks, and underscoring the need for additional security measures against terrorist attacks worldwide. USA: A spokesman for the White House called the bombings "a heinous act of terror." Secretary of State Condoleezza Rice called the bombings a "great tragedy" that show "the very difficult war that we're fighting." President George W. Bush said "The bombing should remind all of us that there's an enemy in the world that is willing to kill innocent people, willing to bomb a wedding celebration in order to advance their cause." The New York City Police Department had Brandon del Pozo, a newly stationed overseas intelligence officer, working in Amman. He investigated the incident on behalf of New York City, rather than the US federal government, to ascertain what vulnerabilities it might reveal in the way the city protected its hotels from similar threats.
Терроризмге қарсы жаңа шаралар
Осы оқиғадан кейін Иордания үкіметі бұл қайта орын алмауы үшін терроризмге қарсы жаңа шаралар қабылдауға міндеттенді.
After the incident, Jordanian government pledged to take new anti terror measures to ensure that this would not happen again.