Кіріспе

Тайландтың ұлттық паркі

Фу-Крадунг ұлттық паркі (อุทยานแห่งชาติภูกระดึง), Лой провинциясының Амфое-Фу-Крадунгтің Си-Тхан кіші ауданында орналасқан. Бұл Тайландтың ең танымал ұлттық парктерінің бірі. Оның ең жоғары нүктесі Хок Моэйде 1316 метр (4318 фут) биіктікте жатыр. 1962 жылдың 23 қарашасында ұлттық парк деп жарияланды, бұл Хао Яй ұлттық паркінен кейін Таиландтағы екінші ұлттық парк болды.

Топонимика

"Фу" (ภู) тай тіліндегі Исан аймағының "фукао" (ภูเขา) сөзінен шыққан, тау дегенді білдіреді. "Крадуенг" (กระดึง) немесе Лоэй провинциясының жергілікті диалектісінде "Крадинг" (กระดิ่ง) атауы "rakhang yai" (ระฆังใหญ่) деп аударылады, яғни "үлкен қоңырау". Бұл атау буддалық мерекеге байланысты аңызбен байланысты. Мереке барысында қала тұрғындарының көпшілігі үлкен қоңыраудың дыбысын естіді. Олар оны Индраның қоңырауы деп сенді.

География

Фу-Крадунг тауы юра және креда кезеңдерінің құмтас формацияларынан тұрады және айналасындағы аңдардан шамамен 1000 метрге көтерілген үстел тәрізді бейнеге ие. Жоғарғы жазықтығы шамамен шаршы пішіндес, 60 км² (37 500 раи) ауданда, орташа биіктігі 1250 метрді құрайды. Солтүстікке қарай сәл еңкейгендігімен, батыс, оңтүстік және шығыс жиектері тік құмтас жартастармен қалыптасқан, ал солтүстік бөлігі көбірек бұзылып, көптеген өзендер мен (маусымдық) сарқырамаларға ие. Жазықтықтың оңтүстік-батыс бөлігіндегі шыңы көзге түспейді. Парк 217 576 раи аумақты алып жатыр.

Тарих

Аңыз бойынша, бір аңшы Сритан ауданындағы таудың басына қашып кеткен бұқаны аңдауға тырысқан. (Қазіргі уақытта Фу Крадуенг ауданында). Бұл тау бұрын ешкімге көрінбеген екен. Аңшы бұқаны таудың басына дейін ертіп барғанда, таудың үстіндегі аймақтың әдемі, кең жазықтарға, қарағайлы орманға, өсімдіктерге және түрлі-түрлі жабайы жануарларға толы екенін көрді. Принц Прачаксинлапахом сол аймаққа барып, географиялық есеп дайындады, ол Ішкі істер министрлігіне ұсынылды. 1943 жылы үкімет Ұлттық орман туралы жарлық шығарды. Сондықтан Корольдік орман шаруашылығы департаменті Фу Крадуенгте (Лой провинциясы) ұлттық парк құру мақсатында зерттеу жұмыстарын бастады, бірақ бюджет және қызметкерлердің жетіспеуіне байланысты көп іс істеуге және аяқтауға мүмкіндік болмады. 1959 жылдың 7 қазанында Үкімет отырысында жалпыға ортақ пайда үшін табиғи ресурстарды тұрақты сақтау мақсатында әртүрлі провинциялардағы 14 орманды ұлттық парктер деп жариялау туралы қаулы қабылданды. Орман департаменті 1961 жылғы Ұлттық парктер туралы заңның 6-бабына сәйкес, Си Тан ауданындағы Фу Крадуенг орманын ұлттық парк деп белгілеу туралы патшалық жарлық арқылы Фу Крадуенг орманын ұлттық парк ретінде құруды ұсынды. Фу Крадуенг кіші ауданы, Ван Сафунг ауданы, Лоэй провинциясы – ұлттық парк. 1977 жылдың 6 шілдесінде Үкімет отырысында әуе күштерінің үкімет мүддесі үшін телекоммуникациялық реле станциясы ретінде пайдалануға сұраған аймақтағы ұлттық парк аумағын жою туралы қаулы қабылданды. Әскерилердің шамамен 5 рай жері бар, сондықтан Корольдік орман шаруашылығы департаменті 1978 жылы осы жер аумағын қайтарып алу туралы өтініш білдірді.

Жер бедері

Фу Крадунг – Пхетчабун тауларының шығыс беткейіне жақын, Хорат платосының солтүстік-батысында орналасқан құмтас тау. Таудың көп бөлігі теңіз деңгейінен 400–1200 метр биіктікте жатыр. Таудың негізі немесе етегі аумақтың ең төменгі нүктесінен, 260 метрден басталып 400 метрге дейін көтеріледі. Фу Крадунг. Таудың үстіңгі жазық бөлігі шамамен 60 шаршы километрді (37 500 раи) құрайды. Жоғарыдан қарағанда оттық немесе жүрек пішінін еске түсіреді, жапырақтың ұшы оңтүстік-шығыста, ал ішкі бөлігі солтүстік-шығыста орналасқан. Таудың жазық бөлігі төменгі шоқылардан тұрады. Ең биік нүктесі – Хок Моэй, теңіз деңгейінен шамамен 1316 метр биіктікте.

Флора мен фауна

Таудың тік беткейлері тропикалық орманның бірнеше деңгейлеріне мекен, атап айтқанда (көтерілу ретімен): жапырақты диптерокарп, аралас жапырақты, құрғақ мәңгі жасыл және бамбук араласқан төбелік мәңгі жасыл ормандар. Ал таудың шаңырағындағы жазық – құмды қарағай саваннасы. Басым ағаш түрлері: Сиамдық саль (Shorea obtusa), Shorea siamensis, Diospyros spp., Lagerstroemia spp., Podocarpus neriifolius, клен, Pinus latteri және Pinus kesiya. Шөп алаптарында Hydrocera triflora, Torenia fournieri және календула сияқты әртүрлі гүлдер өседі. Бұл гүлдер жылдың әртүрлі мезгілінде гүлдейді. Кейбіреулері, Dendrobium sp. сияқты, тасты далаларда жақсы өседі. Жерге жақын жерде папоротниктер, мүктер және Serissa sp. кездеседі. Фу Крадунг, орман түрлері мен өсімдік әртүрлілігінің арқасында, пілдер, аюлар, самбар бұғылары, дауылпаз бұғылары, серу, қоян, түлкілер, ақ қолды гибондар және бақан жейтін макакалар сияқты жабайы жануарлар қоғамы үшін мол азық көзі болып табылады. Құстардың арасында аққұйрықты шама, қара бүркіт, күміс фазан, қызыл мойынды лапвинг, қытай франколині, минивет, қоңырбелді бүркіт, Непал үй мартині, бұталы торғай, Мугамики мухалы және сланды мухалы бар. Орман өзендерінің жоғары бойында, ұзын құйрықты "Тао Пу Лу" немесе "Тао Ханг" деп аталатын сирек кездесетін тартан түрі таралған. Көк шаян – көп тараған көбелек.