Кіріспе

Британдық миссиялық қоғам

Шіркеу миссиялық қоғамы (CMS), бұрынғы атауы Church Missionary Society, – бүкіл әлемдегі христиандармен жұмыс істейтін британдық англикандық миссиялық қоғам. 1799 жылы құрылған CMS өзінің 200 жылдық тарихында тоғыз мыңнан астам ер және әйел адамдарды миссия серіктестері ретінде қызмет етуге шақырды. Қоғам сонымен қатар, Австралия және Жаңа Зеландия сияқты, әлемнің бірнеше басқа ұйымдарына "CMS" деген ат берді, ал қазір бұл ұйымдар тәуелсіз болып табылады.

Қор

Миссияның бастапқы ұсынысы 1787 жылы парламенттің жас мүшесі Уильям Уилберфорс пен Кембридж университетінің жас дін қызметкері Чарльз Симеонға ұсыныс жіберген Шығыс Үндістан компаниясының Чарльз Грант пен Джордж Удни және Калькутталық Дэвид Брауннан түсті. Африка және Шығысқа миссиялар қоғамы (қоғамның алғашқы атауы) 1799 жылдың 12 сәуірінде Клафэм тобының мүшелері қолдаған Эклектикалық қоғамның отырысында құрылды. Генри Торнтон, Томас Бэбингтон және Уильям Уилберфорс. Уилберфорстан қоғамның бірінші президенті болуы сұралып, бірақ ол бұл қызметтен бас тартып, вице-президент болды. Қазынашылыққа Генри Торнтон, ал негізін қалаушы хатшылыққа Киелі кітапқа түсіндірмелер жазған Томас Скотт тағайындалды. Көптеген негізін қалаушылар Сьерра-Леоне компаниясын және Африкалықтарды білім беру қоғамын құруға да қатысты. Алғашқы миссионерлер 1804 жылы аттанды. Олар Вюртемберг евангелистік-лютеран шіркеуінен келген және Берлин семинариясында оқыған адамдар еді. 1812 жылы қоғам "Шіркеу миссионерлік қоғамы" деп атала бастады және сол жылы қоғам ресми түрде Шіркеу миссионерлік қоғамы болып қайта аталды.

Миссиялар

1802 жылы Жосия Пратт хатшы болып тағайындалды және 1824 жылға дейін осы лауазымда қалды, КММ-нің алғашқы күшті драйвері болды. Басты миссиялар, миссионерлерді құрушылар және миссиялардың құрылған күндері:

Батыс Африка (1804): Мелхиор Реннер мен Питер Хартвиг Гвинеядағы Сусу халқының жері Понго өзеніне жіберілді. Батыс Африка миссиясы 1816 жылы Сьерра-Леонеге дейін кеңейтілді. 1841 жылы Нигер экспедициясына миссионер Джеймс Шёнмен бірге жүруге йоруба Сэмюэл Ажайи Кроутер таңдалды. Кроутер (кейін Нигериядағы алғашқы африкалық англикан епискобы болып тағайындалды) 1844 жылы Йорубаландта және 1857 жылы Нигерде бас миссионер болды. 1774 жылы Австралиядағы Парамата жазалау колониясының капелланы болды. Сэмюэл Марсден 1809 жылы Жаңа Зеландияда миссия құруға тырысты, бірақ 1814 жылы Жаңа Зеландиядағы КММ миссиясы құрылды, Марсден 1814 жылғы Рождество күні Орал шығанағындағы Оихи шығанағында алғашқы қызмет өткізді. Үндістан миссиясы кейінгі жылдары Агра, Мереут ауданы, Варанаси (Бенарес), Мумбай (Бомбей) (1820), Тирунелвели (Тинневелли) (1820), Калькутта (1822), Телугу елі (1841) және Пенджаб аймағы (1852) сияқты бірнеше жерлерге кеңейтілді.

Шри-Ланка (Сейлон) (1817): 1817 жылы Сейлонға төрт КММ миссионері жіберілді, ал келесі 5 жылда Канди, Бадегама, Котте және Джаффнада миссионерлік станциялар құрылды. 1850 жылы Коломбода миссионерлік станция ашылды.

