Кіріспе

"Жұлдыздардан әлдеқайдақ" – "Жұлдыз жолы: Терең ғарыш тоғызы" ғылыми-фантастикалық телехикаясының 137-ші бөлімі, 6-шы маусымның 13-ші бөлімі. Телеспекльдің сценарийін Айра Стивен Бехр мен Ханс Беймлер жазды, Марк Скотт Зикридің әңгімесі негізінде, ал режиссерлігін Эвери Брукс жасады, ол эпизодтың және сериалдың басты кейіпкерін сомдады. 24-ші ғасырда өтетін оқиғалар, галактиканың жалғыз тұрақты құрт тесігіне жақын орналасқан Deep Space Nine ойдан шығарылған ғарыш станциясында болады. Бұл эпизодта капитан Бенджамин Сиско Доминион соғысының салдарынан шаршап, әлсірейді. Әкесі келген кезде ол 20-шы ғасырдың ортасында Нью-Йоркте расизмге қарсы күрескен афроамерикалық ғылыми-фантастика жазушысы болғандай түс көреді. Сериалдың бас актерлері, сондай-ақ кейбір қайта ойнайтын актерлер Сисконың көрісінде 20-шы ғасыр адамдарын бейнелейді; әдетте шетелдік кейіпкерлерді сомдайтындар бұл эпизодта ерекше жағдайда шетелдік костюмдер мен макияжсыз пайда болады. Эпизодқа оң пікірлер берілді және сыншылар оны "Жұлдыз жолының" ең үздік эпизодтарының бірі деп атады. Оны Стивен Барнс романға түсірді.

Сюжет

Доминион соғысында досының қазасына қайғы басқан капитан Бенджамин Сиско Жұлдыздық Флоттан кетуді ойластырады. Ол 20 ғасырдың Нью-Йорк қаласының түсін көруін бастайды және кенеттен көрінісіне ие болады: ол 24 ғасырдағы өмірін білмей, 1953 жылы афроамерикалық ғылыми-фантастика жазушысы Бенни Расселге айналады. Рассел Сисконың өмірінен таныс адамдармен кездеседі, мысалы, оның ұлының досы Ногқа ұқсайтын газет сатушысы Deep Space Nine-да. Incredible Tales журналының авторларының арасында Альберт Маклин (Майлс О'Брайен), ызақор, солшыл Герберт Россофф (Кварк) және үйленген жұбайлар Кей Итон (Кира Нерис) мен Джулиус Итон (Джулиан Башир) бар. Журналдың суретшісі Рой Риттерхаус (Марток) оларға келесі нөмірде қолданылатын эскиздерді көрсетеді; Рассел Deep Space Nine-ға ұқсайтын ғарыш станциясының суретіне қызығады және оны жазуды ұсынады. Журнал редакторы Дуглас Пабст (Одо) Кейге (жыныссыз есіммен жазады) және Расселге оларды келесі қызметкерлердің суретінен шығару керектігін айтады, себебі журнал оқырмандары әйел мен "негр" ғылыми-фантастика жазушыларын қабылдамайды. Сол түні Расселді екі ақ полицей, Райан (Дюкат) және Мулкахи (Вейун) мазалайды. Ол көшеде уағыз айтатын адаммен (Жозеф Сиско) кездеседі, ол тікелей оған сөйлеп, "Пайғамбарлар" атынан "сол сөздерді жаз" деп шақырады. Рассел үйіне қайтып, жазуға кіріседі. Біраз уақыттан кейін ол "Deep Space Nine" атты әңгімесін аяқтайды, ол ғарыш станциясының қара нәсілді капитаны туралы. Оның сүйіктісі Кэсси (Касиди Йейтс) оның жазушы ретінде ақша табу қабілетіне күмәнданады, бірақ бейсболшы Вилли Хокинстің (Ворф) қылықтарына қарамастан оған адал. Жас ұры Джимми (Джейк Сиско) Расселдің "айдағы қара нәсілділер" идеясына күліп, мазақтайды. Журналдағы барлық қызметкерлер, соның ішінде Пабсттың хатшысы Дарлин Курски (Джадзия Дакс) оның әңгімесін ұнатады; бірақ Пабст оқырмандарға қара нәсілді басты кейіпкері бар әңгіме ұнамайды деген себеппен оны басып шығарудан бас тартады. Бірақ Рассел әңгіменің жалғасын жаза береді, ал Маклин компромисс ұсынады: әңгімені жай ғана түс ретінде көрсетуге болады, бұл Пабст өте ойсырай келіседі. Рассел мен Кэсси тойлап жатқанда, Джиммиді офицерлер Райан мен Мулкахи атып өлтіреді. Рассел наразылық білдіргенде, олар оны қатты сабап, ұрып-соғады. Бірнеше аптадан кейін жұмысқа келген Рассел өзінің мақаласы басылғанды көруге асығады. Пабст бос қолмен келеді: иесі қара кейіпкері бар әңгімені жариялаудың орнына осы айдың нөмірін жойды, ал Рассел жұмыстан шығарылды. Рассел өзінің идеяларын жоя алмайтынын және ол көріп отырған болашақтың шындық екенін айқайлап, жылайды. Жедел жәрдем оны алып кеткенде, уағыз айтушы оның қасына келіп, ол түс көруші де, түс те екенін айтады. Сиско станцияда оянады. Ол көрінісінен қатты әсерленеді және жұлдыздардан тыс жерде Бени Рассел шынымен оларды армандап жүр ме деп ойлайды.

