Кіріспе

Маниладағы 2000 жылғы желтоқсандағы бомбалаулар – Ризал күні бомбалаулары, сондай-ақ 30 желтоқсандағы бомбалаулар деп те аталады, бұл 2000 жылғы 30 желтоқсанда Филиппиндегі Метро Манила аймағында болған бірнеше бомбалау оқиғасы. Жарылыстар бірнеше сағаттың ішінде болды, нәтижесінде 22 адам қаза тауып, 100-ден астам адам жарақат алды. Бұл жарылыстар Филиппиндегі ұлттық мереке күні болды, 30 желтоқсан Ризал күні ретінде белгіленеді, ол елдің ұлттық батыры Хосе Ризальдың шейіт болғандығын еске түсіреді.

Жарылыс орындары

Бір сағат ішінде бес нысанға дерлік бір уақытта бомба шабуылдары жасалды. Барлық нысандар Лусон аралындағы Метро Манила қаласында орналасқан. Манила қаласының Малата ауданындағы Фергюсон алаңында АҚШ елшілігінен жүз метрден аз қашықтықта бомба жарылысы болды.

Қылмыскерлер

Бастапқыда түрлі исламдық топтар бомбалауда күдікті деп саналды, соның ішінде «Джема Исламия», «Моро ислам азаттық фронты» және «Моро ұлттық азаттық фронты». 2003 жылдың мамыр айында бомбалауға қатысы бар деп күдіктелген Сайфулла Юнос (әлде Мұхлис Юнос) Манилаға ұшақпен бара жатқанда оңтүстік Кагаян-де-Оро қаласында ұсталды. Полиция күдіктінің беті мен қолына таңылған бинттерді түсіндіре алмағанын білген соң ескертті. Бір айдан кейін ол бомбалауға қатысқандығын мойындады. «Моро ислам азаттық фронтының» арнайы операциялар тобының мүшесі, ол бомбалаудағы рөлі үшін көптеген кісі өлтіру және кісі өлтіруге талпыну айыптарымен айыпталды. Келесі жылдары «Джема Исламияның» бірнеше мүшесі бомбалауға қатысы бар деген күдікпен ұсталды. 2004 жылы Марави қаласында екі мұсылман ер адам, Мамасао Нага (әлде Зайнал Пакс) және Абдул Пата (әлде Мохамад Амир) Филиппин қарулы күштерімен ұсталды. Олар «Джема Исламия» ұйымының белгілі мүшесі Фатхур Рахман Аль Гозимен LRT 1 пойыз кабинасындағы бомбалауға жауапты деп танылды. Кейіннен Филиппин Ұлттық полициясы MILF және MNLF шабуылдарға қатысқан жоқ деп таныды. Индонезия азаматы және белгілі террористік топтың мүшесі Фатхур Рахман Аль Гози Ризал күніндегі бомбалау оқиғаларына байланысты жарылғыш заттарды заңсыз иеленгені үшін 17 жылға сотталды. 2003 жылдың шілдесінде Аль Гози бірнеше серіктерімен бірге Камп Крэмдегі күзетілген бөлмесінен қашып кетті. Аль Гози 2003 жылдың 13 қазанында Филиппин билігімен болған атыс кезінде қаза тапты.

Салдары

2006 жылдың желтоқсан айында, бомбалаудан шамамен алты жыл өткен соң, Манила полициясы бомбалау туралы хабарлар мен бомбалау жылдығына орай жаңадан шабуылдар болуы мүмкін деген күдікпен күшейтілген дабыл күйін жариялады. Бірнеше күннен кейін Қарулы Күштер де осы қадамды жасап, Бонифасио және Лунета бекіністеріне көптеген бомбаны зейсіздендіру отряды мен медициналық бригадаларды орналастырды. Бұған қоса, Ұлттық Полицияның Жарылғыш заттар және қару-жарақ бөлімі мен SWAT командалары Тафт даңғылындағы LRT 1 станцияларына, алғашқы бомбалау орындарының біріне жақын жерге күш түсірді. Бомбалау оқиғалары 2023 жылы түсірілген "Аң дуян нг магитинг" фильмінің бір бөлігінде қысқаша айтылды, бұл фильм 19-шы Cinemalaya тәуелсіз кинофестивалінің ресми қатысушысы болды.