Солтүстік-Батыс Америка миссиясы (Канада) (1822): КММ 1820 жылы Хадсон шығанағы компаниясының капелланы Джон Уэстке Swampy Cree ұлтының Джеймс Сети, Чарльз Пратт (Аскенотов) және Кри ұлтының Генри Бадд сияқты бірнеше америкалық балалардың біліміне қаржылық көмек көрсетті. 1822 жылы КММ Уэстті сол кездегі Ред-Ривер колониясында, қазіргі Манитоба провинциясында миссияны басқаруға тағайындады. 1823 жылы оның орнын Дэвид Джонс басты, ал 1825 жылы Уильям Кокрам мен оның әйелі қосылды. Гудзон шығанағының кри және инуиттері (1851), Манитобаның анишинаабе және Солтүстік поляр шеңберіне қарай Наскапи (Инну) (1858–1862) және Кристиан Куглер 1827 жылы сол елге келді.

Абиссиния миссиясына 1835 жылы Чарльз Айзенберг (1806–64) қосылды, ал 1837 жылы Иоганн Людвиг Крапф (1810–81) қосылды. Миссионерлер 1844 жылы Абиссиниядан қуылды.

Оңтүстік Африка (1837): Капитан Аллен Фрэнсис Гардинер Р.Н. зулу басшысы Дингааннан КММ миссиясын құруға рұқсат алды. Франсис Оуэн 1837 жылдың тамызында келді, содан кейін В. Хьюэтсон және хирург Р. Филипс келді. Бірақ зулулар мен жаңадан келген воотреккерлер (буарлар) арасындағы қарулы қақтығыстан кейін КММ миссияны тастады. Кейіннен Уганда миссиясы Кампалада орналасқан және миссионер бауырластар Альберт Раскин Кук пен Джон Говард Кук басқарды.

Руанда-Урунди (1916–1919): Руанда миссиясы станциялары кейіннен Руанда-Урундиде дәрігерлік миссия ретінде құрылды, докторлар Алгернон Стэнли Смит пен Леонард Шарптың еңбегімен. Кейіннен ол тәуелсіз Орта Африка министрлігіне айналды, бірақ 1999 жылы КММ-ге қайта қосылды. Руанда миссиясы Руанда (1919) және Бурунди (1934) миссияларына бөлінді, әр ел 1962 жылы тәуелсіздік алды.

Қытай (1844): Лондон миссионерлік қоғамының Роберт Моррисон 1808 жылы Гуанчжоуда (Кантон) миссия құрды. Бірінші опиум соғысынан кейін Гонконг Ұлыбританияның бақылауына түсті, материктегі порттар, соның ішінде Кантон мен Шанхай еуропалықтарға ашылды. 1844 жылы Джордж Смит (кейін Виктория епискобы, Х.К.) және Томас МакКлачи Шанхайда Оңтүстік Қытай миссиясын құрды. 1850 жылы Уильям Велтон Қытайдағы алғашқы КММ медициналық миссиясын, диспансерлік аурухананы ашты. Қытайдағы КММ жұмысын Қытайдағы шіркеу миссионерлік қоғамы жүзеге асырды. 1883 жылы Эдвард Хордер және кейін Леопольд Г. Хилл Пахойда (қазіргі Бейхай) миссия, аурухана және алапестер колониясын құрды.

Палестина (1851): Фредерик Август Клейн 1851 жылы Назаретке келді, онда ол 5–6 жыл өмір сүрді, содан кейін 1877 жылға дейін Иерусалимге көшіп барды. 1855 жылы Джон Зеллер Наблуске жіберілді. 1857 жылы ол Назаретке көшіп, онда 20 жыл тұрды, содан кейін Иерусалимге көшті. Алғашқы мектеп кампусы қазір Иерусалим университетінің колледжі орналасқан жері.

Маврикий (1854): Епископ Винсент У. Райан 1854 жылы Маврикийдің епискобы болып тағайындалды, сол жылы Дэвид Фенн миссионерлік станция құрды.

Солтүстік Тынық мұхиты миссиясы (Британдық Колумбия) (1857): Уильям Дункан, миссионерлік емес миссионер, Хадсон шығанағы компаниясының (HBC) Лакс Кваламс қаласындағы алыс орналасқан бекініске келді, ол HBC-нің Жаңа Каледония ауданының бөлігі болды және Форт Симпсон немесе Порт Симпсон деп белгілі болды. Оның жұмысына Тсимшиан қауымдастарын құру, Британдық Колумбиядағы Метлакатла және АҚШ-тағы Метлакатла кірді. Р.С. Тагвелл 1860 жылдың қазанында миссияға қосылды. 1870 жылдардың басында Уильям Коллисон Дунканмен Метлакатлада бірге қызмет етті.