Афрофутуризм

Star Trek 1966 жылы көрсетілісінен бастап расизм және нәсілдік қатынастар туралы пікірлерімен көзге түскенімен, осы эпизод ең "ақ үстемдігі және қара үлттық санасы туралы тікелей әңгіме" деп есептеледі. Сонымен қатар, ол көрермендерге американдық ғылыми фантастикаға афроамерикандықтарды қабылдаудың қиындықтарын және оның нәтижесінде афрофьютуризм жанрының дамуының кешігуін көрсетеді.

Тұжырымдама

Зикри, бұл сериалдың тұрақты авторы болмағандықтан, Джейк Сисконы басты кейіпкер етіп сюжет ұсынды және нәсілдік мәселелерге тікелей қатыспады. Алғашқыда ол Башир/Кира кейіпкерлерін Генри Каттнер мен К. Л. Мурға, ал О'Брайен кейіпкерін Исаак Азимовқа ұқсатып жасаған. Бұл оқиға сценарий редакторы Роберт Хьюит Вулфтың "Суық және алыс жұлдыздар" деп аталған сценарийі үшін жазған идеяларымен біріктірілді, ол үшінші маусымның "Өткен шақ" атты екі бөлімді эпизодының алғашқы нұсқасы болды. Вулф ұсынған оқиғада Сиско – өзі жұлдыздық базаның капитаны екеніне сенетін, бірақ шизофрения диагнозы қойылған және көріністерін басу үшін дәрі-дәрмек берілген қазіргі заманғы баспанасыз адам болып бейнеленеді. Сол кезде продюсер Айра Стивен Берл бұл идеяны уақыт саяхаты туралы оқиғаға алмастырды, себебі галлюцинациялық элементті "тәсіл" деп санады. Зерттеуші Аллен Кван эпизодтың бастапқыда Беннидің ауруханада жатқанын көрсетудің орнына, оның "Deep Space Nine" эпизодын түсіріп жатқан түсірілім алаңында көрсетілген оңтайлы аяқталуы болуы мүмкін екенін жазды; алайда, франшизаның тұжырымдылығын бұзу қаупі болғандықтан бұл аяқталу қолданылмады.

