Кіріспе

Дуньин қалашығы / Тун Юнг) Екінші ірі арал – Сиин) Екі негізгі аралдың арасында кішкентай Чжунчжу аралы орналасқан. Бейгу рифі Сиин аралының солтүстігінде, ал Шуанцзицзяо Дуньин аралының оңтүстігінде орналасқан. Дунша Дао (Тунг Ша, Тунг Ша Тао, Аллигатор аралы;), ҚХР Қытай аумақтық теңізінің базалық нүктесі саналады және Дуньин аралының оңтүстік-батысында шамамен орналасқан. Оңтүстік Қытай теңізіндегі үлкен арал (Пратас аралы), сол сияқты қытай ішкі әріптерімен аталады және Тайваньның Каосиунг қаласының Цижин ауданы басқаруында.

Тарих

1579-80 жылдары вокуулық қарақшылар Донгынға (Тунг Юнг) шабуыл жасады. 1901 жылғы 24 сәуірде таңертең «Peninsular and Oriental Line» компаниясының SS Sobraon (蘇布倫號) пароходы қалың тұманға байланысты жағаға тіреліп, Донгьин аралында (Тунгюнь аралы) қалды. Кейін кеме тасталып, суға батып кетті. 1902 жылы британ үкіметі қаржыландырып, Донгьин аралында (Туньюнь аралы) маяк салуға шешім қабылданды. 1916 жылы желдің күрт өзгеруі салдарынан екі жүз балық аулау кемесі зақымдалып, бірнеше адам қаза тауып, жарақат алды. 1939 жылдан 1950 жылға дейін арал тұрғындарының экономикалық негізгі көзі – опий егу, өндіру және сату болды. 1956 жылғы 16 шілдеде қала Лиенцзян округіне қарасты болды. 1958 жылы әскери мақсаттарға байланысты маяк уақытша тоқтатылды. 1963 жылғы 7 мамырда президент Чан Кайшы қалаға келді. 1965 жылғы 1 мамырда таңертең қаланың солтүстігіндегі суларда Донг Ин шайқасы болды. 1979 жылғы 13 сәуірде және 22 тамызда, 1980 жылғы 2 мамырда, 18 шілдеде және 29 қыркүйекте президент Чан Цзинькуо қалаға келді. Донгён су қоймасының құрылысы 1982 жылы басталып, 1985 жылы аяқталды. 1985 жылғы 21 мамырда қытайлық коммунистік күштердің Донгын (Туньин) туралы ақпарат жинау үшін тайвандық «Хунчжи No 1» (宏志一號) қайығын қолдану әрекеті тоқтатылды. 1989 жылы маяк қайта іске қосылды. 2010 жылғы 19 маусымда президент Ма Инцзю қалаға келді. 2014 жылғы 24 маусымда SS Sobraon кемесінің қирандылары табылды. 2019 жылғы сәуір айының соңында Донгьин қалалық әкімдігінің өкілдері жақын орналасқан Хайдао қалашығына (ҚХР) сапар жасады. 2020 жылғы 9 желтоқсанда қалалық әкімдік кеңсесі мен тұрақ салуды қайта жаңарту рәсімі өтті. 2023 жылғы 16 ақпанда сағат 11-ге жуық Доңындағы оқ ату полигонында Қытайдан келген деген күдікпен ауа шары табылды.

