Кіріспе

Қалианпур немесе Қалианпур (бұрынғы Куллианпур) — Үндістанның Уттар-Прадеш штатындағы Канпур қаласының серіктес қаласы. Делиге қарай созылған Үлкен Көлік жолында Канпурдан шамамен 15 км қашықтықта орналасқан. Бұл қала Канпурдің шағын ауданы болып табылады. Бұл қаланың пошта бөлімі Қалианпур деп жазылса, теміржол станциясы Қалианпур деп аталады, ал британдық құжаттарда көбінесе "Куллианпур" деген түрі қолданылады. Сонымен қатар, Қалианпур Шығыс Уттар-Прадештегі тағы бір ауылдың аты.

Тарих

1857 жылғы Үндістан көтерілісі кезінде Нана Сахиб Қалианпурда көтерілісші әскерлермен кездесті. Әскерлер Бахадур Шах II-ге кездесу үшін Делиге жол тартқан еді. Бір күндік сапардан кейін 7 маусымда Қалианпурда тоқтады, онда Нана Сахиб пен Азимулламен кездесіп, олардың қозғалысын кері бұрып, Британ Үндістанының билігінен Канпурді азат етуге көндірді. Бұл жерде бір кезде көтерілістің көптеген белгілі тұлғалары, соның ішінде Джанси патшайымы Рани Лакшмибай болған. 1857 жылғы Үндістан тәуелсіздік соғысы кезінде көтерілісші сепойлар императорға қосылу үшін Делиге бет алды. Дауылдан бұрын бірнеше сағат тыныштық орнады; адал сепойлар тума үйлерінде қалған мылтықтарды, оқ-дәрілерді жинаумен және тасымалдаумен айналысты. Ағылшын офицерлері демалды: көтерілісшілер, әлгібетте, Делиге кетіп қалған. Олар қазынаға дейін ғана жеткенде, Нана оларды сүйемелдеушілер мен көптеген пілдермен қарсы алып, ұлттық мақсатқа адалдығын айтты және күмістің көп бөлігін төрт полк арасында бөлісті. Содан кейін сепойлар түрмені бұзып, құдайдан безген қарақшылардың әртүрлі тобын босатып, олар бірден әрекетке кірісіп, әрбір еуропалық үйді өртеп, тонады, сот үйінің барлық құжаттарын – азаматтық және қылмыстық істерін өртеді. Көтерілісшілер Дели жолымен Куллианпурға дейін жеткенде, Нана, оның екі інісі Бала мен Баба Бхут және Азимулла оларды қуып жетеді.

Орналасқан жері

Үндістан тәуелсіздік алғаннан кейін бұл аймақ Канпурдың ең тығыз қоныстанған аудандарының біріне айналды. Қалианпур Солтүстік Канпурда орналасқан және көптеген ірі және шағын аудандарды қамтитын кең аумақты құрайды. Басты аудандар: Индира Нагар, Авас Викас Колониялары, Навшель Дхам, Шивли Роуд, Битхур Роуд, Губа Бағдары, Мирзапур, Бара Сирохи, Жаңа Колония және Қалианпурдың өзі. Авас Викас Колониялары және Навшель Дхам жаңа құрылыс колониялары болып табылады және олардың жоспарлау деңгейі орташа. Қалианпурдың өзі көбінесе бір қабатты үйлерден тұрады. Индира Нагар Қалианпурдан солтүстікке қарай 1,5 шақырым қашықтықта орналасқан. Аймақтың өз пошта бөлімі болғанымен, ол Қалианпурдің шағын ауданы саналады. Маявати салған Будда саябағы Индира Нагар ішінде орналасқан; ол қаланың ең ірі саябағы болып табылады. Қалианпурда Анварганж-Матура теміржол желісінде теміржол станциясы бар.

Демография

Қалианпурдың халқы 173 949 адамды құрайды. Оның ішінде 92 851 еркек, ал 81 098 әйел. Бұл ауданда 0-6 жас аралығындағы 24 297 бала бар. Олардың 13 009-ы ұл, 11 288-і қыз. Қалианпур ауданының сауаттылық деңгейі 65%. Жалпы 173 949 халқының 113 564-і сауатты. Еркектер арасындағы сауаттылық деңгейі 70%, яғни 92 851 ер адамның 65 793-і сауатты, ал әйелдердің сауаттылық деңгейі 58%, себебі осы ауданда 81 098 әйелдің 47 771-і білімді.

Білім беру мекемелері

Бұл жерде Канпур университеті орналасқан. Қалианпурда Ұлттық қант институты және Үндістанның шалғын өнімдерін зерттеу институты сияқты бірнеше білім беру мекемелері бар, ал Канпур политехникалық институты мен танымал техникалық институт IIT Канпур кампусы жақын жерде орналасқан. Мұнда тропикалық өсімдіктерді зерттеу қоғамы деген үкіметтік емес ұйым да жұмыс істейді және өзінің "Tropical Plant Research" халықаралық ғылыми журналы арқылы ғылыми қауымдастыққа қызмет етеді. Басқа мектептер: ДПС Қалианпур, Д. В. С. Э. С. Авадхпури, Вудбайн Гарденья мектебі, Мантора мемлекеттік мектебі және т.б.

Байланыстылық

Бұл аймақта қаладағы ең ірі көкөніс базарларының бірі орналасқан, себебі ол ауылдық аймақтарға және Батыс Уттар-Прадештің жақын аудандарына жақын. Бұл маң қаланың тарихи Гранд-Транк-жолында, әдетте Г.Т. жолы деп аталатын, Делиге қарай созылған және 415 км қашықтықта жатыр. Канпур-Касгандж-Әлигарх-Биуани темір жолы Қалианпурдағы Г.Т. жолымен қатар жүреді. Бұл маң қаланың қалған бөлігімен автомобиль және теміржол арқылы жақсы байланысты. Панкидің өнеркәсіптік аймағы Қалианпурдан оңтүстікке қарай 5 км қашықтықта орналасқан және Қалианпурмен жақсы байланысқан. 12 км қашықтықтағы Битхур қасиетті жері осы жерде ГТ жолымен қосылады. Битхур Қалианпурмен 2 жол арқылы байланысты. Бұрынғыда метрлік теміржол Қалианпур арқылы өтіп, Битхурдағы Брахмаварт теміржол станциясына дейін созылған. Бірақ метрлік теміржол желісі кең жолақты желіге айналдырылғандықтан, Битхурға дейінгі теміржол маршруты жабылып, Брахмаварт теміржол станциясы құлай бастады. Үндістан теміржолы Мандхана орталықтан Сафипур түйіскен жеріне дейін, Брахмаварт станциясы арқылы желіні кеңейту туралы шешім қабылдады. Халық Канпур орталық теміржол станциясы мен Брахмаварта, Битхурды байланыстыратын теміржол маршрутын қайта іске қосуды талап етті, бірақ мәселе әлі де қарастырылып жатыр. Үкімет Қалианпур маңында жаңа қалашықтар салуды жоспарлап отыр және бұл маңда көптеген жылжымайтын мүлік нысандары пайда болуда.