Бағдаттағы БҰҰ штаб-пәтеріне жасалған теракт (2003)
Canal Hotel bombing
Ирактағы БҰҰ штаб-квартирасына жасалған 2003 жылғы теракт туралы ақпарат. Зақымдар, құрбандар, жауапкершілік және куәгерлердің естеліктері. БҰҰ, теракт, Ирак.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
2003 жылы Бағдадтағы БҰҰ-ға қарсы болған террористік шабуыл
2003 terror attack against the UN in Baghdad, Iraq
Шабуылдан кейін 2003 жылдың 22 қыркүйегінде Бағдадтағы БҰҰ штаб-квартирасының жанында жүк көлігімен жасалған қатыгез шабуыл болды, салдарынан бір күзетші қаза тауып, 19 адам жарақат алды. 2004 жылдың сәуір айында «Джамаат әл-Таухид уәл-Джихад» террористік ұйымының жетекшісі Әбу Мусаб әл-Зарқауи 19 тамыздағы жарылысқа жауапкершілікті өз мойнына алды.
The attack was followed by a suicide car bomb attack on 22 September 2003 near U. N. headquarters in Baghdad, killing a security guard and wounding 19 people. Abu Musab al Zarqawi, the leader of terrorist organization Jama'at al Tawhid wal Jihad, in April 2004 claimed responsibility for the 19 August blast.
Бомбалау
Британдық саясаткер және жазушы Рори Стюарт өзінің «Батпақтың ханзадасы» атты кітабында бомбалау күні «Канал» қонақ үйінде болған оқиғаларын баяндайды. Жарылыс БҰҰ-ның миналық қимылдар қызметінің (UNMAS) директоры Мартин Барбер баспасөз мәслихатын өткізіп жатқанда болды. Жарылыс жанындағы ауруханадағы омыртқа миын емдеу орталығына және «Канал» қонақ үйінің арт жағында орналасқан АҚШ армиясының азаматтық-әскери операциялар орталығына зақым келтірді, ал соққы толқыны бір шақырымнан астам жерде сезілді. Жарылысқа бомба тиелген жүк көлігін жүргізіп келген жанкешті шабуыл жасаған. Көлік 2002 жылғы шығыс еуропалық Kamaz (бұрынғы ирактық мемлекеттік мекемелердің автопаркіне жатқан) болып анықталды. Ирактағы тергеушілер бомбаның Ирактың соғысқа дейінгі арсеналынан алынған, соның ішінде 500 фунттық әуе бомбасы қоса алғанда, ескі оқ-дәрілерден жасалғанын күдіктенеді. Біріккен Ұлттар Ұйымының Ирактағы гуманитарлық ақпарат орталығы (HIC) Гуманитарлық істерді үйлестіру жөніндегі кеңсесі (UNOHCI), БҰҰ-ның Адам құқықтары жөніндегі жоғарғы комиссары Серджо Виейра де Меллоның кеңсесінің тікелей астында орналасқан және тікелей соққыға ұшырады. Оқиға кезінде кеңседе болған сегіз қызметкер мен бір қонақ қаза тапты, ал де Мелло мен Гил Лёшер ауыр жарақат алып, ғимараттың құлаған бөлігінің астында қалды. Америкалық сарбаз, бірінші сержант Уильям фон Зель, құлаған ғимараттың ішіндегі қирандылардан өтіп, екі адамды құтқаруға кірісті. Кейін оған тағы бір американдық сарбаз, штаб-сержант Андре Валентайн қосылды. Екі сарбаз келесі үш сағат бойы ешқандай құтқару құралдарысыз екі адамды құтқаруға тырысты. Лёшерді сарбаздар оның жарақаттанған аяқтарын ампутациялағаннан кейін құтқарып алды, бірақ Виейра де Мелло оны алып шығармас бұрын қайтыс болды. Әбу Мусаб әл Заркауидің сөзіне қарағанда, Виейра де Мелло осы жарылыстың мақсаты болған. Аль Заркауи Виейра де Меллоны нысанаға алу себебін Шығыс Тимордың тәуелсіз мемлекет болуына көмектескенімен түсіндірді (Индонезияның Шығыс Тиморды басып алуына қараңыз). Заркауи Виейра де Меллоның ислам халифатынан заңсыз жер алып қойғанын, сондықтан ол ұры және қылмыскер екенін айтты.