География

Дуньин (Dongyin) – Шығыс Қытай теңізіндегі архипелаг. Дуньиндегі Ши Вэй тауының (世尾山) шығыс жағалауы Мацу аралдарының ең шығыс нүктесі (26° 23' 08N, 120° 30' 08 E) болса, Сииндегі (Siyin) Бейгу рифінің (北固礁) солтүстік жағалауы Мацу аралдарының ең солтүстік нүктесі болып табылады. Дуньин – Қытай Республикасының (Тайвань) ең солтүстік нүктесі. Бұл аралдар Мавей мен Шанхай арасындағы маңызды көлік торабы болып табылады және Тайвань бұғазы аймағында стратегиялық маңызы зор. Сишуан аралдары (四礵) Қытай Халық Республикасының (ҚХР) Фуцзянь провинциясы, Нинде қаласы, Сяпу округі, Хайдао қалашығының солтүстік-батысында орналасқан. Мацу аралдарының ең терең нүктесі Дуньин жағалауынан табылады. Лианг аралынан (сонымен қатар Толқын аралы деп те аталады) өткеннен кейін Нанганнан келе жатқан кемелер күшті толқындарға тап болады, осы себепті Дуньин бастапқыда Туньюнь (Dongyong) деп аталған. Дуньин айналасындағы суларда балықтың көптеп шоғырланған үйірлері мен коралл рифтері бар, бұл Дуньинді ең жақсы балық аулау орындарының біріне және қарабас шаяқтың (Larus crassirostris, 黑尾鷗) ең тығыз қоныстанған қорғау аймағына айналдырды. Дуньиннің геологиялық құрылымы Қытаймен тығыз байланысты, онда 100-200 миллион жыл бұрын Яншан қозғалысы (燕山運動) кезінде граниттік тау жыныстарының негізі қалыптасқан. Граниттің ауа райына төзімділігі арқасында, граниттік жыныстар жер бетінде кеңінен таралған. Массивті гранит берік болғанымен, ішкі құрылымы жоқ, ал нашар өткізгіштігі бар гранит теңіз суы, жаңбыр және дауылдардың әсерінен оңай эрозияға ұшырайды, нәтижесінде әртүрлі жағалау пейзаждары пайда болады. Дуньиннің жағалау сызығы Фуцзянь провинциясының жағалау сызығымен генетикалық байланысты, суға батқан жағалаулардың (沈水海岸) суасты аңғарларынан (谷灣式海岸) қалыптасқан. Жағалаудың ерекше белгілері болып табылатын шаптар мен шығанақтар кеңінен таралған. Шаптарда жартастардың эрозиясы, оның ішінде теңіз үңгірлері, теңіз аркалары, теңіз үймелері, теңіз ойыстары және абразиялық платформалар кездеседі, ал теңіз үңгірлері басым. Шөгінді рельеф формалары аз таралған және негізінен шығанақтарда кездеседі, бұршақ тастарға тән.

Геологиялық ерекшеліктері

Доңынның геологиялық ерекшелігіне байланысты, 2000 жылы Тайвань ұлттық университетінің профессоры Гинг Чан Лин жүргізген «Мацу аралдарындағы табиғи ландшафттар мен ресурстарды зерттеу» (馬祖地區地景資源調查) жұмысында аралдағы он сегіз көрікті жердің он екісі А деңгейімен бағаланды. Бағалаудың бес критерийінің ішінде, айқындылығы, әртүрлілігі және сирек кездесуі аралдың ерекшелігін ең жақсы көрсетеді. Оның алуан түрлі геологиялық құрылымдарын ескере отырып, Доңынның алты ерекшелігі төменде сипатталған.

Жағалаулары жарлы

Доңын тау жынысының негізін құрайтыны – негізінен сұр гранит, ол ескілігімен және әртүрлі құрамымен ерекшеленеді. Осының салдарынан, ерекше пішіндес, тік тастарға тап болады. Доңын төбелерінің көп бөлігі шөппен жабылған, ал астында гранит жатыр. Айналасындағы гранитті жартастар теңіз, толқындар, тау жыныстары, топырақ, шөп және аспанмен үйлесіп, қою көк, ақ, жүгері және жаде түстерін қоса алғанда, кең спектрлі түстерді құрайды. Доңынның теңіз жағалауында түстердің тізбектелі өзгерісін бірден көруге болады.

Өзін-өзі өлтіру жартасы

Бұл - шамамен 100 метр тереңдіктегі биік эрозиялық жар. Жардан төменге қарағанда, биіктік айырмашылығының күшіне оңай таңғалуға болады. Теңіз шығанақтарынан пайда болған кеңейген және тік беткейлер граниттің нашар бастапқы өткізгіштігінің және теңіз суының үздіксіз эрозиясының нәтижесі. Қытай династиясының соңында қарақшылармен ұрланған әйел қарсылық көрсеткен екен. Ол осы жерге қашып келіп, теңізге секіріп өлімге кескен. Осы оқиғадан кейін бұл жер оның құрметіне аталған. Бүгінде Өлім-Қия жартасында бамбуктан жасалған қоршаулар мен сарайша орнатылған, сондай-ақ ескі қабырғалар қайта жаңғыртылып, оларға «Адалдық аспанға көтеріледі, Отансүйгіштік мәңгілікке қайталанады» деген жазулар жазылған.

