Кіріспе

20-ғасырлық үнді саясаткері Ганеш Васудев Маваланкар (27 қараша 1888 – 27 ақпан 1956), көпшілікке Дадасахаб есімімен танымал, үнді саяси қайраткері және тәуелсіздік күрескері болды. Ол 1946-1947 жылдары Орталық заң шығарушы ассамблеяның төрағасы, содан кейін Үндістан Конституциялық ассамблеясының спикері, ал кейіннен Үндістан Парламентінің төменгі палатасы – Лок Сабханың бірінші спикері қызметін атқарды. Оның ұлы Перушоттам Маваланкар екі рет Гуджараттан Лок Сабхаға сайланды.

Ерте өмір

Маваланкар маратхи отбасынан шыққан, Гуджараттың бұрынғы астанасы Ахмадабадта өмір сүрген және жұмыс істеген. Оның отбасы бастапқыда Британдық Үндістанның Бомбей президенттігінің Ратнагири ауданындағы Сангамешвардағы Мавалангеге жататын. Раджапур мен Бомбей президенттігіндегі басқа да жерлерде алғашқы білімін алғаннан кейін, Маваланкар 1902 жылы жоғары оқу үшін Ахмадабадқа көшіп барды. Ол 1908 жылы Ахмадабадтың Гуджарат колледжінде ғылым саласы бойынша "бакалавр" дәрежесін алды. 1909 жылы бір жыл бойы колледждің "Дакшина" стипендиясының иегері болды, содан кейін Бомбейдің Үкіметтік құқық мектебінде заңды оқуға кірісті. 1912 жылы заң емтиханын үздік балмен тапсырып, 1913 жылы заңгерлік қызметке қадам басты. Ұзақ уақыттан соң ол Сардар Валлаббхай Пател және Махатма Ганди сияқты көрнекті қайраткерлермен танысты. 1913 жылы Гуджарат білім беру қоғамының құрметті хатшысы, ал 1916 жылы Гуджарат Сабхасының хатшысы болып сайланды. Маваланкар 1919 жылы алғаш рет Ахмадабад муниципалитетіне сайланды. Ол 1919-1922, 1924-1927, 1930-1933 және 1935-1937 жылдары Ахмадабад муниципалитетінің мүшесі болды.

Саяси өмір

Маваланкар Ынтымақтастықсыз қозғалысымен бірге Үндістанның тәуелсіздік қозғалысына қосылды. 1921–1922 жылдары Гуджарат провинциялық Конгресс комитетінің хатшысы болып тағайындалды. 1920 жылдары ол уақытша Сварадж партиясына қосылса да, 1930 жылы Гандидің тұз сатьяграхасына қайта оралды. 1934 жылы Конгресс тәуелсіздік алғанға дейінгі заң шығару кеңестеріне сайлауға бойкот жариялаудан бас тарғаннан кейін Маваланкар Бомбей провинциялық заң шығару жиналысына сайланды және 1937 жылы оның спикері болды. Маваланкар 1937 жылдан 1946 жылға дейін Бомбей заң шығару жиналысының спикері қызметін атқарды. 1946 жылы ол Орталық заң шығару жиналысына да сайланды. Маваланкар 1947 жылдың 14-15 тамызына дейін, түнгі сағат 00:00-ге дейін Орталық заң шығару жиналысының төрағасы болды, сол кезде 1947 жылғы Үндістан тәуелсіздік туралы заңға сәйкес Орталық заң шығару жиналысы мен Мемлекеттер кеңесі таратылды және Үндістанның Конституциялық жиналысы Үндістанды басқаруға толық өкілеттіктерді алды. Тәуелсіздік алғаннан кейін Маваланкар 1947 жылдың 20 тамызында құрылған Конституциялық жиналыстың конституция жасау және заң шығару функцияларын бөлу қажеттігін зерттеп, есеп беру үшін комитетке жетекшілік етті. Кейіннен осы комитеттің ұсынысы негізінде жиналыстың заң шығару және конституция жасау функциялары бөлініп, жиналыс заң шығару органы ретінде жұмыс істеген кезде оған төрағалық ететін спикер болу туралы шешім қабылданды. Маваланкар 1947 жылдың 17 қарашасында Конституциялық (заң шығарушы) жиналыстың спикері болып сайланды. 1949 жылдың 26 қарашасында Үндістан Конституциясы қабылданғаннан кейін Конституциялық (заң шығарушы) жиналыстың атауы Уақытша Парламентке өзгертілді. Маваланкар 1949 жылдың 26 қарашасында Уақытша Парламенттің спикері болды және 1952 жылы Бірінші Лок Сабха құрылғанға дейін осы лауазымды атқарды. Оның ұлы Перушоттам Маваланкар 1972 жылы осы орынды қосымша сайлауда жеңіп алды.

Білім беру бөлімі

Маваланкар Гуджараттың білім беру саласында Пателмен бірге бағыт-бағдар беруші күштердің бірі болды және Кастурбай Лалбхай мен Амритлал Харговиндаспен бірге Ахмадабад білім беру қоғамын құрғандардың арасында болды. Бұдан әрі, ол Ганди, Патель және басқалармен бірге 1920 жылдары Гужарат университеті сияқты мекеменің ашылуын ұсынғандардың бірі болды, ол кейін 1949 жылы құрылды.