In his book The Prince of the Marshes, British politician and writer Rory Stewart recounts his experiences at the Canal Hotel on the day of the bombing. The explosion occurred while Martin Barber, director of the UN's Mine Action Service (UNMAS), was holding a press conference. The explosion damaged a spinal cord treatment center at the hospital next door and a U. S. Army Civil Military Operations Centre located at the rear of the Canal Hotel, and the resulting shockwave was felt over a mile away. The blast was caused by a suicide bomber driving a truck bomb. The vehicle has been identified as a large 2002 flatbed Kamaz (manufactured in Eastern Europe and part of the former Iraqi establishment's fleet). Investigators in Iraq suspected the bomb was made from old munitions, including a single 500 pound aerial bomb, from Iraq's pre war arsenal. The United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs Humanitarian Information Centre (HIC) for Iraq (UNOHCI) was located directly beneath the office of Sérgio Vieira de Mello, the UN High Commissioner for Human Rights, and suffered a direct hit. Of the eight staff and one visitor in the office at the time, seven were killed instantly, but de Mello and Gil Loescher were critically wounded and trapped in debris under the collapsed portion of the building. An American soldier, First Sergeant William von Zehle, crawled down through the collapsed building and worked to extricate the two men. He was joined later by another American soldier, Staff Sergeant Andre Valentine. The two men spent the next three hours trying to extricate the two survivors without benefit of any rescue equipment. Loescher was rescued after having his crushed legs amputated by the soldiers, but Vieira de Mello died before he could be removed. According to Abu Musab al Zarqawi, Vieira de Mello was specifically targeted in the blast. The reason given by al Zarqawi for targeting Vieira de Mello was that he had helped East Timor become an independent state (see the Indonesian occupation of East Timor). Zarqawi said that Vieira de Mello had participated in the unlawful removal of territory from the Islamic Caliphate and was therefore a thief and a criminal.
Екінші бомба
2003 жылы 22 қыркүйекте "Канал" қонақ үйінің сыртында тағы бір көлік бомбасы жарылды. Жарылыстан бомбалаған адам мен ирактық полиция қызметкері қаза тауып, БҰҰ қызметкерлерінің ішінде 19 адам жарақат алды. Екінші шабуыл нәтижесінде Бағдадтан БҰҰ-ның 600-ге жуық халықаралық қызметкері мен басқа да гуманитарлық ұйымдардың қызметкерлері эвакуацияланды. 2004 жылдың тамызында де Меллоның орнын басушы Ашраф Қази шағын топпен бірге Бағдадқа келді.
The bombing was followed on September 22, 2003, by another car bomb outside the Canal Hotel. The blast killed the bomber and an Iraqi policeman and wounded 19 others, including UN workers. The second attack led to the withdrawal of some 600 UN international staff from Baghdad, along with employees of other aid agencies. In August 2004, de Mello's replacement, Ashraf Qazi, arrived in Baghdad along with a small number of staff.