Сыңар құмдар тас орманы

Тышқан құм тас орманы (老鼠沙) Ерчонның (二重) оңтүстігіндегі коралл рифтерінде орналасқан, тышқанға ұқсағандығы үшін осылай аталған. Аңыз бойынша, Баян Чиадағы Лин отбасы үйлерінің негізгі қонақ бөлмесі Тышқан құмына қарап тұрғандықтан жақсы фен-шуйге ие болғандықтан байыған. Донгьиндегі жартастардың эрозиясының түрлері табиғи аркалар, теңіз шығанақтары, теңіз үңгірлері және теңіз үйінділерінен құралған. Осы жағалау жер бедерінің ішінде Тышқан құм тас орманы ең танымал. Тышқан құмына жақсы көрініс үшін Доңъюн маягы және Тайбай эхо жартасы (太白天聲) жақсы орындар. Тамаша фотосуреттерге қол жеткізу үшін Янсиу Толқын Эхосының (燕秀潮音) жоғарғы обсерваториясының шығыс жағы ең қолайлы.

Аждаһа теңізінің үңгірі

Аждаһа теңізінің үңгірі (海現龍闕) Беяоның (北澳) оңтүстігінде және Жел жолбарысы мүйісінің (風虎角) шығыс жағалауында орналасқан. Көп жылдық күшті жел мен толқындардың әсерінен теңіз жағасында бірнеше метрлік теңіз шатқалы мен теңіз аркасы қалыптасқан. Теңіз жартасының шегінуі базальтті тау жыныстарын ашып көрсетеді. Теңіз тыныш болғанда базальт тау жыныстарының жазықтықтары мен түйіршіктерін көруге болады. Жел мен толқындар күшейгенде немесе тұманды маусымда (наурыз-мамыр) теңіз аркасы толқындар мен тұман арасында, суда ойнаған аждаһардай жымырайды. Сондықтан да Аждаһа теңізінің үңгіріне "Теңіздегі аждаһа ойыны" деген есім берілген. Осы әсем әрі епті аждаһа – ұзақ жылдар бойы тозып, қалыптасқан теңіз аркасы.

Доңғао

Дуньинде кең тасқындық жазықтар мен құмды жағалаулардың аздығына байланысты, Донгаодағы (東澳) қиыршықты жағалау теңізге қатынас беретін сирек порттардың бірі болып табылады. Бұрын портқа түсетін баспалдақтар өте тік болған, бірақ жөндеуден кейін олар енді қолдау тіректерімен жақсы орнатылған. Туристер күннің күйдіретін ыстығынан сақтану үшін үлкен тастардың көлеңкесінде демала алады. Порттағы қиыршықтар демалуға және сумен ойын-сауық жасауға ыңғайлы. Толқындардың үздіксіз эрозиясының нәтижесінде жағалаудың жер бедері әртүрлі ерекше тастарды көрсетеді. Донгаоның барлық жерінде теңіз аркалары, теңіз шығанақтары, жартастар және толқындардан ойылып жасалған платформалар кездеседі. Жардың үстінен қарағанда, көз алдыңызға нұрлы көк теңіздің керемет көрінісі ашылады.

Лоханпин

Лоханпинг (Лохан жазығы) (羅漢坪) – Сийиннің (Сийин) солтүстік-батысында орналасқан коралл рифтері. Жергілікті тұрғындар "Лохан жазығы Есіртпе" (羅漢坪笨) деп атаған бұл аймақ, ондағы әскер орналасқаннан кейін Лохан жазығы деп қайта аталды. "Пинг бан" (坪笨) – Фучжоу диалектісіндегі тегіс тас, ол теңіз шығанақтары мен теңіз бағаналарымен бірге кездесетін толқынмен кесілген платформалардың ерекшелігі. Теңізден қарағанда, биік теңіз бағаналары мен түптері тізбек бойы тұрған "он сегіз архат" (十八羅漢) сияқты көрінеді, содан да "Архат түбі" (羅漢柱) деген ат пайда болған. Ең солтүстік шекараның (國之北疆) орны Лохан жазығындағы Шығыс мүйісінде (東方岬角) орналасқан. Обсерваториядан батысқа қарай қарағанда, сіз Үш түсті тастың (三色石) ғажайып көрінісіне таң қаласыз.

