Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Арал және археологиялық орын, Нунавут, Канада.
Island and archaeological site in Nunavut, Canada
Бичи аралы – Канаданың Нунавут Арктикалық архипелагында, Веллингтон каналында орналасқан арал. Ол Девон аралының оңтүстік-батыс бөлігінен Барроу бұғазы арқылы бөлінеді. Басқа да маңызды нысандарға Веллингтон каналы, Эребус порты және Террор шығанағы (Кинг-Уильям аралының оңтүстігіндегі Террор шығанағынан айырып қарау керек) жатады.
Beechey Island is an island located in the Arctic Archipelago of Nunavut, Canada, in Wellington Channel. It is separated from the southwest corner of Devon Island by Barrow Strait. Other features include Wellington Channel, Erebus Harbour, and Terror Bay (not to be confused with the Terror Bay south of King William Island).
Тарих
1819 жылы аралға алғаш рет еуропалық саяхатшы, капитан Уильям Эдвард Пэрри келді. Аралға суретші Уильям Бичидің (1753–1839) құрметіне оның ұлы Фредерик Уильям Бичи (1796–1856) ат қойған, ол сол кезде Пэрридің лейтенанты болып қызмет еткен. Бұл орын Арктиканы зерттеу тарихындағы маңызды оқиғалардың куәсі болды. 1845 жылы британдық зерттеуші сэр Джон Франклин HMS Erebus және HMS Terror кемелерімен Солтүстік-Батыс өткелін табуға бағытталған, бірақ қауіпті болған экспедицияны басқарып, алғашқы қысқы лагерін құру үшін Бичи аралының қорғалған портын таңдады. Бұл орын 1850 жылға дейін табылмай келді, сол жылы британдық және АҚШ іздеу кемелері жақын жерге тоқтады. 1850 жылы Эдвард Белчер аралды өзінің базасы ретінде пайдаланды. Аралда Франклин мен басқа полярлық зерттеушілерге, теңізшілерге арналған ескерткіштер орнатылған, соның ішінде Бичи аралының солтүстік-батысындағы Веллингтон каналына құлап, 27 жасында қаза тапқан француз теңіз офицері Жозеф Рене Беллоға арналған ескерткіш те бар. 1903 жылы норвегиялық зерттеуші Роалд Амундсен Франклинге құрмет көрсету мақсатымен Солтүстік-Батыс өткелі арқылы сәтті сапарға шығар алдында аралда тоқтады. 1975 жылы Бичи аралы Солтүстік-Батыс территориясының үкіметімен аумақтық тарихи ескерткіш деп жарияланды. 1999 жылдан бері ол жаңа құрылған Канаданың Нунавут территориясының бір бөлігі болып табылады. 1993 жылы Бичи аралындағы және жақын орналасқан Девон аралындағы бес археологиялық орын (1845–1846 жылдардағы Франклиннің қыстау лагері, Нортумберленд үйі, Девон аралындағы Кейп Райлидегі орын, екі хабарламалы оба және HMS Breadalbane ұлттық тарихи ескерткіші) Канаданың Бичи аралындағы ұлттық тарихи ескерткіші деп белгіленді.
The first European visit to the island was in 1819, by Captain William Edward Parry. The island was named after the artist William Beechey (1753–1839) by his son Frederick William Beechey (1796–1856), who was then serving as Parry's lieutenant. It is the site of several very significant events in the history of Arctic exploration. In 1845, the British explorer Sir John Franklin, commanding a new but ill fated search for the Northwest Passage aboard HMS Erebus and HMS Terror, chose the protected harbour of Beechey Island for his first winter encampment. The site was not rediscovered until 1850, when British and United States search vessels anchored nearby. In 1850, Edward Belcher used the island as a base. There are memorials to Franklin and other polar explorers and sailors on the island, including to the French naval officer Joseph René Bellot, who died aged 27 falling into the Wellington Channel, northwest of Beechey Island. In 1903, paying respect to Franklin, Norwegian explorer Roald Amundsen stopped at the island at the beginning of his successful voyage through the Northwest Passage. In 1975, Beechey Island was declared a Territorial Historic Site by the government of the Northwest Territories. Since 1999, it has been part of the newly created Canadian territory of Nunavut. In 1993, five archaeological sites on Beechey Island and nearby Devon Island (the Franklin wintering camp of 1845–46, Northumberland House, the Devon Island site at Cape Riley, two message cairns, and the HMS Breadalbane National Historic Site) were designated as the Beechey Island Sites National Historic Site of Canada.