Жәбірленушілердің тізімі
Атауы Жасы Ұлттанғандығы Лауазымы
Sérgio Vieira de Mello 55 Бразилия БҰҰ Бас хатшысының Ирактағы арнайы өкілі
Nadia Younes 57 Мысыр Виейра де Мелло штаб басшысы
Fiona Watson 35 Ұлыбритания Виейра де Мелло штаб мүшесі, саяси істер жөніндегі қызметкер
Jean Sélim Kanaan 33 Мысыр Италия Франция Виейра де Мелло штаб мүшесі, саяси істер жөніндегі қызметкер
Richard Hooper 40 АҚШ БҰҰ Саяси істер жөніндегі департаментінің аға кеңесшісі
Manuel Martín Oar 56 Испания Теңіз капитаны, Испанияның Ирактағы арнайы елшісінің көмекшісі
Christopher Klein Beekman 32 Канада БҰҰ Балалар қорының бағдарлама үйлестірушісі
Reham Al Farra 29 Иордания Қоғамдық ақпарат департаментінің орынбасары, бас сөзші
Martha Teas 47 АҚШ UNOHCI менеджері
Leen Assad Al Qadi 32 Ирак UNOHCI ақпарат көмекшісі
Ranillo Buenaventura 47 Филиппин Виейра де Меллоның UNOHCI хатшысы
Reza Hosseini 43 Иран UNOHCI гуманитарлық істер жөніндегі қызметкер
Ihsan Taha Husein 26 Ирак UNOHCI жүргізушісі
Basim Mahmoud Utaiwi 40 Ирак UNOHCI күзетшісі
Raid Shaker Mustafa Al Mahdawi 32 Ирак Біріккен Ұлттар Ұйымының Мониторинг, тексеру және инспекция комиссиясы (UNMOVIC)
Gillian Clark 47 Канада Christian Children's Fund
Arthur Helton 54 АҚШ АҚШ Сыртқы қатынастар кеңесінде бейбітшілік және қақтығыстарды зерттеу директоры
Alya Ahmad Souza 54 Ирак Әлемдік банк
Khidir Saleem Sahir Ирак Азамат
Ali Mohammed Hindi Ирак Азамат
Saad Hermis Abona 33 Ирак БҰҰ субподрядшысының қызметкері (Canal Hotel кафетериясының қызметкері)
Omar Kahtan Mohamed Al Orfali 34 Ирак Жүргізуші/аудармашы, Christian Children's Fund
Emaad Ahmed Salman al Jobody 45 Ирак Электрик
Name Age Nationality PositionSérgio Vieira de Mello55BrazilSpecial Representative of the UN Secretary General to IraqNadia Younes57EgyptChief of Staff for Vieira de MelloFiona Watson35United KingdomMember of Vieira de Mello's staff, political affairs officerJean Sélim Kanaan33EgyptItalyFranceMember of Vieira de Mello's staff, political officerRichard Hooper40United StatesSenior advisor to the UN Under Secretary General for the Department of Political AffairsManuel Martín Oar56SpainNaval captain, assistant to the Spanish special ambassador to IraqChristopher Klein Beekman32CanadaUN Children's Fund's program coordinatorReham Al Farra29JordanDepartment of Public Information, Deputy SpokespersonMartha Teas47United StatesUNOHCI ManagerLeen Assad Al Qadi32IraqUNOHCI Information AssistantRanillo Buenaventura47PhilippinesUNOHCI Secretary for Vieira de MelloReza Hosseini43IranUNOHCI Humanitarian affairs officerIhsan Taha Husein26IraqUNOHCI DriverBasim Mahmoud Utaiwi40IraqUNOHCI Security guardRaid Shaker Mustafa Al Mahdawi32IraqUnited Nations Monitoring, Verification and Inspection Commission (UNMOVIC)Gillian Clark47CanadaChristian Children's FundArthur Helton54United StatesDirector of peace and conflict studies at the U. S. Council on Foreign RelationsAlya Ahmad Souza54IraqWorld BankKhidir Saleem SahirIraqCivilianAli Mohammed HindiIraqCivilianSaad Hermis Abona33IraqWorking for a UN subcontractor (Canal Hotel cafeteria worker)Omar Kahtan Mohamed Al Orfali34IraqDriver/interpreter, Christian Children's FundEmaad Ahmed Salman al Jobody45IraqElectrician
Marilyn Manuel, Виейра де Мелло штабының Филиппиннен келген мүшесі, ғимараттың құлаған бөлігінде жоғалған және қайтыс болған деп тізімделген. Алайда, ол БҰҰ-ға оның бар екендігі туралы хабарламай, Ирак ауруханасына жеткізілді. Оның аман қалғаны төрт күннен кейін расталды.