Әскери

Өзінің әскери маңыздылығына байланысты Донгьин белсенді және үлкен әскер орналасқан база болып келді. 2001 жылдың басына қарай екі нысанда 50-ге дейін Tien Chi (Sky Spear) зымырандары орналастырылды: Туньин аралы және белгісіз екінші орын. Туньин аралындағы зымырандар шахталарда сақталады және Tien Kung 2 зениттік-ракеталық кешендерімен қорғалған. Әскерилер, негізгі тұтынушылар, саны тұрғындардан бірнеше есе артық.

Демография

Тұрғындары генетикалық жағынан Фуцзянь провинциясының Чанле қаласымен туыс. Бүгінгі күнге дейін Фучжоу диалектісі мен Нинде (閩東) мәдениеті жақсы сақталған. Мың тұрғынның арасында ең көп кездесетін тегі – Линь, Чэнь және Лю. Донгьин ауданының халқының 7,7%-ы 65 жастан асқан адамдарды құрады, бұл Тайваньдағы (ҚХР) барлық аудандар арасындағы ең төменгі көрсеткіш.

Экономика

Көп жылдар бойы балықты көп мөлшерде тамақ ретінде пайдалану салдарынан, балық қорлары таусылып қалды. Негізгі табыс көзі дүкендер мен сауда орындарынан түседі. Мемлекеттік қызмет салаларына бір қалалық әкімшілік, бір полиция бөлімі және бір медициналық орталық кіреді. Соңғы жылдары туризмді дамыту жергілікті билік пен тұрғындардың мақсатына айналды.

Энергия

Қалашықтың электр энергиясы Донгьин электр станциясымен қамтамасыз етіледі.

Білім

Қалалық округте бір мектеп бар: Лиенцзян округінің Донгьин бастауыш және орта мектебі (連江縣立東引國民中小學). Сондықтан, арал тұрғындарының көпшілігі жоғары сыныптарда немесе жоғары білім алу үшін округтен шығып кетеді. Ұлттық үкімет басқаратын 國立馬祖高級中學 (國立馬祖高級中學) Нанган қаласында орналасқан.

Көлік

Дунъиньге Тайваньдағы Нанган немесе Килуңнан Жонгчжу портына барып-келуге болатын паром арқылы жетуге болады. Дунъинь аймағында қоғамдық автобустар болмағандықтан, жергілікті көлік құралдары такси мен скутерлер. Дунъиньдің жері салыстырмалы түрде тегіс болғандықтан, оны жаяу аралап көруге болады.

Донгёнг маяк үйі

Донгён маягының құрылысын жоспарлау 1902 жылы басталды (Цин әулетінің Гуанчжу императоры дәуірінің 27-ші жылы). 1988 жылы Ішкі істер министрлігі оны үшінші санаттағы қорғалатын тарихи ескерткіш деп таныды. Биік тік жартастардың үстінде орналасқан әсем ақ маяк пен көк теңіз бірігіп жатыр. Еуропалық сәулет стилінде салынғандықтан Донгён маягын Донгын вилласы деп те атайды. Маяк төменгі жағында екі тұманды зеңбірек орналасқан, ал қазір олардың орнына қосылған жаңа тұман дабылы, тұманды ауа райында кемелердің қауіпсіздігіне көмектеседі.

Андонг туннелі

Командалық пункттің жанында Андонг туннелі орналасқан, ол керемет шеберлікпен салынған алып құрылыс жобасы. Туннельдердің ішінде толық жабдықталған жатын бөлмелері, оқ-дәрі қоймасы, Чжуншань бөлмесі (中山室), дәретханалар және тіпті шошқа қорасы бар. Түзектердің сегіз тесігінің сыртындағы қабырғалар бойында әр көктем мен жаз мезгілінде көбейетін қара құйрықты шаяндар (黑尾鷗) жиналатын орын.