Бичи аралындағы қабірлер
Бичи аралы Франклин экспедициясының үш мүшесінің қабірлерімен ең жақсы танымал, оларды алғаш рет 1850 жылы жоғалған Франклин экспедициясын іздеушілер тапқан. Іздеушілер үлкен тас қазбаны, сондай-ақ Франклиннің үш экипаж мүшесінің қабірлерін тапты: кіші офицер Джон Торрингтон, Корольдік теңіз жаяу әскерінің жекелеген сарбазы Уильям Брейне және білікті теңізші Джон Хартнелл. Бірақ Франклиннің келесі маусымда қайда баруды жоспарлағаны туралы жазбаша мәлімет немесе көрсеткіш жоқ еді. 1852 жылы командир Эдвард А. Инглфилд дәрігер доктор Питер Сазерлендпен бірге Бичиге келді. Джон Хартнеллдің қабірі ашылып, оның табынына зақым келтірілді, ал табыт қақпағындағы Хартнеллдің ескерткіш тақтасы алынып тасталды. Кейінгі экспедиция кезінде Томас Морган атты іздеуші 1854 жылдың 22 мамырында «Солтүстік жұлдыз» кемесінде қайтыс болып, Франклиннің үш алғашқы экипаж мүшесімен бірге жерленді. 1980 жылдары Бичиге жасалған екі жеке экспедиция барысында канадалық сот-медициналық антрополог доктор Оуэн Бити үш денені зерттеп, олардың (сыртқы түрінен) өте жақсы сақталғанын анықтады. Автопсия нәтижесінде өлімнің ықтимал себептерінің қатарында өкпе ауруы және қорғасынмен улану бар екені белгілі болды; қорғасын Франклин экспедициясына жеткізілген мыңдаған қорғасынмен дәнекерленген консервілік банкалардан келген болуы мүмкін (бірақ кейінгі зерттеулер кемелерде қолданылған су тазарту жүйесі қорғасынмен уланудың басты себебі екенін көрсетті). Бірақ кейінгі зерттеулер Бичидегі қалдықтар мен экспедицияның көмекші хирургі және натуралисі Гарри Гудсирдің (бір жылдан кейін экспедицияда қайтыс болған, сондықтан қорғасынмен улану гипотезасы бойынша одан да көп әсер етуі мүмкін) шаштарын салыстыру арқылы, үш адамның қалдықтарындағы қорғасын деңгейі, қазір зиянды деп танылған жоғары деңгейде болғанымен, Гудсирден жоғары емес екенін анықтады. Осылайша, бұл қорғасынға экспедицияға дейін түскен әсердің нәтижесі (19 ғасырда кең таралған қорғасынмен байланысқа байланысты) және олардың өліміне жалғыз себеп болуы екіталай. 1990 жылдары Бичидегі қабір белгілерінің нашарлауына байланысты барлық белгілер қоладан жасалған ескерткіштермен ауыстырылды.
Beechey Island is best known for containing three graves of Franklin expedition members, which were first discovered in 1850 by searchers for the lost Franklin expedition. The searchers found a large stone cairn, along with the graves of three of Franklin's crewmen – Petty Officer John Torrington, Royal Marine Private William Braine, and Able Seaman John Hartnell – but no written record nor indication of where Franklin planned to sail the next season. In 1852, Commander Edward A. Inglefield arrived at Beechey, along with a physician Dr Peter Sutherland. John Hartnell's grave was opened, damaging his coffin, and Hartnell's memorial plaque on the coffin lid was removed. During a later expedition, a searcher named Thomas Morgan died aboard the vessel North Star on May 22, 1854, and was buried alongside the three original Franklin crew members. In the 1980s, during two separate expeditions to Beechey, Canadian forensic anthropologist Dr. Owen Beattie examined the three bodies and found them (externally) remarkably well preserved. Autopsies determined that lung disease and lead poisoning were among the probable causes of death; the lead appeared to come from the thousands of lead soldered tins of provisions with which the Franklin expedition had been supplied (although later studies would suggest that the unique water distillation system used by the ships was the major source of lead poisoning). Later research, however, found through hair sample comparisons between the Beechey remains and those of expedition assistant surgeon and naturalist Harry Goodsir (who died on the expedition a year later, and would therefore be expected to have yet further exposure, under the lead poisoning hypothesis) that the lead in the three men's remains, while indeed present at high levels now recognized as deleterious, was no higher than Goodsir's, and thus evidently mostly the result of exposure prior to the expedition (due to high everyday lead exposure common in the 19th century), and consequently was unlikely to be solely responsible for their deaths. In the 1990s, due to the deteriorating condition of the Beechey grave markers, all markers were replaced with bronze memorials.
Көркем шығармаларда
Жюль Верннің "Капитан Хаттерс оқиғалары" романындағы саяхатшылар Бичи аралына сапар жасайды. Бұған қоса, Клайв Касслердің "Арктикалық дрейф" (2008) романында Франклиннің кемелерін табу үшін осы аралға баратын кейіпкерлер бейнеленген. Арал Ден Симмонстың "Террор" романында да еске алынады.
The explorers in Jules Verne's novel The Adventures of Captain Hatteras visit Beechey Island. In addition, Clive Cussler's novel, Arctic Drift (2008), featured characters who would visit this island in the quest for Franklin's ships. The island is also mentioned in Dan Simmons' novel, The Terror.