Marilyn Manuel, a member of Vieira de Mello's staff from the Philippines, was originally listed as missing and presumed dead in the collapsed section of the building. However, she had been evacuated to an Iraqi hospital which did not notify the UN of her presence. Her survival was confirmed four days later.
Күдіктілер
2004 жылғы 6 сәуірде веб-сайтта жарияланған және ЦРУ-ға сәйкес "сенімді деп саналатын" аудиотаспада Әбу Мусаб әл-Зарқауи бірқатар шабуылдар үшін жауапкершілікті алды, соның ішінде 2003 жылғы 19 тамыздағы БҰҰ Бағдадтағы кеңсесіне жасалған бомбалау. 2006 жылдың ақпан айында "Фронтлайн" телебағдарламасында басқа да күдіктілерге баасшылар, радикалды сунниттік және шииттік топтар, ұйымдасқан қылмыс және тайпалық элементтер кірді. Бастапқыда кінә Ансар әл-Исламға таңылды, ол кезде Зарқауидің тобы деп есептелді. "Мұхаммедтің екінші армиясының қарулы авангарды" деп аталатын бұрыннан белгісіз топ шабуылға өздері жауапты екенін мәлімдеді. Аураз Абд Азиз Махмуд Саид, әл-Курди деген атпен танымал, Әбу Мусаб әл-Зарқауиге шабуылды жоспарлауға көмектескенін мойындады. Әл-Курди 2005 жылы АҚШ күштерімен ұсталды, Ирак соты оны өлім жазасына кесті және 2007 жылғы 3 шілдеде асылып өлтірді.
In an audiotape, published 6 April 2004 on a website and "probably authentic" according to CIA, Abu Musab al Zarqawi claimed credit for a number of attacks, including the 19 August 2003 bombing on U. N. quarters in Baghdad. In February 2006, the TV programme Frontline Other suspects included Baathists, militant Sunni and Shiite groups, organized crime, and tribal elements. Blame was initially thought to lie with Ansar al Islam, which was thought at the time to be Zarqawi's group. An otherwise unknown group called the "Armed Vanguards of the Second Mohammed Army" claimed they were responsible for the attack. Awraz Abd Aziz Mahmoud Sa'eed, known as al Kurdi, confessed to helping plan the attack for Abu Mussab al Zarqawi. Al Kurdi was captured by U. S. forces in 2005, judged and sentenced to death by an Iraqi court and executed by hanging on 3 July 2007.
Жауаптар
Біріккен Ұлттар Ұйымының Бағдадтағы жанкешті бомбалық шабуылына зор қарсылық білдірілді. Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас хатшысы Кофи Аннан бомбалау ұйымның Иракты қайта құру жөніндегі күш-жігерін тоқтатпайтынын мәлімдеп, былай деді: "Ирак халқына тәуелсіздігі мен егемендігін қайтаруға, сондай-ақ өздері таңдаған көшбасшылардың басшылығымен елін мүмкіндігінше жылдам жаңаруға көмектесу үшін Иракқа жалғыз мақсатпен келген ерлер мен әйелдерге жасалған осы негіссіз және қатыгез зорлық-зомбылықты ешбір нәрсе ақтамайды". Алайда, осы оқиғадан кейін БҰҰ елдік тобының шетелдік қызметкерлері мен басшылары Амманға (Иордания) көшіп, қашықтан жұмыс істеуді жалғастырды. Тек бірқатар ирактықтар ғана елдің барлық аймақтарында қатаң қауіпсіздік шараларымен жұмыс істеді (Курдистанда олардың саны көп және еркін қозғала алады). 5 жыл өткен соң, шетелдік қызметкерлердің өте аз бөлігіне Иракқа (Курдистанды қоса алғанда) кіруге рұқсат берілді, бірақ тек Бағдадтағы "Жасыл аймақ" сияқты үлкен қауіпсіздік кешендерінің ішінде ғана. Гуманитарлық көмек енді БҰҰ-ның қашықтан бақылауымен, үкіметтік емес ұйымдар арқылы толығымен ел ішінде жүзеге асырылуда. 2004 жылы Гил Лошердің қызы, деректі фильмдер режиссері Маргарет Лошер, әкесінің өмірінен алынған "Қираған қиратылардан құтқарылған" атты сыншылар тарапынан жоғары бағаланған фильм түсірді.