Гуаньинь тауының бет-бейнесі

Энай (恩愛山) тауының шығыс етегінде және Шаозяоның (小紫澳) батысында тік бойымен көтерілген алып тас Тауға қарайтын Гуаньин (朝山觀音) деп аталады. Теңізден қарағанда, бұл тас отырып алған Гуаньинге ұқсайды, ал таудан қарағанда – тауға бет бұрған тұрған Гуаньинге еске түсіреді. Доңын жылнамаларында бұлттармен ұшқан Путуо (普陀) Гуанині бір goblin-ді қуғанда, аралға соққандығы айтылады. Гуаньин goblin-нің жартасқа құлап, тұтқынға түскенін көрген соң, сиқыр қолданып, мойынсұнған goblin-ді Оңтүстік Қытай теңізіне қайтарды. Бұл мүсін кейінгі ұрпақтардың құрмет көрсетуі және ойға далуы үшін осында қалдырылған.

Донгьин дестилериясы

Дунъин дистилериясы 1961 жылы құрылған және аралдағы ең маңызды кәсіпорын болып табылады. Дунъин дистилериясы Мао Тай, Лучжоу Лаоцзяо (瀘州老窖) және Улянъе (五糧液) сияқты тағы үш дистилериямен бірдей ендікте, 26° солтүстік градуста орналасқан. Тамаша арақ өндіру үшін қажетті жағдайлар – оптималды ылғал мен температура, ашытуға қажетті микроорганизмдер және майфанит (麥飯石) граниттеріне бай көз суы. Дунъин дистилериясы «Дунъюн арағы Мао Тайдан жақсы» (東湧陳高勝賽茅台) деп мәлімдейді.

Янсиудің су тасқыны

Янсиу үндеу үңгірі (燕秀潮音) арнайы күштер постының су добылаушыларының арасында орналасқан. "Яньсю" (燕秀) термині Мацу диалектісінде "құстар ұясы" дегенді білдіреді. Яньсиу үндеу үңгірі – теңізге байланысы бар, типтік теңіз шағыны. Бұл үңгір толқындардың тасқа шағылысқанда туындайтын дыбыс резонансымен танымал. Жоғарғы сарайшаға көтерілгеннен кейін көрініс кеңейеді. Шығысқа қарай Лаошу (Егеуқұйрық) құмды тас орманы (老鼠沙石林) жатыр.

Бейхай туннелі

148 метрлік Бейхай туннелі Донгьиннің Янсюао (燕秀澳) батысында орналасқан. Бұрын ол бірнеше кескіштерге арналған, бірақ тайфуннан келген ауыр зақымдардан кейін тасталып қалды. 2000 жылы жаңартқаннан кейін ол қайтадан көпшілікке ашылды. Туннельдің ішінде жолдар мен қоршаулар орнатылған. Туннельдің соңында құрылысшылардың есімдерін сақтайтын сегіз мүсін орнатылған.

Аждаһа теңізінің үңгірі

Аждаһа теңізінің үңгірі (海現龍闕) Беяоның (北澳) оңтүстігінде, Донгьин жанармай құю станциясының төменгі жағында орналасқан. Ұзақ жылдар бойы эрозияға ұшырағаннан кейін, ашық қара базальт тақтасы ерекше "теңіз қабағын" (海蝕門) құрайды. Үлкен толқындар көтерілгенде немесе тұманды күндері, теңіз қабағы толқындар мен тұман арасында, су ойнап жүрген қара аждаһа сияқты жымырайды. Сондықтан Аждаһа теңізінің үңгіріне "Теңіздегі аждаһаның ойыны" (潛龍鬧海) деген лақап ат қойылған.

Ганен павильоны

Су тасығанда арадағы үйме Доңын мен Сиынды (Сиин) қосып тұрады, бірақ су келгенде теңізде жалғыз қалады. 1986 жылы Доңын мен Сиынды (Сиин) байланыстыратын бөгет салынды. Осы зор құрылыс үшін алғыстарын білдіру мақсатында аралдағы әскерлер мен тұрғындар үймеге павильон салып, ішіне Чианг Чин Куоның отырған бейнесін орнатты.

