Кіріспе

1776 жылғы американдық төңкеріс соғысының шайқасы

Нассауға жасалған шабуыл (1776 жылдың 3-4 наурызы) – американдық төңкеріс соғысы кезінде американдық әскерлердің Багам аралдарындағы британдық Нассау портына қарсы жүргізген теңіз операциясы және десанттық шабуыл. Бұл шабуыл оқ-дәрі тапшылығы мәселесін шешу мақсатында жасалды. Нәтижесінде, шабуыл жасаушылар екі бекініс пен көп мөлшерде әскери жабдықтарды басып алды, содан кейін Жаңа Англияға қайтып оралды, онда британдық фрегатымен сәтсіз шайқасқа түсті. Американдық төңкеріс соғысы кезінде патриоттар күштері оқ-дәрі тапшылығынан зардап шекті. Мұндай тапшылыққа жауап ретінде Екінші Континенттік Конгресс Вирджиния және Каролина жағалауларын күзету үшін Эсек Хопкинс басқаратын американдық флотқа бұйрық берді; Хопкинске Вирджиниядан алынған оқ-дәрі қоры бар Нассауға шабуыл жасау туралы құпия бұйрықтар берілген болуы мүмкін. Флот 1776 жылдың 17 ақпанында Делавэр штатының Хенлопен мүйісінен шығып, 1 наурызда Багам аралдарына жетті. Екі күннен кейін екі жүз континенттік теңізші жағаға шығып, Монтегю бекінісін басып алды, бірақ оқ-дәрі сақталған қалаға шабуыл жасамады. Губернатор Монфорт Браун Нассаудың көп бөлігін Сент-Огастинге бағытталған кемелерге тиеді. 4 наурызда теңізшілер Нассауды басып алды. Нассауды екі аптадай басып алған американдықтар кетер алдында тапқан барлық әскери жабдықтарды тартып алды. Флот 6 сәуірде Нью-Лондонға, Коннектикут штатына қайту алдында сәтсіз әрекетке қатысты. Шабуыл сәтті болғанымен, Глазгоны басып алмауы және экипаж шағымдары бірнеше тергеулер мен әскери соттарға әкелді, Хопкинс 1778 жылы сөкпекке алынып, қызметтен босатылды.

Өмірбаян

1775 жылы Америка төңкерісі басталғанда, Вирджинияның колониялық губернаторы Лорд Данмор өзінің басқаруындағы Корольдік теңіз күштеріне Уильямсбургтегі оқ-дәрі қоймасынан оқ-дәріні алып, оны Багам аралдарындағы британдық колониядағы Нью-Провиденс аралына жеткізуді бұйырды. Осының себебі – оқ-дәрінің патриоттар қолына тимей, олардың әскеріне түспеуі еді. Багам аралдарының колониялық губернаторы Монфорт Браунға 1775 жылдың тамызында британдық генерал Томас Гейдж хабарласып, американдық патриоттар Багам аралдарында сақталған оқ-дәріні тартып алуға тырысуы мүмкін екенін ескертті. Континенттік армияға қажетті оқ-дәрінің қатты тапшылығынан кейін Екінші Континенттік Конгресс Нассаудағы әскери жабдықтарды басып алу мақсатымен теңіз экспедициясын ұйымдастыруға бел буды. Конгресс экспедицияны басқаруға таңдалған теңіз офицері Есек Хопкинске берген ресми бұйрықтарда Вирджиния және Каролина жағалауларын күзету және британдық теңіз күштеріне шабуыл жасау туралы нұсқаулар ғана болды. Алайда, Конгресс әскери-теңіз комитетінің құпия отырыстарында Хопкинске қосымша нұсқаулар берілген болуы мүмкін. Хопкинс 1776 жылдың 17 ақпанында Делавэр штатының Кейп Хенлопенынан шығар алдында, өзінің флотының капитандарына Багам аралдарындағы Ұлы Абако аралында кездесу туралы нұсқау берді. Хопкинстің флотында «Альфред», «Хорнет», «Уосп», «Флай», «Эндрю Дориа», «Кабот», «Провиденс» және «Колумб» кемелері болды. Кеме экипаждарынан басқа, флотта Сэмюэл Николастың басқаруымен 200 континентальдық теңізші де бар еді. Қатты желге қарамастан, флот екі күн бойы бірге қозғалды, бірақ содан кейін «Флай» және «Хорнет» кемелері флоттан айырылып қалды. «Хорнет» жөндеу үшін портқа қайта оралуға мәжбүр болды, ал «Флай» шабуылдан кейін Нассаудағы негізгі флотқа қайта қосылды. Хопкинс екі кеменің жоғалғанын ескермеді, өйткені желдің күшті болуына байланысты британдық флоттың көп бөлігі портта екенін білген.