Танзания (1864): Университеттердің Орта Африкаға миссиясы және Шіркеу миссионерлік қоғамы 1864 және 1878 жылдары Мпвапвада жұмыс бастады. Провинция 1970 жылы Шығыс Африка провинциясының Кения және Танзания провинцияларына бөлінуінен кейін құрылды.

Жапония (1868): Джордж Енсор Нагасакиде миссионерлік станция құрды, ал 1874 жылы оның орнын Х. Бернсайд басты. Сол жылы миссия Осакадағы С.Ф. Уоррен, Йокогамадағы Филип Файсон, Токиодағы (Едо) Дж. Пайпер, Ниигатадағы Х. Эвингтон және Хоккайдодағы У. Денингті қамту үшін кеңейтілді. Х. Моундрелл 1875 жылы Жапония миссиясына қосылып, Нагасакиде қызмет етті. Джон Батчелор 1877 жылдан 1941 жылға дейін Хоккайдоның айну халқына миссионер болды. Ханна Ридделл 1891 жылы Кумамото, Кюсюға келді. Ол жапырақ ауруын емдеу үшін Каишун ауруханасын (ағылшын тілінде Кумамото үміт қайта жаралу ауруханасы) құру үшін жұмыс істеді, ал аурухана 12 қарашада 1895 жылы ашылды. Ханна Ридделл 1900 жылы аурухананы басқару үшін КММ-ден кетті.

Иран (Парсы) (1869): Генри Мартин 1811 жылы Парсыға сапар шекті, бірақ Парсы миссиясы 1869 жылға дейін құрылмады, сол кезде Роберт Брюс Исфаханның Жулфасында миссионерлік станция құрды. Парсыдағы миссия Керман, Йезд (1893) және Шираз (1900) қалаларын қамту үшін кеңейтілді. Дональд Уильям Карр Жулфа және Шираз аудандарында көрнекті медициналық миссионер болды, 1894 және 1924 жылдары Иса Бин Марьям ауруханасын және Шираз христиандық миссионерлік ауруханасын құрды.

Ирак (1883): КММ 1883 жылы Багдадта жұмыс бастады және 1901 жылы Мосулға кеңейді. Ұйымның құрылғаннан бастап 1894 жылға дейінгі кезеңде КММ миссионерлерінің саны 1335 (ер адам) және 317 (әйел) құрады. Осы кезеңде филиалдық миссиялармен қасиетті рухқа ие болған дін қызметкерлерінің саны 496-ға жетті, ал филиалдық миссиялармен 5000-ға жуық мұғалімдер даярланды. 1813 жылдан 1855 жылға дейін қоғам «Миссионерлік тізімді» жариялады, «әлем бойыншағы негізгі миссионерлік және Библиялық қоғамдардың тұжырымын қамтиды». 1816 жылдан бастап «Шіркеу миссионерлік қоғамының кеңейтілген мәлімдемелерімен, Евангелияны таратуға арналған әртүрлі институттардың негізгі мәмілелерін қамтиды».

Оқыту

XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында КММ Кеннавей залында әйелдерге арналған оқу бағдарламасын ұстады, оқу бағдарламасы бұрынғы "Уиллоус" иелігінде басталған болатын. Кеннавей залы әйел миссионерлерді даярлайтын Шіркеу Миссионерлік Қоғамының оқу орталығы еді. Оқу орталығы 1891 жылы Шіркеу Миссионерлік Қоғам сатып алғанға дейін Mildmay Trustees-тың басқаруында болды және "Уиллоус" деп аталды. 1918 жылы Элизабет Мэри Уэллс Кеннавей залының президенті болып тағайындалды.