Құрқып тұрған крокодил

Сийиннің (Сийин) Қиншуаосының (Қиншуао) батысында Жатыр аллигатор аралы (鱷魚島) орналасқан, оның аты оның демалып жатқан аллигаторға ұқсағандығынан берілген. Аңыз бойынша, қатал аллигатор көп жылдар бойы Қиншуаода қиындықтар тудырған. Жыныс императоры оған сиқырлы сөздер оқып, тасқа айналдырған. Сийинге (Сийин) сапар келгенде, Жатыр аллигатор аралын көру үшін ең қолайлы орын – жоғары жатқан жол бойында және Қиншуаоның шығысында. Батысқа қарай, Жатыр аллигатор аралы мен Қиншуаоның теңіздік көрінісі толық көрінеді.

Доңғао

Донгао (東澳) – Сийиннің шығысында орналасқан порт, қашықтықта Донгйиннің Беяо (北澳) портына қарама-қарсы жатыр. Донгйин мен Сийин (Сийин) арасында кеме қабылдаушы жағажайлар салынбас бұрын, Донгао Сийиндегі маңызды көліктік түйіндердің бірі болған. Донгйинде кең жайылымдық тасқындық алаңдардың жетіспеуіне байланысты, Донгаодағы құмдақты-жартасты жағажай теңізге оңай қол жеткізе алатын сирек порттардың бірі болып табылады. Бұл жерде теңіз аркалары, шығанақтар, жартастар және толқындардың әсерінен пайда болған платформалар сияқты жағалаудың әдемі көріністерін тамашалауға болады.

Хуао

Хуао (Хауао) (后澳) Солтүстік желге қарай беткейімен орналасқан. Бұл төбелердің бәрі шөппен жабылған, алғашқы экологиялық күйін сақтайды. Мұнда Lycoris radiata Herb (紅花石蒜), Lycoris sprengeri (紅藍石蒜), Guizotia abyssinica (油菊) және Pittosporum (海桐) сияқты өкілді жергілікті өсімдік түрлерін кездестіруге болады, және тағы да басқалары. Сонымен қатар, Хауао – Донгьин аймағындағы ең бай геологиялық ерекшеліктері бар көрнекті орын. Теңіз аркалары, теңіз үйінділері және теңіз шығанақтары сияқты жартастардың әртүрлі эрозиялық формаларын мұнда оңай көруге болады.

Ең солтүстік шекара

Хоуаодан (Хауао) батысқа қарай 200 метрлік бетон жолдан өтіп, ҚХР (Тайвань) аумағының ең солтүстік нүктесі, Солтүстік шекара (國之北疆) пайда болады. 2006 жылы бұл жер көрікті орынға айналдырылып, "Солтүстік шекара" (國之北疆) деп жазылған тас ескерткіш орнатылды. Осыдан бері ол Доңынға сапар шегетін туристер үшін міндетті түрде көруге тиіс жерге айналды. Обсерваториядан шығып, солтүстікке қарай шексіз теңіз, ал батысқа қарай – Луоханпин (Лохан жазығы) (羅漢坪), басқаша айтқанда Үш түсті тас (三色石) жатыр.

Құсбалықтар мен құсбалықтар

Дуньин Жошан архипелагының оңтүстік-батысында орналасқан, және ол әлемдегі үш ең ірі балық аулау аймағының бірі. Жақын маңдағы суларға суық және жылы мұхит ағындары құйылып кіреді, бұл балықтар мен құстар үшін өте қолайлы жағдай тудырады: әсіресе, шағалалар мен теңіз қарындастары аралдардың тік жарларында көбейеді.

Қара құйрықты мелтис (Larus crassirostris)

Қара құйрықты шағаланың ұзындығы шамамен 45 см және ол Донгьинде ең көп кездесетін түр. 1949 жылы Қытайдағы азаматтық соғыс аяқталғаннан кейін аралға орналасқан ұлтшыл әскерлер осы құстың бейнесін өздерінің таңбаларында пайдаланған, ал Донгьин шарап зауыты (東引酒廠) оны өзінің символы ретінде қабылдады. Жазда қара құйрықты шағалалардың саны мыңдағанға жетеді. Көбінесе олар Ескі тышқан құмдарындағы (老鼠沙) тік жартастарда және бұрынғы артиллерия туннелі – Андонг туннелінің (安東坑道) сыртында ұя салады. Маусым мен тамыз айларындағы көбейтін кезең көптеген туристерді қызықтырады.