The suicide bombing of the United Nations in Baghdad drew overwhelming condemnation. Kofi Annan, United Nations Secretary General, commented that the bombing would not stop the organization's efforts to rebuild Iraq, and said: "Nothing can excuse this act of unprovoked and murderous violence against men and women who went to Iraq for one purpose only: to help the Iraqi people recover their independence and sovereignty, and to rebuild their country as fast as possible, under leaders of their own choosing." However, since this event the UN country team's expatriates and leaders relocated in Amman (Jordan) and continued to work remotely. Only some Iraqis have continued under drastic security measures all around the country (except in Kurdistan where they are more numerous and can move more freely). Few expatriates are, 5 years later, authorized to go inside Iraq (including Kurdistan) and only inside huge security compounds such as the so called "Green Zone" in Baghdad. Humanitarian support is now entirely conducted inside the country by NGOs, under UN remote supervision. In 2004, Gil Loescher's daughter, documentary filmmaker Margaret Loescher, made a critically acclaimed film about her father's experiences called Pulled from the Rubble.
Дүниежүзілік гуманитарлық күн
2008 жылдың 11 желтоқсанында Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы Швеция демеушілігімен БҰҰ-ның төтенше жағдайлардағы көмек көрсетуін үйлестіруді күшейту туралы А/63/139 қарарыны қабылдап, тарихқа енді. Бұл қарар, басқа да маңызды гуманитарлық шешімдермен қатар, 19 тамызды Дүниежүзілік гуманитарлық күн (WHD) ретінде белгілеуге шешім қабылдады. Қарар алғаш рет гуманитарлық мақсаттарды ілгерілетуде жұмыс істеген және қызметтік міндеттерін орындау кезінде қаза тапқан барлық гуманитарлық және Біріккен Ұлттар Ұйымы мен оған қатысты персоналға ерекше құрмет көрсетіп, барлық мүше мемлекеттерді, Біріккен Ұлттар Ұйымының органдарын қолда бар ресурстар шегінде, сондай-ақ басқа да халықаралық ұйымдар мен бейүкіметтік ұйымдарды оны жыл сайын лайықты түрде тойлауға шақырады. Бұл күн Бас хатшының Ирактағы арнайы өкілі Серхио Виейра де Мелло мен оның 21 әріптесі Бағдадтағы БҰҰ штаб-пәтеріне жасалған шабуылда қаза тапқан күнді белгілейді.
On 11 December 2008, the United Nations General Assembly made history when it adopted the Swedish sponsored GA Resolution A/63/139 on the Strengthening of the Coordination of Emergency Assistance of the United Nations, that amongst other important humanitarian decisions, decided to designate 19 August as the World Humanitarian Day (WHD). The Resolution gives, for the first time, a special recognition to all humanitarian and United Nations and associated personnel who have worked in the promotion of the humanitarian cause and those who have lost their lives in the cause of duty and urges all Member States, entities of the United Nations within existing resources, as well as the other International Organizations and Non Governmental Organizations to observe it annually in an appropriate way. It marks the day on which the then Special Representative of the Secretary General to Iraq, Sergio Vieira de Mello and his 21 colleagues were killed following the bombing of the UN Headquarters in Baghdad.
Фильмдер
2009 жылы түсірілген деректі фильм және 2020 жылы шыққан «Серхио» атты фильм, екеуі де Серхио Виейра де Меллоның өмірі мен Канал қонақ үйіне жасалған шабуыл туралы айтады.
A documentary produced in 2009 and a movie released in 2020, both titled Sergio, deal with the life of Sergio Vieira de Mello and the Canal Hotel bombing.