20 ғасыр

ХХ ғасырдың басында Юджин Стоктың басшылығымен қоғамның теологиясы көбірек либералды бағытқа қарай жылжыды. Миссионерлерге доктриналық емтихан енгізу мүмкіндігі туралы кең пікірталас болды, жақтастары бұл қоғамның бастапқы евангелистік теологиясын қайта жаңартатынын мәлімдеді. 1922 жылы қоғам екіге бөлінді, либералды евангелистер CMS штаб-пәтерін басқаруда қалды, ал консервативті евангелистер Киелі кітап шіркеушілерінің миссионерлік қоғамын (BCMS, қазір Crosslinks) құрды. 1957 жылы Англия шіркеуінің Зенана миссионерлік қоғамы CMS-ке қосылды. ХХ ғасырдың соңында қоғамның белгілі бас хатшылары Макс Уоррен мен Джон Вернон Тейлор болды. CMS-тің алғашқы әйел президенті Диана Ридер Харрис (1969–1982 жылдары қызмет етті) қоғамды Солтүстік пен Оңтүстік арасындағы айырмашылықты жою туралы 1980 жылғы Брандт есебін қолдауға ықпал етуде маңызды рөл атқарды. 1990 жылдары CMS алғашқы британдық емес бас хатшысы Майкл Назир Алиді тағайындады, ол кейін Англия шіркеуінің Рочестер епископы болды, сондай-ақ алғашқы әйел бас хатшысы Диана Виттс тағайындалды. Джиллиан Джойнсон Хикс 1998 жылдан 2007 жылға дейін президент болды. 1995 жылы атауы Чиркеу Миссиялық Қоғам деп өзгертілді. ХХ ғасырдың соңында евангелистік позицияға қайта оралу байқалды, бұл 1999 жылғы мерейтойдағы қарастырудың және Орталық Африка Министрлігінің (бұрынғы Руанда Миссиясы) қайта интеграциялануының нәтижесі болуы мүмкін. CMS-тің қазіргі ұстанымы – экуменикалық евангелистік қоғамның ұстанымы.

21 ғасыр

2004 жылы CMS бірнеше англикандық және кейіннен кейбір протестанттық миссионерлік агенттіктерді біріктіріп, Faith2Share – миссионерлік агенттіктердің халықаралық желісін құруға мұрындық болды. 2007 жылдың маусым айында CMS Ұлыбританияда әкімшілік кеңсесін алғаш рет Лондоннан шығарды. Қазіргі таңда оның кеңсесі Шығыс Оксфордта орналасқан. 2008 жылы CMS Англия шіркеуінің епископтар мен діни қауымдардың қарым-қатынастары жөніндегі кеңесі тарапынан миссиялық қауым ретінде мойындалды. Қазіргі уақытта оның шамамен 2800 мүшесі бар, олар жеті уәде беріп, миссияға негіделген өмір салтын ұстануға тырысады. 2010 жылы CMS Оңтүстік Америка Миссиялық Қоғамымен (SAMS) бірікті. 2010 жылы Чиркеу Миссиялық Қоғам Пионер Миссиясының көшбасшыларын даярлау бағдарламасын іске қосты, бұл бағдарлама миссионерлік жұмысты бастаушыларға және олардың дайындығына көмектеседі. Бұл бағдарлама Англия шіркеуінің Бірлескен сыйлықтарының бөлігі ретінде Дарем университетімен аккредиттелген. 2015 жылы курста 70 студент сертификат, диплом және магистратура деңгейінде білім алды. 2012 жылдың қазан айында Филип Монстефен Чиркеу Миссиялық Қоғамының атқарушы басшысы болды. 2016 жылдың 31 қаңтарында Чиркеу Миссиялық Қоғамы 30 елде 151 миссиялық серіктес пен 26 елде 62 жергілікті серіктеске ие болды (бұл бағдарлама Азия, Африка және Оңтүстік Америкадағы жергілікті миссия жетекшілерін «пионерлік ортада» қолдайды). Сонымен қатар, 127 миссиялық серіктес (Чиркеу Миссиялық Қоғамына мүше, бірақ CMS арқылы жұмыс істемейтін немесе қаржылық қолдау алмайтын) және 16 қысқа мерзімдік миссионерлер болды. 2015–2016 жылдары Чиркеу Миссиялық Қоғамының бюджеті 6,8 миллион фунт стерлингті құрады, ол негізінен жеке тұлғалар мен қауымдардың қайырымдылықтары есебінен, сондай-ақ тарихи инвестициялардың арқасында толықтырылды.