Қара кеуделі стерна (Sterna sumatrana)

Қара мойынды шағала Мацу аралдарында ең көп кездесетін жазғы көшіп-қонатын құс. Олар көбінесе үш қараусыз аралда тоқтайды: Твинс Риф (雙子礁), Соле Кап (獨角帽) және Лотос Риф (芙蓉礁).

Қалқанды жұлдызша (Onychoprion anaethetus)

Брюллер шағалалары көбінесе Сийиндегі үш қараусыз аралда – Твинс рифі (雙子礁), Соле Кап (獨角帽) және Лотос рифі (芙蓉礁) аралдарында қонақтайды.

Өсімдік түрлері

Дуньйинде өте көптеген жергілікті өсімдік түрлері бар, барлығы 83 подразряд, 170 отбасы және 198 түрді құрайды, олардың ішінде көптеген құнды сәндік және медициналық өсімдіктер кездеседі. Жапониядан бастау алған Heteropappus ciliosus (華南狗娃花) Тайвань және Қытайда табылған жоқ. Dianthus superbus var. longicalycinus (長萼瞿麥) орташа және жоғары биіктікте кеңінен таралған, бірақ Донинде 200 метрден төмен биіктікте өседі. Тайваньда сирек кездесетін Lycoris radiata Herb (紅花石蒜) және Мацу аралдарының арасында тек Донинге ғана тән Lycoris sprengeri (紅藍石蒜) туризм үшін маңызды байлыққа айналды. Бұрынғы толық кесу қатты, бірақ жеңіл және баяу өсетін Eurya emarginata (Thunb.) Makino (濱柃木) өсімдігінің жоғалуына шамалы жетіпті. Қазір ол қорғалатын түрлер қатарына енгізілген.

Lycoris radiata) көктемгі көктем

Ликорис радиата (紅花石蒜) өсімдігі, Амариллида тұқымдасына (石蒜科) жатады, биіктігі 30–70 см шамасында болады және гүл шоғырында төрттен жеті гүлге дейін гүлдейді. Гүл жапырақтары өте қыртысты және кері қарай иілген. Аталық жіпшелер мен аналық бағаналары ұзын және жіңішке. Гүлдеу кезеңі жыл сайын тамыз бен қыркүйек айларында шамамен 2 айға созылады. Lycoris radiata Шивей тауының (世尾山), Энай тауының (恩愛山) (Донгьинде), Донгао (東澳), Циншуао (清水澳) және Сиьиндегі (龍船沙) Аждаһа қайығы құмдарының тау беткейлерінде кеңінен таралған. Көрнекті гүлдерін байқамау мүмкін емес. 2006 жылы Ликорис радиата тұрғындар тарапынан "Аудан гүлі" деп сайланды, бұл әскери жағдай кезеңінде бугенвиллеяның (九重葛) орнына қойылды.

Ликорис сперенгери

Ликорис сперенгидің (紅藍石蒜) гүлдері, сондай-ақ Мацу тас сарымсағы (馬祖石蒜) деп аталады, көкшіл қызғылт түсті. Жапырақтары 58 см ұзын, 1,3 см енді. Кесе тәрізді гүлдері әдемі. Ликорис сперенгинің тозаңдану кезеңі Ликорис радиатаға қарағанда бір ай ертерек басталады. Мацу аралдарында Ликорис сперенги тек Донгьин және Сиьинде (Сиьин) ғана кездеседі және ол қазірдің өзінде қорғалатын түр ретінде тіркелген. Маусым мен тамыз айларында желмен тербелген Ликорис сперенгинің шашыраңқы гүлдері көркем ландшафт құрайды. Ликорис сперенги Шивей тауында (世尾山), Энай тауында (恩愛山) (Донгьинде), Донгаода (東澳), Циншуаода (清水澳) және Сиьиндегі (Сиьин) Аждаһа қайығы құмдарында (龍船沙) кеңінен таралған.