Дизайн

Өндірістік топ өткен "Жұлдызды жол" сериалдары мен эпизодтарына, сондай-ақ басқа ғылыми-фантастикалық сериалдарға бірнеше сілтемелер енгізді. Мысалы, кеңседе Пабсттан Россоффқа жазылған хатты көруге болады, онда ол "ешкім қыз баланың вампирлерді өлтіре алатынына сенбейді" деп шағымданады, бұл Шимерманның "Баффи – вампирлерді өлтіруші" сериалындағы директор Снайдер рөліне сілтеме. Нью-Йорк қаласын шынайы көрсету үшін көп еңбек жұмсалды. Эпизодты режиссерлік еткен және Сиско/Расселл рөлін ойнаған Брукс, тіпті пост-өндіріс кезеңінде де дәуірдің нақтылығын қамтамасыз ету үшін бар күшін салды. Брукс музыканы таңдау сессиясына қатысты және Расселл қандай музыка астында билейтіні және музыкалық қосымшаның стилі сияқты мәселелерді ұзақ талқылады. Музыканы таңдау сессиясына қатысқан тағы бір "Жұлдызды жол" режиссері – Левар Бертон, ол "Жұлдызды жол: Келесі буын" сериалында жұмыс істеген кезде. Теңсіздік дизайн арқылы да көрсетілді; Бенниді тасымалдаған жедел жәрдем машинасы лас әрі ескіргендей бейнеленді, себебі Брукс атап өткендей, "олар соны жіберген болар еді".

Фильм түсіру және макияж

Бруксті режиссерлік топ таңдады, себебі олар жеке басы нәсілшілдікке ұшыраған режиссерді іздеген. Расселдің құлап, әрекетсіз қалу көрінісі көптеген жанкүйерлердің ойлағаннан да шынайы болды. Көмекші режиссер "Сүріңіз!" дегеннен кейін Брукс тоқтаған жоқ. Брукс рөлге соншалықты еніп кеткен еді, Лу Рейс айтқандай, жарты сағатқа дейін түсірілім жалғасса да, Брукс "тоқтамас" еді. Актерлер осы эпизодтағы кейіпкерлерін әдеттегідей ойнайтын кейіпкерлерінен ажыратуда қиындық көрмеді. Мысалы, Айра Стивен Бер Рене Аубержонуаның "жаман жігіт" рөлін ойнаған жалғыз актер екеніне қалай қарайтынынан алаңдады. Дегенмен, Аубержонуа рөлді ұнатып, ойнауға қуанды. Армин Шимерман (Кварк/Россофф) келісіп, Россоффтың Кварк рөлінің жалғасы емес екенін айтты, себебі Россофф, коммунист, "Ференгиден ең алыс нәрсе" еді. Джеффри Комбс (Вейун/Мулкахи) бастапқыда Мулкахиде "Вейунды табуда" қиындыққа тап болды, бірақ Мулкахи мен Вейун екеуі де Сисконың санасында "билік етушілерді басу" екенін түсінді және кейіпкерді сол тұрғыдан ойнады. Эпизодта ғылыми фантастикалық элементтер азырақ болғандықтан, көріністегі бірнеше арнайы эффекттердің бірі – Расселдің қолынан ғарыш станциясының суреті түсіп, полицейдің аяғына жақын жерге қонды. Сурет балық аулау желісіне бекітілген монофиламентке байланған гелий шарына ілінген еді, және оны офицердің аяғына қарай "тартып", камераға дұрыс бұрышпен түсіру қажет болды. Жүздеген рет қайталауға болар деген қауіпке қарамастан, көрініс екінші әрекетте аяқталды. Бұл эпизодта макияж әдеттегіден оңай болды, себебі көптеген кейіпкерлер адам түрінде көрінгендіктен, тек стандартты макияж қажет болды. Актерлердің көпшілігі үшін костюмсіз түсу – ерекше тәжірибе болды. Шимерман Куарк рөлі үшін масканы кию оған камера алдында қалай көрінетінінен шаршау сезімін тудырмайтын еді, ал маскасыз түсу – "өте қызық" тәжірибе болды. J. G. Hertzler ешқашан Deep Space Nine сериалында Марток рөлінде клингондық макияжда түспеген, және Риттерхаус рөлі оған ұнады. Герцлер хобби ретінде сурет салады, сондықтан Риттерхаус эпизодта сурет салғанда, актер шынымен актерлік құрамды суреттеп отырды.