Кіріспе

Браун ақпан айының соңында американдық флоттың Делавэр жағалауында жинала бастағаны туралы қосымша хабар алды, бірақ қорғанысқа дайындалу үшін ешқандай маңызды шаралар қабылдамады. Нью-Провиденс портында екі маңызды қорғаныс нысаны болды: Форт-Нассау және Форт-Монтегю. Форт-Нассау Нассауда орналасқан, бірақ амфибиялық шабуылдардан портыны қорғауға жеткіліксіз жабдықталған, себебі оның қабырғалары форттың 46 зеңбірегінің салмағына шыдамады. Осының салдарынан 1742 жылы Форт-Монтегю порттың шығыс жағында, кіреберісіне қарап салынды. Шабуыл кезінде Форт-Монтегю 17 зеңбірекпен жабдықталған, алайда оқ-дәрінің көп бөлігі мен артиллерия Форт-Нассауда сақталған. Хопкинстің флоты 1776 жылдың 1 наурызында Ұлы Абако аралына жетті. Флот екі лоялистке тиесілі болған шлюптерді жаулап алды, олардың бірін Грин-Тертл-Кейден лоялист Гидеон Лоу басқарды, ал кеме иелерін бағыттап беруге мәжбүр етті. Жергілікті кеме капитаны Джордж Дорсет Абакодан Нассауға сапар шегіп, Браунды американдық флоттың келгені туралы ескертті. Америкалық десант күші келесі күні жаулап алынған екі шлюпке және «Провиденс» кемесіне ауыстырылды, содан кейін Нассауға шабуыл жоспарлары жасалды. Басты флот күшін сақтап тұрғанда, десант күшін тасымалдайтын үш кеме 3 наурызда таңертең Нассау портына кіріп, дабыл қағылмас бұрын қаланы бақылауға алуы керек еді. Таңертең шабуылға түсу туралы шешім Хопкинс үшін тактикалық қатеге айналды, себебі таңертеңгі жарықта үш кеме байқалғанда Нассауда дабыл соғылып, Браунды ұйқысынан оятты. Ол Форт-Нассаудан төрт зеңбірекпен оқ атуға бұйрық берді, осы арқылы отарлық милицияны ескертуге тырысты; атылған кезде екі зеңбірек өз орнынан түсіп қалды. Сағат 7:00-де ол кеңесшілерінің бірі Сэмюэл Гамбиермен аралдардан оқ-дәріні алып кету туралы пікір алмасты, «Миссисипи пакеті» портта тұрған жылдам кеме болды. Олар соңында бұл идеядан бас тартты, бірақ Браун отыз, көбінесе қарусыз милицияны Форт-Монтегюді басып алуға бұйырды, содан кейін өзін «сәл лайықты» етіп үйіне қайтты.

Құмға түсіру және аулау

Форт-Нассаудағы қарудың дыбысын естіген шабуылшылар күтпеген шабуыл мүмкін еместігін түсініп, шабуылды тоқтатты. Флоттың күштері шамамен алты теңіздік миль шығысқа қарай, Ганновер шығанағында қайта бірікті. Сол жерде Хопкинс кеңес өткізді, соның нәтижесінде жаңа шабуыл жоспары жасалды. Кейбір мәліметтерде Хопкинстің лейтенанты Джон Пол Джонс жаңа қону орнын ұсынған, содан кейін шарапты басқарған делінеді. Бірақ бір тарихшы бұл күмәнді екенін айтады, себебі Джонс жергілікті сулармен таныс емес еді, кеңесте болған көптеген капитаннан өзгеше. Сонымен қатар, десант күшін аймақты жақсы білетін Кэбот лейтенанты Томас Уивер басқарған болуы мүмкін. 50 теңізші қосылған күшпен үш кеме, Wasp қосымша қолдау көрсетіп, оларды Форт Монтегьюдың оңтүстігіне және шығысына жеткізді, онда олар сағат 12:00 мен 2:00 аралығында қарсылықсыз қонды. Бұл болашақта АҚШ Теңіз жаяу әскерлері боларлық күштің алғашқы десанттық операциясы болды. Британ лейтенанты Берк американдықтардың әрекетін тексеру үшін Форт Монтегьюден жасақ жіберді. Өзінің күшінің аздығын ескере отырып, ол олардың ниеттерін анықтау үшін бітім туралы хабарлама жіберді. Осыдан кейін олардың мақсаты – оқ-дәрі мен әскери жабдықтарды басып алу екенін білді. Осы уақытта Браун тағы сексен әскери қызметкерімен Монтегью фортына келді. Жаудың күшінің үлкендігін білген соң, ол форттың үш қаруын оқ атып, қалғандарын Нассауға қайтарып алды. Ол өзі губернатор үйіне шегінді, ал әскерилердің көп бөлігі американдықтарға қарсы тұрудың орнына үйлеріне қайтты. Браун Беркті американдық күшпен екінші рет келіссөз жүргізуге жіберді, «жаудың бас офицерінен тапсырмасын және оның әскерін не үшін қондырғанын білу үшін». Монтегью қаруларының атылуы Николасты алаңдатты, бірақ оның әскері қазір фортты басып алған еді, және Берк келген кезде ол офицерлерімен келесі қадамды талқылады. Олар Беркке оқ-дәрі мен қару-жарақ алуға келгендерін және қалаға шабуыл жасауға дайын екендерін айтты. Берк бұл хабарды Браунға сағат 4 шамасында жеткізді. Нассауға қарай жылжудың орнына, Николай және оның 200 теңізші мен 50 теңізшіден тұратын күші сол түнде Форт Монтегьюде қалды. Браун сол күні кешке соғыс кеңесі өткізді, онда оқ-дәріні алып кетуге тырысу туралы шешім қабылданды. Түн ортасында 200 баррельдің 162-сі «Миссисипи Пакет» және HMS St John кемелеріне тиеліп, сағат 2:00-де Нассау портынан Флорида штатының Сент-Огюстин қаласына қарай жолға шықты. Бұл мүмкін болған себебі Хопкинс порттың кіреберіс арналарын күзету үшін тіпті бір кеме де жібермеген, флотты Ганновер шығанағында қауіпсіз бекітілген күйде қалдырған. Николайдың теңізшілері Хопкинстің бүкіл қалаға таратқан хабарламасынан кейін келесі күні таңертең қарсылықсыз Нассауды басып алды. Оларды қала басшыларының комитеті күтіп алды, олар қала кілттерін табыс етті.