Силла силлиоидтар

Лилия тұқымдасына жататын Scilla scilloides (棉棗兒) гүлшоғырының ұшында қызғылт түсті ұсақ гүлдері болады. Оның түрі түлкінің құйрығына ұқсайды деп айтылады. Scilla scilloides-тің пішіні әдемі. Солтүстік Тайваньда Scilla scilloides 700 метрден төмен биіктіктегі жерлерде аз мөлшерде өседі. Шілде мен тамыз айларында Дуньин мен Сиин (Сиин) аймақтарындағы жол бойындағы ашық төбелерде немесе далаларда оны кездестіруге болады. Scilla scilloides Нанган (Матсу аралы) да табылса да, көп бөлігі Донгьин мен Сиинде (Сиин) шоғырланған. НТУ профессоры Scilla scilloides-ті Донгьин қаласының "Қала гүлі" аталымына ұсынуды ұсынады.

Dianthus superbus var. longicalycinus

Диантус супербус бар. longicalycinus (長萼瞿麥), Caryophyllaceae (石竹科) тұқымдастығына жататын, қарапайым жабайы Диантус (石竹) сияқты көрінеді. Диантусты гүл жапырақтарының тірелген жиектері және гүл жапырақтарына жалғанған ұзын тостағаншалары арқылы тануға болады. Көптеген гүлдері қызғылт және көк түсті болады. Диантустың көптеп өсуі Мацу аралдарындағы эндемикалық өсімдік сияқты әсер қалдырады. Дегенмен, Диантус кең таралмағанмен, Тайваньда да кездеседі. Диантустың тозаңдану кезеңі ұзақ, жаздың басынан қысқа дейін жалғасады. Гүлдеу кезеңі жарты жылға созылады. Олар Доңъинде жол жиектерінде және жабайы жерлерде көптеп өседі. Диантусты табуға да болады.

Heteropappus ciliosus

Heteropappus ciliosus Тайваньда табылған жоқ. Қытай материгіне жақын орналасқан Донгьиннің ерекше географиялық жағдайының арқасында Heteropappus ciliosus құнды байлықтың бірі болып саналады. Heteropappus ciliosus жерге жақын, тығыз өседі. Тіл тәрізді гүлдердің түстері - күлгін, қызғылт және ақ, олардың ортасында сары түтікшелі гүлшоғыр бар, күлгін және қызғылт түстілері көбірек кездеседі. Heteropappus ciliosus жылдық гүлдеу маусымы жаздың соңында көшіп бара жатқан шағалалар (燕鷗) кезінде болады. Көзге ұнайтын күлгін Heteropappus ciliosus жабайы табиғатты көркейтеді. Heteropappus ciliosus Донгён маяғы (東湧燈塔), Өлім-қиян шатқалы (烈女義坑) және Хуао (后澳) аумақтарында кеңінен таралған.

Эврия эмаргината (Тунб.) Макино

Eurya emarginata (Тунб.) Макино, ғылыми атауы Eurya japonica Thunb. (凹葉柃木), сондай-ақ "Мацу қызғылт сандал ағашы" (馬祖紫檀) деп те аталады. Эврия – мәңгі жасыл өсімдік, суық пен тұзға төзімді. Басым өсімдік ретінде, баяу өсетін Эврия негізінен жағалаудағы жарлардың шөлейтті беткейлерінде кездеседі. Жапырақтарының беті тегіс және қатты, жиектері тісті. Эврия (濱柃木) қатал солтүстік-шығыс муссонына бейімделген, әсем ағаш пішіндерін көрсетеді. Бұрынғыда жергілікті сарбаздар мен тұрғындар Эврияны жеңіл және берік болғандықтан таяқ немесе соқа ретінде пайдаланған. Бір кезде Эврияның жоғалу қаупі төнді. Зерттеушілер мен жергілікті биліктің қайта бағалауы мен назарының арқасында қазір Эврия қорғалатын түрлер қатарына енді. Янсиу үңгіріндегі (燕秀潮音) толқынмен әуелетін эхоны (Yansiu Tidal Echo) көріп тұрғанда, туристердің назарына Эврияның бекемдігі мен әдемілігі түседі.