Қабылдау

2012 жылы Den of Geek бұл эпизодты Star Trek: Deep Space Nine-дың төртінші үздік эпизоды деп атады, актерлердің өнерін жоғары бағалады және Майкл Дорн мен Рене Аубержоноис сияқты актерлерді әдемілік пен протездерсіз көруді "құнды сый" деп сипаттады. А. В. Клубының Зак Хендлен пікірінше, эпизод кейбір басқа Star Trek эпизодтарына тән, алаңдаушылықты "таза символға" айналдырып, "ұсталған қақпадан" шығу арқылы бірегей туынды жасайды. Empire журналы "Жұлдыздардан тыс" эпизодын 2016 жылғы барлық Star Trek сериалдарының 50 үздік эпизодының тізімінде 4-орынға қойды. Актерлердің макияжсыз түрі "қосымша бонус" болғанын да айтты. 2015 жылы Wired басылымы Star Trek: Deep Space Nine эпизодарын қарау бойынша жариялаған нұсқаулығында бұл "қажетті" эпизодты жібермеуге кеңес берді және оны серияның ең жақсысы деп атады. 2019 жылы Den of Geek оны Star Trek франшизасының ең жақсы 12 моральдық пьесасының қатарына енгізді. Chicago Tribune эпизодта көрсетілген расизмнің Жерде болғанын, ал емес "алыс планетада" екенін бағалады. Сондай-ақ, бұл эпизод "Авери Бруктың актерлік құрамға қатысуына қарсылық білдіргендердің қалдықтарын толыққанды жоюға" септігін тигізеді деп мәлімдеді. Pittsburgh Post Gazette осы пікірмен келісіп, фанаттардың бұл эпизодты Deep Space Nine тарихындағы "ең керемет эпизод" деп санайтынын айтты. Лофтонның кейіпкері (Джимми) "N сөзін" айтқан кезде – франшизаның әдетте зиянсыз тілінен сирек кездесетін жағдай – олар "енді Вулканде емес екендерін" түсінді. Ұлыбританиялық ғылыми-фантастикалық журнал және SciFiNow веб-сайты 2020 жылы бұл эпизодты Star Trek: Deep Space Nine-дың ең үздік он эпизодының бірі деп таныды, оны "серияның ең күшті эпизодтарының бірі" деп сипаттап, расизмді көтеріп қана қоймай, оған қарсы күрескенін бағалады.

Академиялық

Аллен Кван "Ғылым, технология және қоғам бюллетені" журналында жариялаған мақаласында, осы эпизодтың расизмді басқа эпизодтардан гөрі тікелей көрсетуіне "құрмет көрсетуге болады" десе де, Расселлдің психиатриялық емханаға жатқызылуы оқиғаның мәнін әлсіретеді деп санайды. Кванның пікірінше, расистік журнал редакторы Пабст пен "Жұлдыз жолы" франшизасының өндірушілері арасында салмақтарды табуға болады. Кван франшизаның, Пабст сияқты, шынайы әртүрлілікті назарға алмай, керісінше, тек бір мәдени және нәсілдік үлгіге негіделген болашақты бейнелейтінін мәлімдейді.

Үй медиасы

Бұл эпизод 2007 жылғы Star Trek Fan Collective: Captain's Log DVD антологиялық жинағына енген. Жинақта Star Trek франшизасының басқа да серияларынан эпизодтар бар. Осы жинаққа енген басқа DS9 эпизодтары – "In the Pale Moonlight" және "What You Leave Behind". Эпизодтарға Эйвери Брукс кіріспе сөз айтады. Брукс осы эпизодты жинаққа қосуды өзі шешті, сонымен қатар оның қатысуымен түсірілген сұхбат та бар. Deep Space Nine сериасының толық жинағы 2003 жылы DVD форматында жарық көрді, ал 2017 жылы қорапша жинағы ретінде қайта шығарылды.