Қайту сапары

Хопкинс және оның флоты екі апта бойы Нассауда болды, кемелерге сыятын әскери жабдықтарды, соның ішінде қалған 38 оқ-дәрі бар баррельдерді тиеді. Ол жергілікті "Эндевор" кемесін жүк тасымалдауға пайдаланды. Браун американдық офицерлердің оккупация кезінде оның ішімдік қоймаларының көп бөлігін жұмсағанын айтты, сондай-ақ ол тұтқындалып, "Альфредке" апарылғанда "қасапқа жіберілген қылмыскердей" тізбекпен ұсталғанын жазды. Нассауда болғанда "Флай" кемесі келді. Оның капитаны, "Флай" және "Хорнет" кемелерінің бір-біріне ілігіп, "Хорнет" кемесінің көп зақым көргенін хабарлады. 17 наурызда флот Ньюпорт, Род-Айленд маңындағы Блок-Айлендке, Браун және басқа да колониялық шенеуніктермен бірге соғыс тұтқындары ретінде сапарлады. Лонг-Айленд суларына жеткенге дейін кері сапар оқиғасыз болды. 4 сәуірде олар Бостонды басып алды, ал келесі күні қару-жарақ және оқ-дәрісі бар жүкті "Болтонды" басып алды. Флот 6 сәуірде алтыншы рангілі фрегатпен кездескенде ғана қарсылыққа тап болды. Соңғы шайқаста, азаматтық саны басым болған "Глазгоу" тұтқындалудан құтылып, "Каботқа" ауыр зақым келтірді, Хопкинстің ұлы Джон Берроуз Хопкинс, кеме капитаны және басқа он бір адамды жаралады немесе өлтірді. 8 сәуірде флот Коннектикут штатының Нью-Лондон портына кірді.

Салдары

Хопкинс бастапқыда сәтті шабуыл үшін мақталып, Глазгоны басып алудағы сәтсіздік және флоттағы кейбір капитанға қатысты экипаж шағымдары түрлі тергеулер мен әскери соттарға әкелді. Осының нәтижесінде, «Провиденс» капитаны қызметінен босатылып, Джонсқа берілді. Джонс, ауру салдарынан экипаж саны азайған жағдайда да Глазгомен болған шайқаста жақсы өнер көрсетті, содан кейін Континентальдық теңіз флотынан капитандық шен алды, онда ол Жаңа Шотландия жағалауында бірнеше теңіз шайқастарына қатысты. Хопкинстің олжаны бөлу әдісі бірнеше конгрессмендер тарапынан сыналып, Вирджиния мен Каролина жағалауларын патрульдеуге берілген бұйрықтарын орындамағаны үшін Континентальдық Конгресс тарапынан сөкпеге ұшырады. Бірқатар қателіктер мен айыптаулардан кейін Хопкинс 1778 жылдың 2 қаңтарында теңіз флотынан босатылды. Теңел әріптестері Ричард Марвен мен Сэмюэл Шоудың мәлімдемесі бойынша, Хопкинстің британдық әскери тұтқындарды азаптауы оның жұмыстан босатылуына себеп болды. Браунды Лонг-Айленд шайқасында тұтқынға алынған американдық генерал Уильям Александрмен алмастырды; ол қайтып келгеннен кейін бүкіл оқиғаны басқарғаны үшін Браунға қатаң сын көрсетілді. Нассау салыстырмалы түрде нашар қорғалған және 1778 жылдың қаңтарында тағы да американдық шабуыл қатеріне тап болды. Содан кейін 1782 жылы Бернардо де Гальвес басқаратын испан әскерлері оны басып алды, бірақ келесі жылы Лоялистер оны қайта басып алды; 1783 жылғы Париж шарты соғысты аяқтады және аралдардың британдық бақылауда екенін растады. АҚШ теңіз флотының «Нассау» кемесі, «Тарава» класындағы десанттық шабуыл кемесі, осы шайқастың құрметіне аталды, ал Оливер Хазард Перри класындағы фрегат «Николас» Самуил Николастың құрметіне аталды.